Theologife Sedl:. III. Loc. 1 V. 



351 



,1,0- 



id 



abiincianti h.Ttci1ilitis promiflloiiis oftcndere immutabilita- 

 tcni ccnlilii lui.fidciullii iutciuraiiJo. 



III. ^hticqiiid Dciu i>i tempore facit zel per- 



?nitttt,ab Aterno facere vclpermittcre 



decreuit. 



Ici-n. V.6. Qyandoqtiidcm funt pr.rcifi dics eiusfhoitii- 

 nis ) numcrus nicndum cius pcncs tc cft : dctetminationes 

 fccirti ,qu.is non tr.in(i;rediaiur. Prou.i6. x^.Jj. Iugremium 

 coniicitur fors , a Dominoautem cft tota ratio cius. yJfl. i. 

 V. 11. !■?■ lclum Nazir.rniim dcfintto confiiio , & pr.x-cogni- 

 tione Dci dcdituni ciim acccpiliecis, manibus icekratis cru- 

 ci aftixum intctcniiftis. E/ mp.4. v. 18. Vt fac^rcnt t]uxcun- 

 quemanus tua ,"&confilium tuum priusdefinierat vt fiercnr. 

 £7>ie/. i.T/. II. OjDnia agit ( DcusJ ex confilio voluiitatit 

 fu,c. 



„ IV. DcKsiib (tterno prnfcit opera fu(i& crea- 

 'j- turartim, 



P/i/. 1)9. wr/? 1. 3. II. !<;. Tu intcllisis cogitationctn 

 mcam c longinquo , omnium viaium mcarum gnarus cs, 

 rc tcncbrx quidem ita obtencbrarc polfunt , quin tiipcrui- 

 deas : fcd nox vt dies illulhat. Mallam mc.im vidcnt oculi 

 tui , in libro tuo hic omnia fcnpta funt ; cx quibus clicbus 

 formabanrur, cum nondinn vilum cx eis cxftarct. Efa. 44. 

 V. 1. Qujs pri'dicat & indicat iftud, aut ordinat illucl mihi, 

 cx qiiodifpofui populum a:ternoni , vt futura ,& qua: eucn- 

 lura (unt , indicentur illis. £f (-«/i. 48. x». 5. 4. f . Priora illa 

 ab eo tcmporc indicaucram , & cx ore meo prodcuniia pro- 

 nuntiauciam j ea repcntc cfFeci : atquc euencrunt. Et pra:- 

 fcicntia mea crat , te durum clfc : & nctiium fctrcum cflc 

 ccruicem tuam , frontemque tuam chalybcam. Quapio- 

 pter indicaui ribl eico tcmpoie, quum nondum euenircr, 

 proniintiaui tibi. AB.i^. v.iZ. Nota lunt Dco ab orani «uo 

 omaia operafua. 



to- V. Deus ab aterno nouit & decreuit ea , qm non 

 \^ fiintfutwa. 





E/4.8.TOr/9. lo.Confociamini 6 populi, contercmini , au- 

 rem<jucpra:bcteqnotquot iftis in locis longinquis tcrrae ac- 

 cingimini, & contcrcmini; inite confilium , & irritum fiet:& 

 loquimini verbum , & noii cxiflct. Nam Immauuelis exiftit 

 ycrbura. '^ 



Regvl^ Didactic^ 



I. De affeSionibus decreti LfeihtefMnt reguU. 



I. In decreto Deiapparet eitu ci)nJlantia,veriim,^Jiiles.Ciin- 

 /?«»/(« eft.quaDeus facit dccrctum immutabilc. irreuocabilc, 

 & pcicmtonum. Veri:iii eft, qua illud folum enuntiat, quod 

 decrcuit. Fides cfb, qua cffic;t quidquid decrcuit, & prout dc- 

 creuit. 1. Omne Dei dccretum efl jiternum. 5. Dccrelnm Dei 

 eppellatnr a.yiFfSi/'-i ftnvy.r., defnttum conjilmm, AH.i.^i.. « ^ei^ 

 >^ jidj^.r •"5 fio'v,riianw ^ confilium Dei.A^.i^.ii. ^ i^'di>y.ice, 

 fiu 6iau,henej>lacitum Dei, Eph.i.t). Nominatur etiam voluntas 

 Dei,&: q'aidcm voluntas bcneplaciti. 4. Confilium Deo tribm- 

 lur rejpeiiu ptrfeclionh iudici/ , non respeclii imperfelis inquift- 

 tionii. 



II. Indecreto Dei tria ijia concHrrunt : fcoptu fiue 



fiiiUpropoftus, conceptiis mciitii eo faciens, & 



voluntatis intentio atcjue compla- 



centia , tu.xta hiu 



reiuliu. 



T . Sf 0^« j feii finii decreti iitiint ejl ipjitu gloria,\i eft. mani- 

 fcflaiio pcifcdtionis (umms , qux in op-nibus Dei cfFulger. 

 X. In emni ani^ce , feu efficifnte ex conjilio nd exira , praexifiit 

 idea , tanquarn caufn exerr^plam. Itaquc(5{in Dcohiiiufmo- 

 di idca pra;cxiftcns cft iiobis concipienda. Non enim opc- 

 tatur cxtra fe naturaliter , ncque temcrc , ncquc cx coaftio- 

 He. J . Jdea omnium rcrum ejl cjfentia diutna, prout al ipfo De$ 

 intelUgittir.vt imitabdii k creitturu : hoc cfl , ita vt aliquo 

 inodo exprirai polTit pctfccJlionis illius imago aut veftigium 

 aliquod in creaturis. 4. Ide» in homine , qtii cogiilientm ac- 

 ijiiirit per analyfin , coUigitur ex tel/tM ipfis. Iraque ics primo 

 in feipfis cxiftunt , & inde pcrucniunt ad fcnfum & intelle- 

 flum , ibique eonftituunt ideam dirediiccra opcrationis. j. 

 Idea in Deo, /jui intcUigit omnia per genefn , non jumitur a re- 

 lui , feAahipsa Dei ejjenrta. Itaque lcicntia diuina , id cft, 

 efientiaipfius cognitJ Aib lationc imitabilitatis , eft exem- 

 plar , & tcs ipfs funt unago vel fimilitudo eius cxprefTa. In 



nobis res ipf* funt exemplar , & cognitio noftra eft jma- 

 ,i;o. 6. iJea in homine cji priiis nnpreffa , ^ pojlea txpri- 

 miiurtn rebm : fcd ;n l'eo lanihm ejl expnmcns , {y non im- 

 prefjji. Non eniin accedit aliundc 7. Idea proui in Deo 

 aifdluti , (^ a pncri tor/fdcialur , ejl vtiica : fed itua- 

 teniu mcludii v.irics rifpetHiis adcreturm , fit mnltiplex. 

 Hmc rcdlcdiciiur ,idc.im viiius cicatur.r non rfle ideamal- 

 tcrius crcitur.v. 8. In Dco funt ided omniiim pirfeffionum, 

 (jUd funi iit crcaturts. Ratio cll ; quia peifcftioncs iftx pro- 

 ucnmnt cxviiiutc Dci aitiua. Quod aitinet ad impcifc- 

 iftioncs , illa: non habcnt idcas in mrntc Dci. Sunt enim pti- 

 uationcs. Itaquc cogniiio ro.ili in Dco pendct ex ncgatione 

 boni. 9. litea. confiiUranturvclvl aniecediini determittlticnem 

 vo/nntatis Dei,velvi eat» fetjwiniiir. Ibi reprxlcntant rerum 

 quidditatem & cxilK-ntiam poftibilcm : luc rcprxfcntannes 

 vt acaiifuturas, fecundum aaualcm fiiam exiftcntiam. At-' 

 quchiuccft , quod fcientia Dci dicitur rlfc fimplicis intclli- 

 gcntix , vcl vifionis. Illaeft rctum poflibilium ,quas Deus 

 nouitei fua omni furticienti.i:h.cc eft rcrum futurarumiquas 

 Deusnouitcx (uacflicicntia&dccreto voluntatis. 10. Pene- 

 placitum Dei efl aiius ditiin& voltinlatis , liletrwH ^ cjfuacif- 

 Jime/iatuensde rehui omnihui. Hinc voluntas Dci eft prima 

 caufa leruni, Apocal. 4. 1 i. Eft, inquam, caufa primo prima. 

 1 1 . Volunlot Dei , vi velit operari ad extra , non prs.ftipponit 

 ionitatemohte^a ,fed velendopQnit ^ facit. \i. Voluntatu di- 

 uinA nuila proprte daiiir caufa. Etfi cnim Dcus vnam rcm ve- 

 lit ptoptcr aliam exilicrc : tamcn illa rcs vna non eft caufa 

 propric dicita, qua Dcj voluntas intcrnc mouctur ad alteram 

 illam decernendam. Sic voluit Dcus aftta exiftcrc propter 

 gcncrationcm , confcruationcm , & corruptionem infcrio- 

 rum : aftta tamcn non funt caufa, cut Deus illa velit genc- 

 rari, conferuari, & corrumpi. Etita fe tes habet in omnibus 

 rebus extra Dcum , qux quidem intcr fcfefuni cpuf.u & cfFc- 

 <Sa , etiam qua dcpcndcnt a voluntite Dei : fed ipfius vo- 

 luntatis Dei nulla eftcaufa extra ipfam. Ncque ctiam in 

 Dcovolitio vnius rci eft pioptic dicTla caufa cfficicns vt in 

 femetipfo velit aliam : quoniam cfficientia caufx in effe- 

 «ftum , & dependcntia cfFcfti a causa , in voluntatem diui- 

 nam , qux cft Dcus ipfe , omnia (imul & fcmel vnicoacau 

 volcns , cadere non poteft. Vcrum tamen eft , quod Scho- 

 laftlci dicunt , attinL^cntiam diuinx voluntatis paffiuam, tef- 

 pedu vnius rci , cfTc caufam attingcnti.-c palliux, rcfpedu 

 alterius : atqucadeo hoc fenfu pie ac reiac dicitur, Dcum 

 vnum aliquid vellc, quia voluit aliud Quamuis igitur mul- 

 ta velit, qux non funt confecutura, nifi cx acftu aliquo crea- 

 turx anteccdcnte , ipfe tairien volcndi acftus in Deo, non pro- 

 prie pendet , vtconlcqucns quid, ex acftu creaturx. Iiaquc 

 velleitas , qux cft impcrfecfta voiuntas, proprie non poteft 

 Dco tribui. I j. VdiiHtas Dei etji vniuerfaiilcr Jlatuit de emni- 

 basrehus, non tamen infert necejjitatem omntius reiusfaiiiris, 

 ifed certitudmein lar.thm quoad euentum. Sic fien non potuit, 

 quoad certitudincm euenius , vt ofTa C h E 1 s t 1 confiin- 

 gcrentur , quia Di;us voluit vt non confi ingcrentur : nulla 

 tamen railitibus illata eft neccfntas. Imo tantum abcft , vt 

 voluntas diuina , qux certiffime afrequitor quidquid vult, 

 rcs omnes vrgeat dura neceflitate , vt prima radix&caufa 

 cfficicns fit omnis illius contingenti.c , ac libcrtatis , qux 

 eft in rebus : quoniara eflicaciter pr.xconftituit , ex talibus 

 caufis talcs efFccftus fecuturos. 14. In ijlisrehiis , tjuas Deus 

 vult,ordoquidam concipitur : vidclicct.quod priu ; vclitfinem, 

 quain media ; & inter mcdia priiis illa , qux propiiis ad fi- 

 nem acccdunt. Nam quod prius cft ordine cxtcutionis , id 

 pofterius efi ordine intentionis, &"contra 15. Proprii voluws 

 Dei non ejl /lifi vnica. Et h.xc dicitur voluntas bcneplaciti, 

 itcm voluntas antcccdcns , abfoluta , & occulta. Scd im- 

 propric mand.-ita Dci , promifliones , &c. appellantur eius 

 voluntas , & quidem vohintas figni. Sic ergo voluntatis 

 diuinarnomineintcliguntur , qusvulgato vcrfu contincn- 

 tur : 



Pruipit, ac prohibet, promitlit, confulit, implet. 



Vt enim magiftrarus madata, voluntas cius appcllantur : ita 



voluntatis diuinx nomcn tnbuitur prxcepris , prohibitioni- 



bus,prominionibus,confiliis,& ipfifmet f.T<^is& cucntis. At- 



que hxc voluntas figni dicitur , quia fignificat quidDcus 



vcllt. Dicituretiam voluntas confcqucns.conditionalis, 



& reuelata.Hic tamrn mcmineris confilium 



fub prxcepto contineri. Itaquc 



pro «»/«/" (ubftituc 



fermitlit. 



Gg 4 



Locrs V. 



