3s6 • Encyclop^dia^ Lib. X X V. 



fotaTti- 

 iiira$ ic. 

 gitraun- 



dum. 



II. Detts Pater,Filius,& Spiritus fanaus regit mm- 

 dum j & orfDJta iii ipfo. 



V I. Dem regit peccata fanBe, ita vt non fit 

 autor peccari.\ 



Dsii 



Gsn.\9-i-4- 



lehoua demifit fuper Sodomam & Gomoiiham Tfal. y.xi.j. Non es Deus , qui deleftetur improbitate , non 



oUiuuui fulphiuis &i ignis, a lehoua e coslis. /o^.^.^u, I7-Iefus efl: commotatuiumapud te rnalum Iac.\.-v.i^ Nemo cum ten- 



" ___! j:. «,,. [Jirfi- mpni; arll-iiir oneiatLir. & cro ope- tatut, cticat, .1 Deo tentor. Nam Deus tentaii malis non poteft 



-lenquam tcntat. i./e/j.i.^. Hic eft nujitius ille,qucm au- 

 diuimus ex iplo , & renuntiamus vobis , Deum lucem efle, nec 



autem relponait e.s , 1'ater meus adhuc opctatur, & cgo ope- tatut, t 

 ror. Heb.<.v.^. QuilFiluis Dei)cum fit cffulgentia glo::Ki:,& nec qu 

 ' is.lurtineatqtie oinnia.verboillo fuo po 



Deus re- 

 git m-jn- 

 dum ou 

 dinaiie 

 vcl exira 



ror 



charadter perfonx i . , 



tente. Ge».i-i'-i- ^piiitus Dei incubabat fupcihciei aquarum. 

 i.Cor.ii.-u-ii- Scd omnia h.cc efficit ille & iJem Spititus.di- 

 flribuens priuatim illa lingulis ficut vult. Exempla ^iAc.Exod. 

 iS.i'.;. c jl.x-.^. c.]^.v.^\. Nnm.w. ■V.l7-ij.2-6.l9-'^.i4'^-i' 

 c.x7.-v.\%. Deut.i^.TJ.^.Ind.i.iJ.io.c.b.v. 54. c.i i.i^.ij.cM. 

 i;.6.i9.i.S<i'». !0X'.6.lo.<;.i i.xJ.tf. Qyibusloci^homincsqui- 

 dam dicuniur rcpleti fuilTe Spiiitu Dci,& Spiritus Dominidici- 

 tut irruilfe.fiue infiliifle fupcr ipfos. 



I I I. Detis rcnjt miiiiitm ferme ordinari}, nonmin- 



quam etiam extraordtnaric. 



i.diflum lehi 



Hof.z. T^.ii.ii.Evit etiam dieillo.vtcxaudiai 

 ptdmarie. u-crexaiuham coclos , &: ipfi exaudiant tciram.S; tcrta cxaudiac 

 frumcntum, & mullum , & oleum, & iftn exaudiant lizrehe- 

 \sm.Pfal.xOA-v-$- Tcrminumoppofuitliabyiro . ne tranfcant 

 aqux, ne reueitantur ad opcnendum teiram.' Ec 147 "^ 9 Dat 

 iumcncis cibum fuum, pullis coruorura.qui ciocitant. Gen.%. 

 ■v.xx. 11. Dixit Ichoua cum animofuo : nonitcrum malediau- 

 lus fum amplius ceita proptcr hominem, e6 qu6d figmcutum 

 cotdis hominis fit maluui a paciitia ipfius:itctumque non per- 

 cutiam amplius oninia viucntia , qucmadmodum feci. Dcm- 

 eeps quam.lm etit terra,fcmentis & mclfis , frigufque & xflus, 

 & .rftas & hiems.dicfque & nox non cefiabunt.Co»/erD^KM S. 



?/i/i04.Afa";E'.j.T'.45.<^-6-'^-i6-?'=-^^-'4-'"^ '7- Qv.anquam 

 nonpatruscilfe edeexpertem teftimonij , bona tnbuei.do, 

 dans nobis coelitus pluuias, ac tempora fruftibus edendis aptn. 

 implenscibo, &!£titiacordanolha. f/«/.i 3 5.9. Deus immific 

 figna & piodigia iu medium tui .(^gypte. coiitra Pharaonem 

 & ftfuoseius. De hac extraordinaria gubernationewrf^ Pfal. 

 10 j. 106. Huc pcvtinent fcqq. beneficia & ludicia Dci : Dilu- 

 uiura Gen 7.V.1 1 -Confufio Babylonica Gen.n.x^.^.S.S.Dccem 

 plag2 ^^ypti Excid 7. &fiqi- Tranfitus pet mare rubrum 

 Txod. 1 4.P(Kta perculTa fundcns aquam Exod. 1 7.i/.<;.Vana mi- 

 vacula in deferto.anuis 40. ^11 7- i 6. Tranfitus per lordanem. 

 Jc/Tj. 16.17. Statio folis &Iun.'c /o/.io.i j.Miraculofa multiph- 

 catiofariiiar^olei^panis.t.Rf^.iv.i^.Af-jr^Ai^.io. Vmbta lolis 

 retrograda i.Re^.io.x/.i 0.1 i.Confevuatio fociorum Daniehsin 

 forna^ce Babylonica.D<j«.3,^' i4-M-»-6-Aqua lu vinum verfa a 

 Chriflo. lDh.i.v.%.9.10. & alia ipfius miiacula. 



I V. Deiu rcgit mundim fapienter & valde bene. 



r^w^ji.r.Rupis illius opus eft pcvfeaumtomnes cnim vix 

 Jlius funt ius:Dcusfidc!is & cxpets iniquitatis.iuflus & rcflus 

 eft..'/ ■ 04 2.4.Q.uam ampla fun: opeia tua, oDomme ! Quam 

 ea omniafapicntcr feciiHlQunm plena elk terrapofiellione tual 

 P/u 1.1. ■ .^.Magna opera Domini.^^xpofita omnibus quidclc-. 

 aantur iUis : (rlonofum & decorum opus cius,& iufiitiam eius 

 peiftantem in^^xtcrnum. Mcmoiiam comparauit mirahilibus 

 fuis.gratiofus & milcricovs Dominus.E?T;.7.8.0pera manuum 

 ciusfuntvcritatis & iu<ijcij : conftantia omma mandata eius. 

 Confer ««.4 .^. 57. Row.S. ■l'.iS. Nouimus iis ,qui diligunt 

 Deu.n, omaia fimul adiumento efic ad bonum. 



peus le- 

 git mun- 

 d'im fa- 

 pientci & 

 bene. 



-^yus re- 

 gitmagna 

 & paruj. 



V. Deu^ regit magna cr p. 



arita. 



tenebras in eo vllas efle. Exod.j.v.b. Ego vevoobdurabo cor 

 Pharaonis. i.S^OT. i s."!/. 1 1. 1 i.iic ait Ichoua:Ecce ego fufcitatu- 

 rus tum contra te malum c domotua:& accipicns vxores tuas, 

 ante oculos tuos tradam pi oximo tuo : qui cubabit cum vxori- 

 bus tuis coram ifto foIe.Qiiia tu fecifti clam.etiam cgo fadiurus 

 fum vem hanc coram toto Ifiaele, & coram folc. i Sam. 16. ' o. 

 I i.Si lehouadixit ei^^Simei/Maledic Dauidi:ccquisdicat,Qua- 

 re ficfacisJSiniteeum vc malcdicac:quia edixitei lehoua. l.Reg. 

 1 r.xi, '. I.ii.Prcdiit quidamfpiritus,quicoiifiltenscoramDomi- 

 iiodixic:Egopelliciam eum (Achabum) dicente vero Domino, 

 quo paiSoJDixitiEgrefrus ero fpintusmendacij in ovc omnium 

 piophctarum eius.Tum dixit,PeIlicies,etiamqucpra:ua!ebis,exi, 

 & facita.E/». ic.v, s .^ deinceps.V X Airyvio, (Sanheribo)viiga; 

 ir,-¥ meac : quamuis in manu baculus eft indignationis meae : ui 

 genccm hypocritamimmiccam ipfum , & contra populum , in 

 qucm excandui, dabo mandata ipfiivt prardetur pradam , & vt 

 diripiat rapiam. .^il. i. i^.Hunc^' lelum ) dcfinito confilio & 

 ante dccteco Dci dcdicum cuui accepitTctis , manibiis fcelcra- 

 rorum afKxum inceicmiftis. Et f.4. v 17.18. Congregaci vero 

 func concva fanclum puevum cunir. lcfiini , quem vnxifti , He- 

 rodcs & Pontius Pilatus, cum gcntibus & populis Hrael, vt fa- 

 cerenc qu.ECiinque manus cua, & confilium cuum prius dcfiiiic- 

 rat vcficrcnt. 



Regvl^ DiDACTICjE. 



I. De aRuali prouidcntia DeiingenerefutJt 

 hi canones. 



mca non cont;ciiiuceci5 r qui iiii| ^.ui ..., ........ 



ri, ft.itutoperpetuo, quod non tranfgredictur ; quamuis ia- 

 iantfe , non tamcn pixUalent i quamuis frcmant fluflus 



Itr.s-v 11. An me non reuerebimini,diaum Domini:an a fa- 

 cie mea non conticmifcetis ? qui difpofui arenam tevminum 

 mari 



cucian. ._ , , 



eius.nontamentranrgrcdm tiu illud.^/i/.i47.X'.7.8 9- Accla- 

 aiate Domino gratiarum adione : qui obtcgic ccelos denfis 

 nubibus . qui c(>mparat terr.-c pluuiam , qui facit , vc proferanc 

 monces frenum , da: iumenciscibum fuum , pulhs coruorum, 

 quicrocicant,quicdicniuem,ficut lanam , pruuiam quafi cinc- 

 lemdifpergit: deiicic gci 1 (uum canquam ftnila, emicccns vcr- 

 bum fuum; liqucFacit'ifta:fimul ac eiflac vencum.ctfluunc aqiix. 

 Co»/tr;<,ii}<.5-.;8.30.>//.54t,'.Li.Seiuat(Oominus;omnia 

 oflraeius(iulb)vnumcxilhsnon fiangitur. Prouerkii ■u.i.Vc 

 riui aquavum^f^c animus rcgiseft in inanu Domiauquocunquc 

 ■vult, inclinat e\UT\.Ioh.^.v.7 Parauit Dcus vcimcm alccndcnte 

 aurora.poftero maiie : quo Ixdcnte ricinum cxaruit. Matlh.i,. 

 v.i .30. Iritucminiin voliicres coeli, non enim fevunt , ncquc 

 mecunt,ncque cogunc in horrea.fed pacer ille vcfter ccelcftis alic 

 eas. Siherbamagriqua;hodieexcac , & cras 111 clibanum im- 

 miccitur.Deusicacircuniucftit : nonne vosmulio inagis,oexi- 

 2ua fi.lepriditi Ee f.io.u.ip.Nonne duo pjfferculi a(lario ve- 

 fjeunc,& vnus ex eis non cadit in terrani fiiie patre veflto? 



I. Vrouidcntiam hanc negare. efl ipfum Veitm negare. Nifi 

 cnim Deusprofpiciat creaturis tuis, & illas regat , autnon po- 

 teft,aut non vujt, At neutrum Deoeft dignum. z. ProuiJentia 

 aciualu dijfert ab £iernd,vt executio a decretn. 3. Vt in proui- 

 dcntia^terna voluntoi heneplaciit , ita in hac voltiniaifigni 

 cnmprimu eltiien.l'ronidentia Dei caufoifecundai ni>n tollit, 

 fcd extollit. ) .S^ifunt coitingentia refpeHu taufarumfecunda- 

 rumjitnt neiejjiiria re.ijeciu prouidentii Dei. Sunt.inquam.ne- 

 ceflaria nccenitate immutabilicacis.non veto coaftionis. 6 Pro- 

 ttidentia Dei longifjime abefi a fato Stoico Nam fatum Stoicum 

 alligu Deum coiinexioni cautarum fecundarum. At fatum 

 Chriftianum ( fic enim loqui non clt non-Chtiftianura ) cau- 

 fas fccundas libcrrims Dei voluncati (ubordinac i quippequibus 

 nonneceflaii6,fcdliberrime vcicur,noncx indigentia, (ed ex in- 

 dulszentia. 



II. Departibui & fpeciebus prouidentin an.\alis 



h<t funt reiuU. 



1 . . ' 

 i.Troniilentia Lei efi conferuatio^vel gitbernatio. Hicenim 



cftordo , vtconferuatio necefTario iutercedac inter creationem 



& gubernationem :quiaquidquidcreatur , ad aliqucm finem 



& vfum creatur ; ad quem dcbct dirigi & gubernari. Id vero 



ficri non poccft,nifi in luo cfle continuctur, id eft, conferuetur. 



■L.Confruatio Dei e[i nccejfaria creaturi, : quomam creatura 



omnimodc pendet a cicacore , non tancum qaoad ficri , (cd 



eciam quoad eflc, exiftcre, permanere , & operari : ica vc omnis 



creacura redirec in illud nihilum ex quo fac^a eft , fi Deus illam 



non fuftencarec : & ipfr cclfatio diuim confcruacionis , finc vl- 



la alia operatione , redigeret ftacim quamlibet cveacutam in ni- 



liiIum,Pfal. 104. 19 i.'Sonferuatioimmediata creatun efi quafi 



creatio continHata.\S!i\u ve ipsa efteadcm cumcveatione,difle- ^ 



rcns fola ratione :e6 quod creatio nouitatem quandam inclu- 



dit , quam conferuatio excludit ; & pra;exiftentiam cxcludic, 



quam confcruacio includic. ^.Prouideniia Deifcmper efi ijn/ne- 



diata,raiifne entiiatn, virtutii, ^ fitppofitiijed raiione caufa- 



rum aliarum ihteruenieniium,vel non,efl alia im/nediata,alia 



mediitta Ratioprioris eft i quia Deus per (emccipfum attingit 



nacuras, vives, & fuppofica rerum i vcpoce qui immediace , fem- 



per , &vbiqucadcft. Racio poftcrioris etl: i quia caufae fecun- 



dx fxpc influunc in alias , & ica Dcus agic mcdiancibus vivtu- 



cibus & tuppofitiscauCivum fecundarum. t . Dem mediis vti- 



tur,non propter defeSum fu&virtutis fed propter abundantiam 



bonitati^ : vc fcilicet di<jnitatcm aliquam efficientix creatiiris 



communiccci acque fuam elficicnciam iniliis leddat magis pcr- 



cepcibilem. Hinc Deus f.fpenumero mcdiis illis vcicur ad ef- 



fciffa nobili/riinapioducenda , quicx fefe nullam habcntap- 



titudmcni adiftiufmodi efFeda, i. Cor.i. v.i^.iS- Amos j v.ij. 



i. Chron. 14.14. fspe eciain apcitnma mediaieddicincfficacia, 



Pfal.33. 



r ,ij^: 



ti Pcij 



a :iil ■ 



g ic. 



P >i!e 



t: ^ 

 1, |l( 



