456 Encyclop^di^ Lib. XXV. 



totefi Etfi vero pafentesfpoi.falia contraipfotum voluntatem 

 Itita refcinaere,& nuptias i.beroram impcdire polTunt:nccer- 

 fe tameii eft , vt cauQruin main;rjon aliuiniudicibus rationes 

 huiu-^reifubindicent. 45- Lderu ad fe^urM-vor^tr^nfeur.. 

 tibus,!^arerji;im (or.fe„f<*- non efi ne^effirias. Sunt enmi eman,- 

 cipati. 4J. Stlbeyiinfciup»ren:ibiii, tmerplito isiramento, 

 ma:r.!})cni'.im a!-eu- fsf-miferun/, prormffice'} inHalidit. luri- 



mentumq-Jippe 



ijepium,' 



liuiuf;viodi ciltcmeratiurn,& pioinde refcin- 

 dendum.nifi fone parentum confenfus poflit impetravi. 47 .S» 

 pAter ^mifr ftm»l egfa>,t , ^-jilmi Mterutrum tantum alere 

 fojfiijtl totiiis fubuen-.nt, cjui t!.iix'n)} intliget : verbi giatia, (l 

 •paternon pofllt ^borare,matet autein poflicpatri potius fub- 

 "uenire oporcet.Q_utid fi pariter egc::jit,pairi potius ert fuccur- 

 reiidum. 4S. l.ibtrio^cirinnursli.inuntftMmnegare foffunt 

 parentibtf- ; ciuili.x,poffi<nt .• e. gc fi pater fit hodis patrix,aut 

 ceus criminis la;fit maieftatis, lunc ex vi Itatutorumciuilium 

 patri a filio in officio magiftta-us conllituto ncgantut officia 

 ciuilia. SedofficianaturalianuntjUJinnegari poirunt.aut dc:- 

 pen4cnt 3 n^-/^ dc ciua poeta: 



Itaquelibcrorum eft fmpcr honorarepjrentes. 49. Vilto 

 »onlicet pitren;eminiri.< vocarr.aUt toram iudice a'cufa^e. »d 

 enimr,pugnatpictati naturali.Legesquidemciuiles inducbu^ 

 cafibus hoc licimm c(l'e (♦atuuntj-iuando parens eft hollis,vel 

 proditor patriz & reipubl & fi principinecem , autinccritum 

 minetur, Scdmaioris pieratisfuerit , ctiam in his criminibus 

 aaionem aliis permittcre. jo Tritterir>di£tntifretrt,autfo- 

 rori neceffnria d:bet alimrnta Quilibet enim cenetur proximo 

 'fuo in hoccafufuccurrcre. 5', Frater al mti.f.t dehet fnt- 

 tri i frttre exhirtdato ; nifi cxh.Tredatas fit piane degener , ac 

 defperatus 5 i.Fraf£.< ^ forores debent (purlu alimenta ad JH- 

 fientaticntm vitt n'^c.-Jf,ir-a. Id enim eft aeaa tatis natutalis. 

 ■55. Coznatu affendeutiht-f! debemi^ honorem, fitrianbtJs debi- 

 ■ttiwYoU.iter 'llbiu,of^cii fratrum 0- fcr^ rum;defrendintibtti,of- 

 ficiaqm larmfi debent l tei-M.Iticjiie funt tr-S clafles cogna- 

 lorum.fcu ptopinquorum. 54. Dcmini nen habent iu« viti ^ 

 necU in fcrucs. Id enim iuseft folms magiftratus. 55. ^<o 

 tis dcminns fer^iipeccatifn commoae impfdtre poiefi, ^' ncn (a- 

 flt.ipfe bi.^aturex dFitcio ferui. Itacjuein hoc c.ilu dominus 

 fetui fuid^liftiimprailTatedebet , &ptopttr illu^ punin po- 

 teft.Idemcfliud cium,& poiius qiwndo fcruus luffu & autho- 

 •ritate fui heri delinquit , aut in eo miniiierio & officio, quod 

 iufludoniini prs^tat. ^C.Dcminu-i d-bet feruomtrcedcm,quam 

 fxHtiS efl. S'i nullam eftpaiftu^t^tamen foluere tenctnr tanturo, 

 cjuantum pro more parriasaiijfoluunr. Sunttamen quibnsnu!- 

 la dtbetur merces : qurncmpe i .fc ad mini'lrandu'ii ofFci unt, 

 nonfpc mercedi». , fed beneuolcntis& proraotior.is. 1. alios 

 •non indigentesfuaopcra rogaut ,vt fc fuo fjmulitio adiun- 

 ganc. 5. in aulisftiflci^um honefte educantur. 



/ L Circa fe.xtum decalogi priceptum hi Jiint 

 cafus confcient!£. 



t. Cupiiitai ■aindicls. ma::''me aiuerfa'ur T)eo ^•f chitiifaii 

 ChrifiianA. Oriturenim ex animo iracundo.t t4.'?>'.;iOT ^ ni- 

 ftitisimor-ortet it.i rrjcnerarijVt ccr(0'i jy animd ncn r.cce mw, 

 Qua dc re viJcjiifra Pathologiam. Ve metu idem eft iudi- 

 cium. j. Reronciljatic cum tircximoit-tfiftidd^et. Siareiutra 

 pars tantiim alteram t)fFv'n4erit,ea ad rcconciliationem fola te- 

 netar ; qua:, fi par.ofFcnla pra:n6eft.accedereil!amdcbu,ve. 

 niamqu'; ab eo nctere.Sivero .ibfcns fuetit,fufficit interna ani- 

 fni reconciliatiOj& teftificatio hauis rei apud alios. Quod fi 

 olfcnfio fucric mutua , is qui prior offcndit , reconciliationis 

 initium facere debcr, modo omnia fint paria, quantu adper- 

 fonas, & dcliifli giauit3tcm:alias, qui pofter or offendit.prior 

 tamen reconciliatoncm petere debcc.fi delitfVom eius eft »ra- 

 uius, aut pcrfona offenfacondicionis lorge dip^nioris. Et hxc 

 quidem funt honeliatisciuilis.Si vetoquis Deum&proximum 

 ex animo diligat,dilcnroen hoc non tam fttifte aitendit, fcd 

 etiamfi inoffenfionepofterior & conditioncmbilioriit , ini- 

 tiumtam n rec nciliaiionis facctcnon graua'ur,fialtera pais 

 fit ad teconciliationera aliquato difficilior.Qua in re imitatur 

 patrem c<i;lcftcm,qui noniliflimus omnium eft, & H' minc of • 

 fcnditjoffcnfus autcm a nobis fcnjpcr rcconciliationis initium 

 facit.'^. Irxiu;ia e!l neceffaria.Ed m-cm ira iujla, qua: habet 

 Caulain iuftam,vt cft violatio dccalogi ; quxque concipitus ex 

 prarcuntc confiho & dehbcrationc ; item qux accenditur ex 

 fanftis affLdlihus , piu,^ cx ftudio virtutis , & ex amore Dci, 

 Sc m mdatorum cius ; qu.T: porio non in perfonaro , fed in vi- 

 tium pcif nx fcrtur ; qua: non violat charitatem proximi;de- 

 ftiquc quae non qu.x-rit pcrniciem , fed bonum eius, cui iiafci- 

 miir. E contrario ira iniHfln (quam Suidas vocat xxaeM-^-nv 

 ^5-(^ ,in^ratilfimt'm affe3:um ) eft , cum quis appetit puni- 

 re aliqucm,qui nihil taleeft promeritus, vel cum quisappe- 

 tirpunire aliqticm, pKifquam meruit ; vd cum appetit ali- 

 qiicm puniri abfque iufto ordinc ; vel abfqueiufto fine ; vel 

 abfqueiuftomodo. Hisaddcp!Kcipitantiam,& temetitatem 

 in 'ni,kznio.%. Remtditiillieiit tr^funt,fi jhw eo^itet tmtHram 



T)ei, proximi, j^ fuiipfius'la Deo eft ionganiniitas ; in ptoxi- 

 mo jfiagilitas, proprcrquamei cft ignofccndum ; iti no!-is 

 cft noxa . quam ira illicita folct nocere. 6. l- t<id-a c': tili- 

 cita ,v.-l ^ci.'a.llh eft,ciim bene mcritislaudem vcl piis fcli- 

 citatem inuidcnuis : hsc ell , cum tiiftamur ob bonum alte- 

 rius, quatcnus ab eo nobis imininet malum , vcl quardois, 

 qui boiuir;'! illud liabet,co'eft indignus. 7. hitiiljittliciium 

 ejlfro alio vtAm fuam profuxdere : fi nempc i>-, pro qno pa- 

 raii (umusvita: pcriculo nos exponcrc, (it pc:fonapublica,in 

 cuius falute rcipub falus veicitut;fi quis pro falute totius po- 

 puli vitam periculo exponat ; deniquc fi quis vitam corpora- 

 Icm periculoexponat proptec vitam altetius fpiiitua!cm,vt fi 

 quis tempote peftis pia:ft6 fit infcftis, vc illis prsbcat aniroae 

 ■pabulum. 8. Aloderata carnis cafigattp efi r.eceffaria. llla 

 autem fit lubciaiflionedeliciarum. Q_iiodatti;iet ad maceta-i 

 tioncm cotpotisper ieiunia & fiagellationem,i!lapugiiatcmn 

 hoc lexto prxcepto. idem eft iudiciiun dc iis , qui in gia- 

 ' tiam aliorum ; vcl rcligionis causa , vsl proptcr lucrum , vel 

 glorias causa Isedunc fua coipora. 9. AJembnwyali juad cor- 

 [orti abfcindere licet , vt -vita conferuetttr. Ifta vcrd abfciflio 

 prouenire joteft ff/abinternacaufa, vc a gangra:na:T;c/ ab 

 externo pcriculo, vtfi quis cffct manu alligatus , fubitumquc 

 exorirecur incendium , quoJnpnnifi manus abfciflione effu- 

 gerepoflct:i/f/dcn;queab impecio tyranni , ii ncmpe tyran- 

 nus iubcat mutilationem alicuius raembri fub comminatio- 

 ne mortis. 10. Non elt mmilanJi^m membrum alicjuad cor~ 

 por'u ,eb falutem reifub. aut aUerius cuiufdam comntodi ma- 

 iorii gratia. Nemo enimeft dominus membrorum fuorum, 

 fed quilibet cft cuftos , atque tedot fui corporis. Et ialus 

 icpub.aliis mediis confcruari potefL tl. DiglaiUitiocruen- 

 taejt iOicita: Ctucnta veto dicitur,qua: hunc fcopum fibi 

 habet propofitum;vtaliquis vulneretur. li. D'ieUiimerAinarte 

 ncn efl li iium. Itaque necprouocate aitcrum,nec prouocan- 

 ti comparcre licct.i ^.Vim 1 irefellere licet ; quando frbita cft 

 violentia inuaiotis, caderaque manifefta ; & quando feruatur 

 modcramcn inculpatx rutel.T.Tri:i aiitcm requirunfJt ad mo- 

 deramen inculpsts tutelx ; vt fiit defcnfioin contircnti ; nc- 

 que fiat animo vlcircendi, fcd . efendf ndi ; & vt patia fii t ar- 

 ma,ne fufte tcinuadentem bombardafcri.is. Porto dtfenfio 

 ifta non habet locumcontra parcntem & P.incipcm inuaden- 

 tcm.i4.S/ iniuriafuertt ve<h •■lii,illata rru-.giliraiui.iXna ccrfo- 

 raliiinfiigtpcte/1. Si veroinfctatur alijpetloiix,quam niagi- 

 ftratui , (ufficitvt vcrbis teptimatur , vcl pecuniaria mulda 

 corr.pelcatui. Initiriarealis refiltcntia reali comprimi potcft: 

 vc ciimahcuius tentatur pudicitia, aut ciamalapa viro honc- 

 rto impingitur, prxfertimin publico. 15. Metan.h iiain gt- 

 nere temfcjliue prifliganda eji argumentit fy mediramentii.Vo- 

 tilUma arfifmenf.i func,qu6d mclancholia satanam habetau- 

 thorcm.quicft fpiritus melancholicus; C- aduerfatur naturae 

 Dei, qui Dcus cft gaudij & omnis confolationis ; (y impcdi: 

 preces ; ^ nocet valccudini. Mediiamenta (unt honcftx cor.- 

 uerfationcs , roodcratusvini v(as, mufica fu.iuis, & libcralis, 

 & rcmediafpecifica. 16. Melancholia infperii prcfltgaiurre- 

 motione caufamra ,ex q ibm oritur. Sic verbi gratia, melan- 

 cholica; ccgiratirnes oriuncur ex defcftu rcium tcmpoia- 

 Iium,puta honnris.opum.fanitatis : ex perfecutionibus& cii- 

 lio propterconftilicncm fidci ; ex dilaiione auxilij d!Uin':cx 

 conhdcratione morcalitacis&mortis :ex recordaiionc pecca- 

 torum : ex molcftia prauarum fuggcftionum diaboli : cx co, 

 quod non poffimusconcipcrcfenuni dolorcm ob peccata,&c. 

 •De his & fimilibuscafibus vide p.iifim Caiuiftas, 17. Siquit 

 e.x mel.inche!i.i,aut phrenefi.fibi iffi mortem con't ifa ' ,de iffim 

 faliit- non protintti efl defperanJttm. Aliaeft ratio iilorum,qui 

 exdcfpcratione,aut malo propofito lioc faciunt. 18. S<gr.tt 

 eh:ej]orum,vel anttcednni cb''e(fto'iem,^ i»creffum d4im:nis,vel 

 fe fuuntur. ibi fuU' horribilis afpcctiis.inufitatus fonus,niole- 

 ftatiocorporis , fomnia horribilia : fc/«' lunt variaruni lin- 

 guarum ptonunciatio , occukotnm , qu3e in rcmrtifnmis lo- 

 cis fiun'' , retielario ; demcnc'a& tifus immodetatus ,mira& 

 ftupendaopeij , robur rorporis inufitarum , &c. Cum vc- 

 rononnulla cx his fignis ctiam in cpilepcicis , lethaigicis, 

 phrencticis , &fimilibus lepcriantur . itleo , Cum dc obfeflis 

 ludicium faciendum elt ; non fingula , fedconiun£)a funt ad- 

 hihcnda. 19- Dimo" »onpo'el obfeffes friuare fide , ^ falute. 

 Nam oblcfllo dxmonum eft poena corpoiis , non vcro ani- 

 mx. 2,0. §luidam hfeffi lidmittendi funt nd vfum Eucha- 

 riHii : i ncmpc , qui a maligno fpirituad tempus habcnt rc- 

 qiiiem, fibique quafi reftituuncut- xi. Diahclu<< »h obfe/fii 

 eiicitur medtis licitit , vel iUicttu.Medi.% 'ictta (wm, vel cxtra- 

 ordinaria, vc donum exorcifmi, vel otdinaiia, vtfunt mcdi- 

 camenta , preces , ieiuniiim, &c. Media i''icita funt aitc; 

 magica: , fignum crucis , & fimilia, quibus peifon.iii Exorci- 

 ftx vtuncur. iz. Spontar.ei cbeffiaccuraie d<fcernendi funtab 

 inuitti. lili obfeffionem finiul.inc quxftus caufa, vcl pro arb' 

 trio fuo dxmonem admittunt; hi a diabolo nolertcs occup.^ 

 tut & excruciantur. Ptiores iimt fere impij ; poftcriores poi- 

 funtetiam cfTc pij. 



. lll. 



