Tlieologra: Seft. IV. Cap. V I. &c. 4 ^ 7 



1 



m 



III. Circafiptimnm decaUgi prtceptim noteH- 

 tur hi cafui- 



I. TiHo funt fafiu, vhl <j«iV Ptabltutn ahr^ui fftrglo mufare 

 foteft :(i nempciiquis verfctur in pr.^fcntiinmo periculoin- 

 ter holtes, vbi fu(»j opus tft , &:quanJo inlfgitimobeilocx- 

 ploracoris munerc cjuis tiin;;icur. 1 7n come.iiu /y tragediu It- 

 ieralijM iiritiim rji iaru:!> indHt rc, aut mutatii •vejlihiet aliani 

 «gere ferlm^im. N.-mj rcpr.vfentatio pcrfonarum.qujad aftio- 

 rcm comcEdiatunipt rti;jct,lincliabitu ficri nonpotcrt. ). Bal- 

 mea vir^rnm (y mulierum ^romis iju.: no» fuotperwirrfniia O- 

 porcct enim a repub. auert(.re, qu.v aliciuam inhoncftatis fpe- 

 ciem Kalunt. Quopcrtinct/iaod !g>,.\tius pijl .lA Fhilipp.Aix- 

 boli inucntumclle iiidicat,Ciininurcs nud.intur in confpcftu 

 fccniinarum , & rctro. TufCJci.]uo..|;aucifancurhuiufmodi la- 

 racra. 4. ^cn^^ec-nr foe'>. rii..,fi pu.:i.iriigr.iti.*facitm te^aut. 

 Kam S: (an:1:a: viriTincs hoc tcce.imc , vc Rcbccca , Gcn. 14. 

 <5.Eitauccm pro diucrlitate rcgionis diuerfa ccgendi ratio. 

 ^.Pu: hr tuiiiriii taufd fAri.!m ftiitio pinger.yiut ci^iores CtifiUo- 

 rum m:4t,ire non licei. H.T;c(Iiiuidein piftura e(t fophi(tica, 

 qua: pcaiact aj pinatum merctticium , & corpori damnum 

 1 infert. 6. f.^lup-ai ilicita , tum^^iiU, tuinventr^,nocet animz 

 ^ corpori. Opoitet itaque tugcrc hanc talcm voluptatcm , &: 

 eius occadr^ncm. 7. Purierti» co»'iienti»m haber.t omnis ij, oui 

 rviuwit in eomngio cafio, tjifam ^iii in ccgliltatu impuro. Ncque 

 lenim ccclibatus omnis purus &; fonftus eft. S. Nttptiiprimi, 

 fecun 'i, , i^c. non deletcnt minifirum Ecciejin. ConiugiGnam- 

 que legitimum eftordinatio Dci fancta& religiofa,in ftacu in- 

 aocftia; r'acta,& poft lapfum confirmaca. Id autem obtinetde 

 primis,(ecundis, terciis Scc. \otis. Naiu vinculuconiugale du- 

 lat tantum vf:)ue ad laorccm alterias coniugjs. Itaque licitum 

 ert tum ad fccundas nuptias tr^r.fne.^.Ob impoteniiam natura- 

 lem , ^«« ab ir.irio {3> Jinte nuptitu adfull, feparatiofieri potefi ; 

 qua nempe dcclaretur , inicr has pcrfonas nulltun fuifte coii- 

 iugium. Quodfi autcmimpoccntia poftnuptias demum fu- 

 perucnent,vel ex tnaleiicio,vel ex alio aliquo cafu,eanon fta- 

 tira fcparat coniuges , quia progteflu tcmpoxis coirigi potcii:) 

 10. Pofi ifgitiroum diuortiiimp.irs ii.noceiti honA eum eonfciiniid 

 tfducun U vota tranfire poteft:ne videlicec coniiciatur in pcri- 

 eulumperpttuxvftion!S,veltornica:ionis. 1 1, Fericulofiim e/l 

 fofl ccmmifiim tfdulieriumftnter cowuges tcnfnre reconciii.itio- 

 pem : qaia vulitus fublndc rccrudcfcit. 11. Coniux defertamn- 

 litit:i in ordin.irio iudirio fotmionem a dcfertore mtirito pete- 

 rep">:'', Leges auteni hicptasrcribunt ccrtos annos , quibus 

 (BKpeaaadum eft, (i dcfcrtor pcrcgrc ablit. 1 3. Sjmiri-usde- 

 fertor taniem reiieiit,ifyvxorem fHam,<]ut interlm alteri nupfit, 

 fepeiM , mn -ft audiendms ; fi ncmpe (inc lionefta Sc probabi- 

 li caufa malitiose difcelTIc , neque legicirac citatus coinparuit, 

 vjcor veto infcrim iudicialitt-r ab ipfo fuit loluca , & aliud 

 coniugium ei conce^Tum. Non , inquam , audiendus cfthu- 

 iusmodi defcrcor , fed pro mcricis puniendus , Sc pro re nat J 

 in exilium , quod fibi inwca coniuge elcgerac , eiiciendus. 

 14. Qutnd.T cotiiugium coniraciumefi ingraiu atiquo ^iure di- 

 Hino prohihiff , illud efl refcind-ndum Neque enim eft con- 

 iugium, fedcontagium. Itaque nul'a dilpenfatione eft pal- 

 liandum. Namcontra ius diuinumnulia valet humana dif- 

 penfatio : quia inferior non poreft difpcnfare aut difponere 

 in legibus ttrperioLis Ciim vero inatrimonium in graduali- 

 quo humanicus, feuiure poiitiuo , prohibito contradtumfuc- 

 rit , ibi difpcnfatio locuin haberc pc.tcll:. Porro gradus lege 

 diuin;? prohibitiLeuic. 18. & ic.vflcateliis yeifibus compre- 

 ^enduntur : 



Nata, ferer, nep'is,matcrtera,fratri! ^vxor, 

 Ef patrui ctn>HX, materspriui^rtt,noHcrcit, 

 Vxoruque feror, friiiigni nnta^nurufque 

 A'tjue feror pairis, coniungi lege vctiintur, 

 lure pofitiuo plures adduncur gradus. 1 5. Officiii conlugum de-. 

 " bet effr mwu.i ?,j^«f inehoc,drmo,i^ toro. In r^owmucuas de- 

 benc fibi preces : in domo, mutuas operas : in toto, mutuambe- 

 neuolentiain. 



I V. Circu oSlamm decjlogi prteceptum hl noteit' 

 tttr cafm. 



I. Curidltiu immenftt diiftHrum frttnanda efl meiiitairone 

 noxt. cjuamnocet autritf.,. Facit enim cx hominc mancipium 

 luti, idololatram, & carnificcivi pioprii cordis atquc.corporis. 

 Eft caufa litium & bellorura. pcnique inducit atheilraura. 

 i..Chrtftia>ii f^n iia pietatc poffunt opes o/Iigirsiypoffidert Sunc 

 cnim dona Dei ]. Clir ftiani bona cum enrifisntia ^offunt 

 plura bona poffsdere , qnam ijuotidiinrt-i e-riim vfris peftnlat., 

 Nam Pacriarcha: faufti macriiis abundarunt opibus. 4. Tria 

 funt prtciptta rnedi,% , quihuf diiutii absqwpeecate , bona cum. 

 confcien'i/i coUigi prfuti' : vidclicct «difjj/wia: , e-utii^tty/4f,i^ 

 i^i/.«7re»('», id cft, ha:rcditas, c6ncra<^uslcgirimus, & laboraf- 

 ii^uus in openbus vocationis. 5. VfuraincrMoriii , feu fro.- 



frie Jiefa eji tliicila : fed tomptnfaiic,'euperfio anuua, qui di' 

 citur vfurA coihfmf-ituia ,e.i iietta. Ratio priorisclti qiiis 

 vfur.i propric diila ert tucram , quod vlrraiortcm cxigitur, 

 proptcr lolum mutuationis officium , cum damno niutuata- 

 nj. Qiulquis crgo hoc iiiiuio colligit duiirias , vt cx ic mutuo 

 data,pioptcr (blum mucuatiQnis o(ticiiini,taleqii.x'rat lucrum, 

 quod iniituatario , pra;fcrtim paupcti , manifcitum adfcrt 

 damnum.is inalcditcfcit,charitatcm proxinii Ixdit, iV titvfu- 

 rariu"-. Kacio pottcrioris clt ■, quia vtiira compentatcria cft, 

 ruiii iuxta legcs ccitiijui.i, puca quinquc vcl lcx proecntun» 

 nuituo (umpti.s,penduntur,ab iis, qui pucunia noftr.arcs fuas 

 iiuiltiplitaiunt. Huiusmdoi ccnluin aniuiiim bon.i cum con- 

 (ciciiaapctcrcpo(luraus:quiancquc cimi natma, ncquc cum 

 Scripcur.l , ncquccum lcgibus ciuilibus id pugnat (■• P gnitt 

 amHtiiarioa.e pere liccl,e.que ac h;po'hrcj,ir> : dummodo mu- 

 tuatarius non (itpaupcr , ntqiic torminus folutionis ftatua- 

 tur niutuat.nioniniis angu(his. 7. llligit mui it modu-s d:te- 

 feendi pirminorationemmonerx. Nocct cnim omnibiis,in pri- 

 niis p.iiipcribus , & pugnai; cuin lcgibus rcipub. fundamcnta- 

 libu:. 8. Sifortebona qundnm m.ile fnerint acqufiia , ^ pof^ 

 ffor eo nomine in eonfcientia fua ang:irur, duohus modis ron;ii- 

 litur confcicntii : vidclicet pcr rcftirutioncm & decmof) ram. 

 Quod fi rcftitutio ficri non poffit , fufficit ptopofitum rcfti- 

 tucndi , & doror ob admlfiura pcccatuin. 9. Leg ti' »« bcno- 

 rum rcHe aeqwfnorum vf»r,ju cum bcna confcienra ^lare pof 

 fr,' tnff.it in dando ^ vt- nio. Varr oportet Dco , in fuftenta- 

 tioncmEcckfia:,magiftratui,ad (uftcntationcmpolitis,proxi- 

 mopauperi, adfuftentationemaconomia'. His autem omni- 

 busdanduin cftlibcnter, hilaritcr, limpl.citcr, fidclircr , frc- 

 qucntcr. Tn oportct ad auimi & corporis fuftcntationem & 

 lecrcationem. 10. Incli,crr:.iiynii opertct fpcHare perfcna c^-cr- 

 dinm.PerfoHa eft dans & accipicns.O«M.' d.-bct habcrc iuftuin 

 dominum ciur. , quod dare vult in elecmof^-nam ; dcbct dare 

 cx fuperfluitatcbonorum: dcbet darc aniraohilati:dcniq; ita, 

 vtclcemofyna:non fintnimla;,quibus ad paupertatemrcdiga- 

 tur. ./4ff;>r«/soportetvtfitcgeus, qui laboret neceflltace,(me 

 illaficexcrema, fiue grauis, fiiic communis & ordinaria. Ordo 

 feruandus iiidandisclecmofynis cft,vcintcr parentesprimum 

 locum habcatpatcr,deindc fcquanrurliberi, tum fratres,foro- 

 ics,& alii languinc nobis proprius coniun(3:i,dchinc domefti- 

 ci, denique extranci , in quibus primum locum obtiuent reli- 

 gionis noftra; focii. 1 1 . Si dehi or fy cri d torex rtma r.ecefttn- 

 tepariier Ubmnf^debitor non renttiir adredititeiam rrm com-: 

 rmdittam : quiain cxcremanecclTitate omnia funt coinmunia, 

 &in communi periculo mcllor eft conditio polTidentis. 

 li..§luimutui'm deditpauperi,prt,cef lii , le mo yr,t, impleui'.fi 

 quod mutUHm dcdJt,renitui frbifoftuUi. Nam elcemofyna vel 

 fimplicitcr d.iturgrati$,line fpereftitutionis.Luc.S.^j.vel cum 

 obligatione rcftitutioniSjSirac.i^.i, 



V. Circa nonum decttlogi pracepmm fiotentur 



hi cafiu. 



I, Corrfpiio fraiern* txi^irur ab omnihui ChrifHanit : in- 

 primis tamen a fupcrioribus. i. Omne peccat^res , pr^fenim 

 fe»ndtilcfi.fwe re-piciu i'ignitati-,fex»',ti"t ieraf!s,funtco,iripi- 

 endi. Vbi cnim comnivinis eft moi-bus,ibi ctiam comuni opus- 

 eftmcdicina. Idcirco ctiamfuperior ab iiiferiorc,fcnior a iu- 

 niole marltus ab vxore potcft corripi, obfcruato tamen dcbi- 

 tomore acmodo.j. Cornptiofitvel limplicirprehenfiont per- 

 eant-um,vcl demintiatione faSi «;«//<».'i(i>.pra:fert!mapud fu- 

 periorem , autetiam apud Ecclcliam totam.4 Si corripiendtif 

 fltfuperior, fi.it cetreptio magna eum hiimii:\ate(f teuere"tix\. 

 pcr modum ncmpe obfecrationis potiiis quam reprchenfio- 

 l)is, & clam 5 . Corripiens prins deponat tncc^tum, quam .tlium 

 ctrripiat ob fimlle pceatum. Magn,icriani cum manfuetudine 

 uaftct peccatorem, ne ipfi vidcaturinfultare. 6. Nem» corri. 

 fiendw efi ex meris fafpieionihus, autrumoribns. J.Necorri- 

 fiiantar ebrij f^ iracundi , ditm adhaetales funt Finii eorre- 

 pticnis fatcrnifit 'egit-mus': non difFamario proximi,non de- 

 ledtacio in cius lapfu , non infulcitio , mulco minus interit^is 

 eius, fcjcorrcftio vita:,&:euitatio mortis a;tcrm. 9. Gjii:cun.r 

 que ahfqHe peceato humanns effevult erga proximum , quatuor 

 ifla obfrurt. PWmo , necomnibus placcre cupiat, nec ipfe 

 cmnia probct : deinde,non femper delcftare alios ftudeat^fer- 

 /«0, aliter conucrfeturcum horainibus in dignirate conftitu- 

 tis, alitcr cum wA^ol dcnique omncm ofFcnfionis occafionem 

 vitct in oratione & aiftione. 10. Nunquam iicet meniiri: quia 

 omnemcndacium vcrgit adcontumeliam Dei, ad incommo- 

 dum menticntis,& detrimentum proximi. Quod attinct ad fi- ' 

 intifationcs,hypcibolas,ftratagemata, &:fiinilia, non oportcc 

 iila mendacio, fcd prudentia: adfcribere . 



V I. Circa decimnm preeceptHm decalogi breuiter 



funt hi cafus. 



I. liietnot*mfMcie viititinmundo, quin afeffibtnfuit ini 



ferdiim 



Cafus a4 

 nonumdt- 

 calogi pi«* 

 ccfcum. 



Carusdccl* 

 niipr^ccptj 



