454 



Encyclopxdte Lib. XXV. 



fiam inam fertwrH : t^\C\ frrte itas .natuia, & valctudoali- 

 quem excipiat. yEtas cxciv'it pucios & fenes. Naiura,eos,qui 

 habent rtomachum fcigidiotem.Va1etudo,giauidas,igrotos, 

 valetudinaiios. Hu cmnibus non pecnlian abqua lcgc , auc 

 difpenfationeopus cft.fc.l ncceiriiascfl InO.ir kg.s ,idqiie c6 

 maris, quia iciuiiium non ell cult^s Dci , fcd libera Ecclcria; 

 cpnitituno. 



Caf>" Circa 

 (jnsrtum 

 ^riccatutn . 



yi. Cafiu confcieinu ad (^siartum decalogt 

 praceptHm notcntur iHi. 



I, AuAitw vcrhi Dei finfpeccato inlermitti ncn poleft : fi 



ncmpe al quis degatm ciufmodi ioco , vbi vcrbum Dei pure 



doceatui,faitemquantum ad fundantcntum.i VtverhumDei 



•reSe xudiatnr, ante erincicnem,in concione, ^ pefl conrionem cof 



«uditoris riticompsfitum ejfe oporte.Ame tomionern tequititur 



ptrp.iratio ; ad qujm pcttiiient pteces , vera animi dcuotio, 



animusa curis vacuus, dcpofitio pr;rfumptionis, praua.'afFc- 



dtionis erga do'lorcs,& piutitus aurium^ in ttnnone rcquiri- 



tur rcda cordis difpofitio , qua; in co vcrtitur vt corfit bene 



afFc(flum erga doctorcm, dodlrinatr,&.' vmucrfam Ecclcfi.im. 



Toft concionem tequinturconcionis iuminatio,& vitxcmcn- 



datio. 5. Si quii non poj/it audire -verbum Dei ob perffcutionrr», 



leSione jy meditaticn'! priuara defiderium juii oportet explere. 



Iflaenimin hoc cafu eft' inftar pvadicationis. ^. Auditor non 



fotefthona ccnfientia deferere ordinariur» fuum raslorem , t^ 



apndalium animifui, curam quirere.^Am Paftorordinariu.s 



fufpcdus reddiiur , quafi officium fuum non recle faciat , & 



aliis fcandalum prarbetur. 5. Tempus cutlus maxime folemrtis 



hodie eft cuiufque feptiman& dies pnmui, qw dlcitny dies Domi- 



««Va.Apcic. i.io. i.C< r.i« 1. Dicitur autcm dics Dominicaca- 



dcmrarioncqua facra ccEoa vocatur cocna Doniinica, i. Cor. 



li.io.Quia fcilicct a Domino nolho hfj Chr ftofuit inffi- 



tuta. 6. Sluod certus aliquis dies folemmori culttii Deifit de- 



ftinandusycji iuris morals naturalis-.qiuid amtm iite dies folem- 



tiii debeat ejfe faltemvmu initptimalt.i,hoc eft itiris moraLspo- 



fitiui.Pxtas illud a Scholafficisrcfte diciturtfTc iurismoralis, 



tion difcipiina:,fed n;tura:;poftcrius,iuris moralif,non natu- 



IX, fed difciplinar. 7. Sancl ficatio Sabbati confidtt in ceffatione, 



O" ofcratione-Sz\ifin quieie, & quietis fandlificatione. Cc^/jWo 



cfl: in co , vt omittamur omnia opera vocationis , qux dicbus 



profctlis ficnfolcnt, nifi fic cafus extrcmae neccfTnatis. Ope- 



ratioedin eo,Tt fiant operaiffiusdieipropria : vti funtcon- 



grcgaiio in tcinplo, coHcio & auditio verbi , cantus , prcccs, 



♦lecmofyna, vits fanftificatio. Quo pcrtinct illud : Triplicia 



opera Sabbato concelTa funt : vidclicct opera aiayKit' tats^na- 



^fciff , nsn «>'«a-i5J,idelhneccffitatis,pietatis,& chariiatis. Ithque 



non hcet m Sabbato faccrcopcra (eruiiia , & operi pcccati. 



Peccant ergo, qui pifcantur ,vcnantur , & ftudia ptofana tra- 



flant;nili m.ignafitnecefritas.Grauiusautem pcccant,qui nun- 



dinas,nuptias,&fimilia hocdic inflituunt.QuodattiDctad ho- 



neftas & liberales corporis , atqiie animi iccreationcs , quas 



fiunt trocho,pila, & comoed arura Chriftianarumcclebratio- 



ne,aut frcquent.itionc,iII:B non tepugnant fcopo huius ptatce- 



pti ; fi cum modo habeantur. 8. Sabhati -violatio dehet k Ma- 



gifiratu coierceri poena tcmporati ; pro vatietate deliifti y.Dtes 



fefiipnterdiem Domin cum,in hrnorem Dei ab Ecclefi^ infli- 



tmi,nonfuat negl gendi:ni fcilicct ordo turbetiir,& fcandaluni 



infirmis detur. 10. Ceremon-d,qu£ ab EcclefidinHitutmur ex^ 



tainmrationah li,noHfunt neg!igendA,aut contemnendn.. Tam- 



ctfi enim non fint parsculrus.tameneias funtadminicula,vel 



ornamcnta. Sednec temere fitnt mutandn, ptiuataauthotitatc. 



Quod fi laborent mariifcfla impictatc ,aut farcrftitionc, vei 



fintcontrarix vcrbo Dci,vel vtf^eantur vt necefraria:,vcl con- 



fcicntiam oncrent.etiam priuata authoritate mutari & abo!c=- 



li poifunt, nififortepertuibatiopacis Ecdefiaflicl, aut poli- 



ticE fit metucnda. Turifnmum itaque fuetit , fi muratio ali- 



<)uarituumfufcipicnda fit, vc nequc a folo Magiflraru,nequc 



afolominifterioidatccntetut, fed conuocatis Ecdcfia: ordi- 



iiibu» dcliberationcs ca dc re inflituantut. i i. (f^eremoni s. , 



f »* a Chrlflo ^ A^oHoIk originem habent ,fuv)t retlni^ndi , f^ 



"vrgendi : vtpotcfubftantiales & neccffanx.Quod attinct ael 



numanas , fiuc EcclcfiafVicas , de ■illaruin conformit.ite in 



ommbus & fingulis Ecclefiis non cff anxie bbor»ndum. 



1 1. Diurrfn religicnis affertorihtK fepullura nonefl denegnnda; 



tlift forie fuerint fedttifores ^ contumaces irriferei, RatiO 



piioriscfl ;quiafimpliciter etcantes in fuafimplicitatc mo- 



liuntur.R.itiopolioriorisefl;quiarcduLT:ores & irriforcscom- 



munionem Ecclcfi.T, dumadhuc viucrcnt ,fion foli'im infu- 



pcrhabucruncfcdctiamcontumeliaaffcctrunt. ij. Mini- 



Jtr, Ecchfii hahentpoteflatem clauiumnoriui^u^T:,eAM,fiue 



*bfflutamfedminrfterialem. Nam folus Chrillub habctpote- 



Itatcm abfolutum. Vbi habct locum illud politicorum : lura 



m.iie/lans & rcgaha fiinc indiui(a. 1 4. Ccnfejfioni4,quifitmi- 



iliftro.noneftabfoliita nerejftat. Vtilicct camcn ietinctuc,Can- 



qiiam pars difciplina' & fi.laiij. , ,. /„ confffione non eft ne- 



eejjaria ommHm,*c fingulorumpeccatorum cniimeratio.m Cnim 



JmpofTibilis : prJefeicim fi iuxta omncs circuraffantias fic- 



ri debeat , vti mechodus confcfTionis exigit : 



GliiU, quid, vii, per quos,quotie., cur , quomede, quanJi) 



Peccajii, dices, vtfit conjeftio lera. 

 \i. M'nijier ttonhabet potcftatem impcnendifatiffaciicne con- 

 fitenti : quia nequc facisfaclio p.ipprie didla, ncque lacisfattip 

 EcclefialHca hic locum habcJ. NoniUa: quia lolus Chrillu^ 

 abundc facisfecic pro pcccatis, Nonifia : quiaf.i.cistai.'lio ilta 

 ell pars difciplina: Ecclefialticx , qua:cetnitur m abllcntione 

 & cxcommunicatione. It MinijlerEccleftt,poteft aliqtiidac- 

 cipere a confitente : non tanquam dcbituni & ordiiunum , fed 

 vr honorarium.i S.ConfeJjariu^ accurate dijlinguere dehet gra- 

 (^«j/^effa/oriow.Illos eniiii Chiiftu? pr?fcrip(it. 19. Minifter 

 farinus aliquod occultum,in confeftione Jibi contxeditum, non de- 

 bet evulgare : n\i\ wiAtWciLt public» tranquiUititis & (alucis 

 ratioid rcquil5t.io.Di/c<y'/i»4 EicUfitifticapotiJfimum cbjijiit 

 inChrtftiana correciione. Itaque npn c(l ftatim incipiendum 

 ab excoipmunicatione, ncquc Ccrapet a corieftionc vcnicn- 

 duni elt ad cxcomn^unicationem. Ntquecnimpioptiusfini:, 

 korreptionis.fiue cotreftionis e(t,vt aditus fiat ad excommu- 

 nicationem(quamuis pcr accidens illud noniiunquam lcqua- 

 tur) fed vt excpmmunicandi neccfriias , fi lieti pofTit , ante- 

 ucrcatur,& peccator per maturam ttfipifccntiam in Ecclcfia 

 retiueatur. ti. Excommunicatio plen ^ria non eji adhibertda,ni- 

 fi ad peccatum accedat contumacia. Pcccator cnim ritc admo- 

 nitus , vel pceniicns, vel contumax apparet. Pccnitens anteip 

 non c(t excommunicandus.Solus crgo concumax lu airocio- 

 tibus camcn flaoiciis cxcommunicatio locum habct. In iis 

 euim ncque necefiaria,ncque vtilisclt tanta paticncia & mo- 

 ra , aJ poeiiitcntiam cxpcflandam aut contumaciam difcer- 

 ncndam. ii. ^luande res pati poteft moram , ^ deliiii natura 

 ttttfert, excommUnicatiorniner adhibeatur potiits quam ma- 

 «or. IUafit perlufpcnfionem & abllcnticnema facraccena, & 

 limilibus Ecclciiae priuilcgiis:ha:cfic pcr fcgregationem com- 

 plct:^ a comraunione fidehum. 15. Vbi excommunicatio mi~ 

 nor proficit ^ fujjicit , ibi non i.ft progiedicndum admatonm. 

 14. Gluilegitime excommunicantur, arommu/iican':lfiti omni- 

 busziitandtfunt : riouquantum adoificia (iropliciter tnoralia, 

 aur alias neccfraria, fcdquoad iIlasconucrfationispartes,qua: 

 approbatjoncm & interioremconuetfationcmconiitarifolcDi, 

 dc quibus cft vctficulus: 



Os, orare, -vale, conuiuuia, menfa negatur, 

 15. jib exiommumcationii vinculo yiemo non pcenitem dele^ 

 folui.neque cuique pcenitenti dehet uegari.SuffiCicns autem pcc- 

 nitcntia colligirut ex certis indiciis,in quibus Ecclefia tenetut 

 acqui.fcere. 16. Proptirmtoria qu^d^m (jy enormia fcelera, 

 qu£ a mniori parte , vel etiam a tota Erdefia patratuur , tota 

 Ecelefiaftmul noneft exrommunicanda.tiic eoim ratioiiS non 

 fufriccxcommunicacio,fed cocius Ecclefi2dcftru(Sio.Z7.£A:. 

 communicatio mincr ioctim haherepoteft in Principe ; maiornon 

 item. Non cnim oportct Ecclefiam ptiuare dcfeuforc fuo. 



c A p V T y L 



jpf Cfifihus co7tfcicntijt, cifca fectmdam 

 decalogi tabnlam, 



PB-iECEPTA. 



j^. Afus coufciemiae ciica fecundain decaloai ta- 

 bii]am,ic{ eft,circa quincum,fextum,fepcimurD, 

 oftciuum, nonumj & dccimum praEcepcum. 



Sicuc aucem inprima cabula plurcs ciculi fuerunt 

 ad fingula praeccpca:fic eciam hoc loco fieri oporcct. 



R E G 



\ l. A. 



/. CircM cjumum decalo^i praceptum notentHr 

 hi cajlis confiiemire- 



I. Ctipiditas honoris debiti eft,quitndohonor eftpnmium ■v/V- 

 tutif. Itaque intra hoscancellos concinere nos debcmus , ne 

 '"°'i"m cxcedamus appecendo honorcm. i. Ahfque vllA lc 

 gittma vocatione priuatim viuere, cum tantum habeat virium 

 ^ donorumaDeo , vtaliu laudahiliter inferuire pejjir, nemini 

 eft confnicndum. Vulccnim Dcus, ncquis calencumfuum de- 

 fodiat, fcddonafibi collata faenoii cxponat. j.Vntti idemque 

 homobonacum confcientianon potefi Ecclefiajiicam ftmui & 

 peliticam exercere peteftatem, Diftindi enim func hi ordincs, 

 & dirtiniftas habcnc «xpedicioncs. Quodatcinec ad cxcm- 

 pla.qox contrahancfenccnciam obiiciunturcx V. T. illa funt 

 talmmperfonatuin,quaeveI nondum conftitutarcgiminis Ec- 

 clcfiaftici, & policiciforml vixeiunc.vt P/itriarchiivel ad bfC- 

 ue teropus& cxcia ordinem vtroque munerc defunaifunt, vt 

 Mofes in inaugutationc Ahaionis ; vcl in perturbaio leipub. 



flattt 



i 



