564 Encydop^di^ Lib. XXV. 



Ifeccatum 

 ineenerc, 



Regvl^- Didactic^. 

 I. Depecctnto in genere fum hareguU. 



frii-niim 

 peccaium 



1. Teccati mmineiniT concretiui ^ymaterialiter fubieBum 

 i.ofiro,' cnm tpsAaiofilx- inielltgititr : attt ^bjlrficltul {yforma- 

 literfola i.«Ki«. Et liinc ell , quod viilgo iljrauguuiitui- inter 

 inateriale &formale peccati. i.Vnum idem^ue dinerfo refpeBx 

 ^(i peccatnm,cai4fa feccatijpaena peccati. Sic indiiiatio refpedii 

 fuiert peccatum.rerpedu confequentium eft caufapeccan ; ref- 

 pefiU antecedentium pc-ccatorum cft pcena. j, In peccato efi 

 effeSii O'dtreciio Illa eli: creatura: rationa!is:lia:c,Dei. i,.DeM 

 non e/l autor vel fautor pe cati. Eftenim ipfiffima puritas , & 

 recT:irudo,& norma omn'S puiiratis & rcdlitudmis. ^.Detis non 

 indiirat iwpertiendo maltti,im. fed nm iinpertiendo mifericor- 

 iliam , vtfunt vcrba Aui!;uftini epift-ioj. ad Sixt. b.Peccatum 

 reiiera msinetin fanBu in /><8i:w>«.Manet,inquam,ratione vi' 

 tiofitatis, fed non rationecfficacitatis , qux cernitur indamna- 

 tione & dorninatione. Et(i cnim in faniftis eft ro damnabilc: 

 tamen non e*! .»daranans.7 H ullum percatttm fua natttra ejl 

 ■veniale. Qv,oi enim veniam confequitur , id efl agratia Dei 

 ir» Ciirilfo. 



1 1. Deprimo hominu feccato funt hts. reguU. 



1 . r rimum hominis peccatum efi tranfgrejfio legis a. Veo prt- 



fcripte. Hiaciiom.^ v 14 iS.i ^.appeilatur 7tK2»'/3«5-<?.7TOg56VTO- 



^ , ■T^iiJcf.Kiri- 1 Tranjgrejfio iffa legt6 Jpecialti iniludit tranf- 



vreftenem totiu^legis moralis fiue narurali^.Pccccimt enim ho- 



l-no nicredulirate, diffidentia, ingratitudine , apoftafia, idolola- 



tria.contemptu verbi Dei& factaraentorum, rebellione.homi- 



cidio , intemp^rantia , furco (eu contreflationc arboris vetitje, 



fairi teftimonii a(rjnfu,& concupifcentia. ^ Catifaprimi perca- 



eati externa ^ remota efi tentatio diaholi,interna ^ proxima, 



atuftis liberi arbitrij in homine. Tentatio diaboli elt argu- 



inentatio lophilbca, feu fallacia , qua propcluit bonum appa- 



rens, &occultauit malum. Abufus liberi arbitrij elT:,qu6d no- 



luit bene collocare talcntum fibi conceHum. Acceperat cnim 



iJlam iul^itiam & gratiam, per quam poterat refiftere tentatio- 



nibus diaboli , & peifiltere in obcdientia. 4.0«»» tentatione 



diaboli concurrittentalio Dei. Huiufmodi, inquam,tentatio, 



qua nefotium iltud nc ordinauit , vt manifellum inde fierer, 



quid effet in homine. Hic autem Dei tentatio neque mala 



fuit, nequc ad malum. ^.Caufahuius tranfgrefionis nec Dettt 



efl, nec decretum Dei, nec denegatio f^ecialu gratia,, nec lapsiis 



permijjto,necmottis nattiral'^ excitatio,nec denique lapsus illiui 



gubernatio. Non Dewiquiaarborisillius fruftu feuerillime ho- 



miniinterdixit. Non decretum D««iquiaDeus decrcuit lapfum 



ordinare, homine libere abutente donisab ipfo conceffis. Non 



denegatiojbecialts gratitt; quiaetli Deus non dedit primo ho- 



mini gratiam corroborantem & confirmantem , qua peccandi 



adlusYuilTct inipeditus , & contrarius obedienti.T: elicicus : ta- 



mcn dederat ipfi gratiam fufficientem , qua ille debcbat bene 



vti. Non motits na uralU cxcitatio ; quia motus ille pcr fe noii 



cft peccatum Non lapsis ilius gabernittioiqma. illa confillit in 



permifnonc,dirc(aionc,& deterrninatione peccati ab homine p.a- 



trandi&patrati (, .C ert i Junt gradiis in !7?d /af/» ; puta incogi- 



tantia,& iiicrcdulitas,f,iperbia,intemperantia,&fimilia. Itaque 



& hic locum hal^etquod dicitur : Ncmo repente fitpenlmus. 



y.Ex primo peccato orta funt reatut,tHrpitudo, piccatum origi- 



nale (^ aBuaU, denique omnis generis poeni. Ex hisreattu cll 



cbliTatio peccatoris ad pcenam proptet culpam. Itaque non eft 



forma pcccati , fed affcdio , feu adiunftum eius confequens, 



partim fep,irabile , partim infeparabile. Separabile i cjuatcnus 



fc-quitur peccatum vi legis diuinx, peccatis poenam adiudican- 



tis Infeparabile ; quatenus ell meritum , flueus ex peccato. 



Turpitudo eft polluthi fpiritualis, qua peccator deflituitur ni- 



tors & lionQre. 8 . l'r»paga tio p- ims. tranfgrefftonis nititiir tri- 



fliri lure. lure, inqnani, naturalt ; quo generans fuam natu- 



ram communicat cum generato. lure hs.reditario ; quo onera 



parentum in filios transferuntur. luretalionis ; quo boni reie- 



<ftio , & mali perpeiri-i .rqualitcr extenduntur. i.Vropagitio 



prims. tranfgreffi nttferfctttir imptitaione ^reali commnni- 



catione Ibi def.-clio Adami fit noftraihic elf priuatio iuftitix, 



qu.Tm fequitur incptitudo ad bonum , &peruerfitas omnium 



facultatnm anini.e & corporis. Huc pertinent ifla axiomata. 



x.Aiamm in hoc negotio, no>j rvt priuata , fed iit publica per- 



fona,ade6t]U(; -vt iottus ger.erts humnni parens, caput , radix,^ 



porla . confiderandiu efi. Itaque quidquid acccpit & pcrdidir, 



fibi & omnibiis fuis polleris accepic & perdidit. i.Peccatum 



primHrn nonfutt per onale tantttm, jed etiam naturale. Nam 



&perfonani Ad-inii , & vniuerfiin naturam liominis infccir, 



3 , Pi tmo perfona tnfecit naturam : deinceps natura infccrt per- 



Jonam Id nempe fit iulto Dei iudicio , piopter arilidimam 



vnionem Adami , tanquam ftirpis , & polterorutn , tanquam 



famptum. 



III. De peccato orlginu hitfiint regnU. 



1. Teccatum eriginU habet rationer/t peccati ^ poem. Eft 

 enim natiua illa vitiofitas , qux omni homini propter primum 

 pcccatum immittitur. i.Peccatum originis efi habitualis pri- 

 iiaito rectitudints inejfe debiti.ltaciue non tantum eftbonipri- 

 initus accepti amillio.fcd etiam contratii niali immilTio. Ncque 

 foliun eft incptitudo ad bonuni.fcd ctiam procliuitas ad.malura- 

 }.l'eccatum hocin Scripiiirts appellatur peccatum >yi? £|o,vii', 

 peccatum peccans , corptts peccati , peccatum inhabitans , lex 

 membrorum,i<ettts hcmo,cato,ci> concupifientia. Rom.^.fe.c.y. 

 V.7. 1 j.i7.i3.Gal.y.7.Iohan.j.6.qua;omniavim huiuspeccati 

 eniphatice oftendunt. ^. J^nima pura infunditur cotporia Deo. 

 Jed iam «d.Quircatus eft iuftillimapo:na,parsncmpe mortis, 

 quam Leus homini cftcomminatus. ^.Peecaium originalenon 

 a.imiitit magn ©> minm. 



i V. De peccato afluali fum hie regula. 



j.Vecratum ailuale efi exorbitatioaBus ^«»j(i»«.-fcu,eftde- 

 uiatioeius a \ege Dei- 1 Peccatum acfuate Jluit ab originaIi,vt 

 aBttt abhabitu : vel , ficut vitiuni perfon.c fluita vitionaturz. 

 yPeccata ailnaliafuitt interfefe oppojita,^ connexa. Oppofiia; 

 quantum ad obieiila , & fpeciales rationes , quibus tendunt in 

 obiefla. Cwwexrfi quantum ad principium & fundamentum, 

 cxquo proccdunt. ^.Pecrata aclualia diflinguuntur inter fefe, 

 quantwn ad gradtim ^ formam Jetf dijferentiamfpecificam- 

 L)ifferentiagraduumcftafcifonispcccantibus,intentione&re- 

 miffioaeadus,ratione & modopatrandi , & circumUantiis lo- 

 ci.tcniporis , & fimilium. Difterentia fpecifica eft varia v. gr. 

 peccatum eft omiilionis vel commiffionis. Illud maximc ad- 

 ucrfatur pra-ccpto Dci i hoc, prohibitioni. In illo eft quadam 

 detradfio a lcge Deii in hoc,quadaiTndditio. s-Omnia pecca- 

 ta ratione euen us, meriti Chrifli, ^ gratin. Dei funt remijji- 

 bdia.exceptajinali infidelitate.^peccato in Spiritum fanlium. 

 Non quod gratia Dei & merito Chrifti fint maiora , ledquod 

 virique repugncnt,&coniun(Sa fintcum vtriufiqueconteroptu. 

 (r.Pecrata aclualia recititint magts (^ minitf, hoc modo. Gra- 

 uius cft peccatum, quodcommittitur adigniore,appetitu,di(5lo 

 &faflo,in Deum,in parentes,&c. quam quod ab inferiore,nu- 

 da cogitatione, appetitu autcogitatione,in proximum,fratrem. 

 Ita granius eft peccatum commifnonis quam omiffionis , in 

 eodcm genere. Etgrauius ellfcandalum datum pufillo,quam 

 quod dacuradultiori. 



V. De.pcena peccati fttnt ha reguU. 



I. Ttam hominis miferiam Detti compleSitur mortis vrca- 

 hulo. Gen. 1.17.1. Mortu ilLitn quatuorfunt gradtis. Eftenim 

 morsJptritualK , quar eft priuatio vitac fpiritualis, qua deftitu- 

 tus homo viuit tantum peccato. Deinde eft mors aJjiiSionum, 

 quoe eft priuatio prima:va;felicitatis , &immilTio omnisgcne- 

 ris calamitatum. Tertius gradus eiimers (piritualn , qua; eft 

 priuatio huius vit.xanimalis. Quartusgradus eftwm meyna, 

 qui in Scripturis appellatur mors (ccunda. yl^ers Jpiritua- 

 lii 0> eorporalis habet fiiam inchoationem fy confummationem, 

 in genere damni ^ fenfin. Inchoatio mertis fpirituala tn genere 

 damni eft confcientix fecuritas & ftupiditas : in gentre fenfits 

 eft confcientix fummus terror & defperacio. Inchoatio mortu 

 (orporalts in gfnere damni eft interna, vt amiffio fanitatis & vi- 

 uacitatis , vnde mortalitas : vel extcrna , vc amifrio bonoruin 

 externorum.puta in dominij creaturas, paupertas, &c. in gene- 

 re Jenjus elf fatigatio,dolor,&c. Cmfummatio mcrtu Jpintua- 

 Its iii generc damnt eft totalis& finalis fcpatatio aifauore Dei: 

 in genere fenfut eftpeccati & ciuciatuum ZEternorum plenitudo. 

 Confummatio mortts corporalis alia eft in cledfis , alia in repro- 

 bis : & in his coniunifta cftcum morce fpirituali. ^Poena im- 

 fiorum eft folutionts (^faittfaiiionts : fiorum,efiprobatsonis,ca- 

 ftigitttontSy^ conformationu. 



Veci ii 

 origi. 



ade; 



L o c V s XVI. 

 De Lege. 



PR./ICE PTA. 



''r^^ ^f^'^ff''f^<^'^^^t,c^us.ft mregno prouidentitf,c(k 

 Ssa geiieralis feii comunis.vel fpecialis feii proptia. 

 Reprejfio generahs fit per legem. 

 z. Lex clt archerypa, vcl edypa, 



3 . Lcx archetypa eft fandiflima Dei natura. 



4. L!x efljpa confuieratui- communiter , & fin- 

 gularitpr. 



Communilit 



