** 



D 



?6 Encyclop^di^ Lib. XXV. 



^ ■ •u,.c n-^nU imDunitorcmmindifFctentium Partes veracreligionisdusfunf.ntusiUe.quoDeus 



' « ^°l'nHnm exetnplis dcnique facris & profa- nominis cku,pr,.cepto terno Tempus peculianter cul- 

 turs & gentium , exetnpi ^ r ^^. ^_^^^ delUnatum ^txknhmn pr^cepto qmrte. 



"'^P rtitio decaloei eft generalis.vel minutior. Cultus Dei mediatus cetnitur in «irtutibus & ope- 



r eneralis fit in priefationem, & duas tabulas : mi- ribus fecunds tabulae. 

 ^,r.v in decem prxcepta , qiiorum connexio tribus Huius cultus occurrunt partes & gradus. 

 nutioi m de"'" P' , L. ;^ Paites eius du^ funt : prior de otticio inferiorum 



nntiflimummodisoitenaicui. ^ . „ s'^ a • .. j„ 



Prima eft fea feq m loco dc lege.E^im nos inprimis erga fuperiores,& conuz,pr£cepto ^/««/<7:polteaoi, de 

 nrobamus,& ita hoc loco delineamus. oflicio quorumlibet erga quonibet.quod verfatur cit- 



^ Prima decaloei tabula pricipit de fubftantia cul ca hominis bona interna,vel externa. 

 tAs Dei fcu reliaionis,Pr<ec. i ,& de mediis,quamum ad Intcrna hominis ( i.e.pvoxmii , & noftra ip(orum) 

 ritus Puc 1.& profedioncm facicndam omni tempo- bona funt vita , pr^ceptofexto : & pudic.tia,;'r<ec./.« 

 xcprL 5 vel certo tempote.pr^c^. /./.^«/«r.externa funt partim facultates tcacux,prsce- 



S^cundatabulapvicipitdeoificiisergaproximum, ptosaano,fziawhn^a,pr^ceptoiw»o. 

 qu^Vpeaantur in partibus,& gradu. Partes funt in Supremus gradus huius cultus Dei , fcu ofhci, no- 

 officiisfpecialibus,fr^c.5.&commanibusi&h.tcamt ftri erga proximum,eft p^<£c^f w ^^v»w?o. 

 quantumad bonaintevna,vtfuntvita,p>-^c.6. pudici- ■" _ _ 



tia,pr£C.7.&: externa.vt funt bona feu facultates, prac. 

 8.& fama,f riec.9 . Gradus eft prdc. i o. 



Secunda eft eiufmodi. Dccalogus praecipit de reli- 

 gione,& iuftitia ; feu de pietate,& iuftitia; feu dc faii- 

 aitate,& iuftitia ; feu de chatitate in Deum,& proxi- 

 nium.Confer/2ow?.i.i8.//>.z.ii.i«c.i.7J--£f^^/4- 

 i^.Matth. }.z.i7. 



Religio eft obferuaiitia prxceptorum , quas hono- 

 rem Deo diredte iubent deferre. (ftitucus. 



Religionis partes dux funt;cultus naturalis, & in- 

 Cultus Dei naturalis eft , quem ex ipsa Dei natura, 

 naturali ratiocinatione colligimus. Eftque pofitus m 

 UeS^e,Scchmi!ite:pr£ceptoprmo. Nemofcilicet eft 

 qui Dei naturam refte intelligit , quin fimul ctiam 

 neceffario agnofcat , in Deum efl^c credendum & fpe- 

 i:andum,& ipfuro eire amandum. 



Cultus Dei inftitutus eft medium ex Dei volunta- 



tc ordinatum , ad culcum naturalem exerccndum & 



promouendum. (eft in modo & tempore., 



Eius occurrit caufa adiuuans, & adiundum , quod 



Caufaadiuuans.eft,fr*cfpfo/fc««.^o;modus,/7r<«fe- 



t>to tertio;tem^as,pr<icepta quarto. 



luftitia eft obfeiuantia pracceptotum , quas impcl- 

 lunt ad officium proximo debirum rite praEftandum. 

 Illa refpicit ptoxiraum immediatc,vel mediate : & 

 illa rurfum refpicit vel gradum conditionis in quo 

 proximus collocacur,vel conditionem ipiam abfolutc 

 confideratam. 



Qux refpicit gradum,fiue ftatum eminentia;, ea in 

 frxcepto cjuinto impetatur. 



luftitia qucE refpicit conditionem proximi abfolu- 

 te confideratam , vel refpicit peifonam proximi , vel 

 -cxterna eius commoda. 



Qu^ refpicit perfonam eius,vel viram refpicit^pr.*- 

 cepto (exto:,vd puritatem \pCias,pr£ceptofeptimo. 



Qux refpicit commoda extcrna,raandarur prxccpto 

 oEtauo. 



Iuftitia,qux proximum refpicit mediate,eft veraci- 

 ckiS,pr£ceptono>7o, & contentatio ,pr£cepto dccimo. 

 Nam illa proximus afficitur,mediante ipfius fide:hac, 

 medianteoperavel aaionealiqua noftva , ad antece- 

 dens aliquod prasceptum fpcdante. 



Et hsc partitio dccalogi eft apud Gml. Amefium 

 lib.i.rnedHlU theol. 



Tertia decalogi pattitio fic haber. (& mediatum. 

 Decalogus praefcribit cultura Dei immediatum, 

 Cultus Dei immediatus eft , qui Deo immediatc 

 pra:ftatur,& priore tabula docctur. 



Eftque vel internustantiim^/^mr/^fopnff/o^vel in- 

 ternus&externusfimiil, qai vulgo appellarur religo. 

 Religio fpcdlatur in fuis partibus,& tempote diui- 

 niti\s prsfctipro. 



R E G V L yE 



I. Pmfatio decalogi conti/ict locum attentioni;, a ma- ''» 

 leftate 'Dei:& heneHolenti£,a bencfcio ado- 

 ptionis & Uberationii. '- 



LoCus attencionis cfl: in iUis vcrbis: 

 LocvTVS est: voce ternbni. 



D o M I N V s : E/o/?f»»,qui eft trinus in perfonit. 



O M N 1 A : ne vno quidem cxccpto. 



VER.BA isTA:vt (int noinia vitoE. 



Eg o : qui non fum legillaior tctrcnus. 



$VM Iehova: Domiiius ille.qai fcmpet fui , fum , Sc 

 ero,& per quem omnia fcnc,quacuntjU/C lunt,in regno poicn- 

 tix,gtati2,&- gloriaE. 



Dcus : fummum iUud bonum. 



Locus bencuoleuti* cft in illis verbis: 



Dcus tuus : qui tc elegi.qui te amojtibi bcHc volo tc curo, 

 tibibenefacio , omneraquc meam potcntiam Sc cleraenriam 

 conuerto ad falucem tuam. 



Qyi EDVXI TE EX TERRA jEGYPTI, DOMO SERVITVTIS! 



in qua vaiiis prcirutis esctuciabaris.quo bencficio tcmporali 

 tibi in mcmonam redigere volui beneficium (pirituale , quo 

 te libctaui ex v£gypco Phataonis infctnalis. 



II. Vrimum decalogi prmceptum fmplici negatione ^ 



enunttatur. ' 



NoN HABEBIS DEOS AH3N0S CORAM M£. Id cft.Non 



habcbisidproDco,quod Dcus non e(l,iiequeid colestanqua. 

 Deum,iiac folum.fiue vna cum vcro Deo:Me autcm habcbis 

 pto vero Deo,& promdc mihi probabis fiQe,fpcm,& charitate. 

 Hic itaque pricipttur agnitio Dci, & religiofus erga Deum af- 

 fcdtusin fidc,(pe, &chatitate:vbi Cuhfide comprehenditur fi- 

 duciain Deo.adoraiio cordis,& paticntia:fub/f«,fctuor fidu- 

 cix-.Cah charitain ergx D£«7»,pcennentia, gtatitudoerga Deu, 

 timot Dci.obedicntia crga Dcii.humilitas coram Dco, perfe- 

 uerantia in amore Dei,& fimilia. Pichilentnr ergo conciana 

 hocordine. i.ignoranuia vcti Dci, atheifmus, polytheifmus, 

 negligentia in cogno(cendo Dco. i. infidditas, dubitatiode 

 bonitateaut potenciaDei,& praEfumtio fidei 3 diffidcQtia er- 

 gaDcri,& fiducia idololatiica.^.ciatiocordis.fccuritascotam 

 Dco,non nictuens ipfius itam & iudicia ; adotatio teligiofa 

 creatutx,nimia humiliatio coram crcatuia.y.impacientia, & 

 pacietia hypocricica &Scoica,6.defperatio,& (pcs idololattica. 

 y.odium Dci,& chatitas idololatrica,qua mundus, &qui in 

 eo funt , fupra Deii amantur. 8. peifeueratio & indutatio in 

 peccatis,&(i(Sa vcl idololatticapa-nitcntia.s, ingraticudo in 

 Dcum. 10. conccmtus Dei , timor fcruilis ,,& nimius timor 

 cieaturarum.i i.inobedicntia crga Deuni,& obcdientia nimia 

 crga creaturam.ii.fiftahumilitas & fuperbiaCoram Deo.ij. 

 apofta(ia, &pertinaciain opinionibusimpiis & (upetititiofis. 



III- Secundum decalogipr£ceptum contineturprohi-f'^" 

 bitione,& tlinu finUione, (•,., 15. 



fmhibitioeA gemina,de fabtica &cultuimaginunj,inillis 

 vetbis: 



I. NON FAClES TIBI SCVLPTILE , AVT VLLAM SIMI- 

 LITVDINEM EORVM QV/E SVNT IN COFLIS SVPRA , AVT 

 INFRA IN TERRIS , AVT IN AQVIS S VB TERRA. HoCcJtf 



Noa facies vUam iraaginem.qiiaconcris me tcprxlcntaic. 



1. NON INCVRVABIS TE 11S,NEQVE COLES EA. HoC 



e(t,Non colcs imagincm,tanquam Dcum, aut tanquam ali- 



quid diuinura.in quo ncmpe aut pcr quod vdis inihi hono- 



rcpi dcfetrc . 



SanHio, 



