442. Encyclop^dice Lib. XXV. 



I. ExoanivMi quodconfl-at. 



I. fentcntia runclanientaii. 



i. explicationc imius icuLenris. 



5. applicatione ipuus ad pi-epoluioncm. 

 J_l. Piioposinoiffua: conlbt 

 ' 'i. enumciacioiie thtmatis. 



z. conuncndatione thematis. 



j. inuocacione Dei 



III. Enarratio propositionis i qui conltai 

 I. explicatione fubic'fti,& prarJicati. 



1. probationc,tius fumitur 

 i.cxtcxtu. 



i. cx aliis Scripturi dicli^. 

 j.ab e.xemplis. 



4. a fimilibus. 



5. arationibus. 



IV. Vsvs;quicft , 



1. conhrmatio yerx doftrmx , leu arciculorum ndei. 

 z. contutatio ra!lx Joctrina;. 



3. inftitutio vitasfanft.e. 



4. correftio vita; impi.r. 



5. confolatio conlcicnna:. 



V. AppLiCATio i qua;conrtat 



I. commemorationc prxicntis ftatus- 

 1. collatione tcxcus ti: ftatus. 



VI. Peroratio iCjux conltat 



I. repecitione pra;cipuorumcapitum. 

 a. afteiluum concitatione. 



3. precatione ad Dcum. 



4. gloiificationc nominis diuini. 



Ha:itaque funt hcrrpsmnemonica:,quas concionatpr po- 

 tcft & debet refpicere , vc concio nou toium hc copiola , fcd 

 ctiam methoaica : qua de re lunt fcquen-cs regula:, i.LxorMn 

 tton dibc.e ejjc lcngu vsi lcnge pent». Vtrumque eniin cftmo- 

 leftum T..Jnen.'.rrnl on: textus cjnlii 'verl jit hi it.tru, friui cx- 

 flicari liebit, ^ :um fojic/i quici bcvt ex co Jcquatur. liia pais 

 in do£trinis,fcu documentis verfatur ; hsc in vfu.feu vtilitatis 

 ex doarinis iliis deriuatione. C^u partes iihs inueuunc 6c 

 confundunt, auditorum meniorix nou conluiunt , ac asdiii- 

 cationcm iplorum nou pavum mipc^iunt. j.^Dulrir.a ^Ji axio- 

 tnn Theo '.0£i<ut>. ,'jel in Seri^ tus. v.rhn t x,rtfie / ojuu!/7,z/t l cx 

 illii per immeiiatam ccnfequcnlijin fucni.^.Dictr.na reiie lie- 

 het tnufjii{;/iri ^ tr^.iinrr. Inue[iit;a.tie iit pcr analyiin logi- 

 cam,cur infcruit etiam analyfis Grammatica& Rhccorica.rr/i- 

 S.iio eft partim illuftratio,partim probatio. lilujlr.ttio eft ex- 

 piicaao latione fubiecti'6; prxdicati. Frolittf.o eii conhrma- 

 tio ratione fubiefti & praedicati ; eaque ex-textu, aliis Scripru- 

 XX ceftirnoniis , & reliquis paulo ante indicatis. 5. Doctrina 

 qutiaue fatii leim cxfii^ ttrei debet jlatim ndvfumtramferri.Qvifi 

 <]uidcm in patte , nifi ratio ajiqua fmguiaris aliud poftulet, 

 magis ell: infiftendum: quippe qua: alterius fineiTi ac Iwnum 

 cominct,& cumconcionis prarcipuolcopo;auditorum fcilicec 

 a:dificatione,magis eft comunfta.Pcccant igitur, qui inlurrcnc 

 nuda: ventatis inQac;ac!oni,neglefto vlu. 6. Non omnes dcHri- 

 »<e, •juiiejjunt extixiu erui, funt frop ncndd neque otrinei vfus 

 <WK/£«nA'.Oportetenimilladuntaxateligere,qua:circunft.in- 

 tiis loci, temporis, Sc perfonarum maxime lunt accommodata; 

 tjuxque inprimis faciunt ad rciigionis vigQiem vel cxcitau- 

 dum , vel confirmanoum. 7. De,ci,iiM (^vjus iia formari de- 

 hen' , -vt fcanex cnem tiitqu-m inter fe hahi an^ , tfyeam etiam 

 fr^fe ferant. Neque enim fine incommodo rapitur animus 

 ab vr.o aliud : neque eft quod magis mimoriam iuuat , quain 

 ordo dedudionis. 8. Vfus e!f a.viomj Tijeclogitum ,ex doctri- 

 na dcdticiit'*;' onitatem vel finem cius ojlmdens. .Veitini^t autem 

 ad iudicium feu intclleftum , vel ad praxim lcu afleinum. In 

 iiidi-io eft- iTicntis informatio & reformatio. lnfcr"at<o cft vc- 

 ritatis alicuius probatio.Rc/(irw«//'o cftfalfiraiis alicuius refu- 

 tatio. Ouamuis autem omnis vcritas poffit ex occafione docc- 

 ri,omnis tamenerror non c(t vbique rcfutandus.Vctercs cnim 

 hoercfes,qua: i.wi funt (epulta:,non iunt refodiend^ vt refutcn- 

 tur,neque blafphcmiasnctandajfunt tacile refutandx./a/i>-j.w' 

 cft inftitutio , correftio , & confolatio. Injiiitnte eft vita; 

 fcqucnd^ demonftratio. Correciio cft viti; tugiendc dam- 

 natio. Conclatio ed confcienti^ anxi^ tranquillatio. 9 Po/l 

 vfnm frijui cUhet aifilicatii : <\u'' tainen cum vtiiitacuni dcri- 

 vationc tantarn habec coj;it.itioniTO, vt (^-pecura illapermif- 

 ceri poffic. Ha:c aatein rtfpicit animum vel deficienccm in 

 pcrfccut.one boni , vt exhonatio , vel in vitationc ma!i , vt 

 adrr.eitio ; vel oppreflum magnimdinc aut multituuine cru- 

 cii, vt confoiAtiO fprciaiis. i o. 'Triiciat!» tcxtf.s eji mngis fhccU- 

 /i-ea.,vel mn is Eccltf^Jiic.t, Traciatio m.igis jihoiiijiica con- 

 tlnctur decem hifce membiis' 

 i. Ancithefi vcitoiuin. 



1. DcfinitioTie.fCu intcrprctaiione ie/i?i«>)'. 



5. Dmlfione , fcu ijitcrpretaiione eMi^i-nrJJ , que-& ^t- 

 eAfi-i-. dlciiur. 



^, Sednw accommodiuoria ; qu.i indicatiu , nuid in 

 pcrfcnciJQtoLnrcliigaiiics - • 



5. Explanacione a.lni>~o}^ii.ii; qua indicatur, cur lumc, Sd 



6. Collatione ; quaindicatur, quomodo de cadcnj vijl 

 oppofita rc alibi doceatur. 



7. Prolepfi , feuoppofitionc. 



S. Conciliacione lav ivavncipM/aij- 



9. Obferuacio , commemoratio , conciliatio, & tefuta- 



tio fententiarum difcrcpancium. 

 jo. Vfus > quicll; 

 doftrina 

 redargutio 

 correftio 

 difciplina 

 : oratro 

 confolatio. 

 TraHatio magis Eccleji.zjiici^ fimiliter habet dccem partcs: 

 vti funt. 



I. DecIarario,feu explicatio. 



i. Pja;monita4? qua;ftionis enodand.B difScukate , vti- 

 iitate , neceflltatc. 



3 . Dcmonftratio cx contextu. 



4. Demonftracio cx alijs ScriptufX diilis, 



5. Dcmonltratio ex rationibus. 



6. DcmonfT:ratio , vcl potius illufttacio, ex comparatio- 

 nibus. 



^. Dcmonftcatio^xexcmplis. ^ 

 g. Obiedlionmn tefutatio. 



9. Regularum paucarum colleftio , ad iuclicandas con- 

 troucrfias. 



10. Vfus. 



Excmpla vtriufque trafl:ationis'apud Matthiam Marti- 

 nium. Iib.5.^& 4. dc prompta rcrum vcilmm meditatione hsc 

 funt. 



E.xemplnm tranationls magis 

 1 . Thcir. 4. 1 1 



• fiholajlh 



Uct£ , ex 



I. Apoftolus itaque non iubct prorfus «f£jM«i' vel «sj><( , 

 jd cft , planefine opere & oc.ofos ac ignauos eflc : ficuc non- 

 nu.li opinantur, pri-clare fe pietatem cplcre, fi nihil aganr,& 

 aut fuo lolio fuifquc fundis viLl.tent,aur es alicno ftipcm co- 

 gant,ncmin)interiia homini vtiics nec Dco ieruicntes. Hi cK- 

 CtitanC;-co f'c iultoj cflc, quod nemincm la^dant. Ipfum vcro 

 non iuuare etf: deiuuare & noccre,non prodeUc eft obeflc,qui 

 n. non coiligit,hoc iiaru fpargic. Q_uis enim triigi feiuudicat 

 cum,qui foco aflidens fit hber laborum etfi nec vcrbo necfa- 

 tlopacrcm aut mattcrhramilia.s oftendat , nec libeios eorum 

 pulfct,interim tamen foueri,ali,vcltiri,honorari vcUt.= Prorfus 

 talcs func homincs,qui in ocio ac.omnium curarum vacutcate 

 ptobitatcm politam exiflimant. Multo vcro mmiis pcrmitcit 

 Apoftolus vagari, crroncm & difcordiofum cfle , pariterque 

 fuam quktcm & ahcnam curbare : vc qui aufturi rera i uara li- 

 tes & bella in publici exicij fegctcm fcrunc. Viilt autcin nos. 



quicfcere vtfuy^^d^, 



I I. El^ ycro >i<ru^i^in propriequictum cfle , non turbare^ 

 ilirv;^» non quamlibcc quietem figniricac , qua; motui , can- 

 quam adus cefTaciOjOpponicur in rebus Phyficis,& qu.r quic- 

 fcerc dicuncur, quando non mouentur abvno adaliud quafi 

 meanccs:fcdnocaccranqviliit?tcmqu.i quis eft placidus&in- 

 turbidus. Sicuc enim mocusintcrdum idem ellquod curliacio, 

 qua;eft motus confufus : fic quics cft itatus tcdatus. Suauis vt 

 eares cft fcniii , ita &'dulce auditu vcrbuni. Ex eo enim du- 

 flum videtur, quod iiTifjfif,, \i cft ,obleclationem fundac. Id 

 L:itinis cft , qui<;tum eflc :nobis )tlll fct}ll / f tll |tlll Ubm 

 fi'lhrcli.0(ill autemcft a itcHcn/quod cff: poncre, vt res Jiet 

 non nucccautagitctut. Vnde etiam Latinis poncre aliquan - 

 do eftceflarc : vt.apud poetam: 



Aiiro-a in rojeis fuigevat Itften hgif. 



Cumventipojuere, omntsijue re^nnte refedit, '_ 



ViatM. 

 III. Eft auccm quies varia. Deca certe, qux' eft diabolf 

 puluinar , quam ocium dicimus , hic locus , vc modo indicaui- 

 mus, minimc clt accipiendus. Contracam enimquicccm vni- 

 uetfa fcripcura nosinltituic & a"rmac. Pm«.i}.x/.4..dicicur.De- 

 fiderlo permouetnr animn ptgri, vcfcilicet .1 voco &: cupiditate 

 ad opus non.proccdac, fed» hii »git Nec enim opcando,fcd 

 prando &laliorando vit.iecommodicates parantur. Animave- 

 rh fedu 'orum ejjicietur pingui'. Studw minime ignauos rfje iubct 

 Apoftoliis RoOT. ii.f. II Ob luxuriem Hl trar.quiUitatis cfuie- 

 tcm Sodoma fuit excifa, 'Ez.ec'n.i(>.v.^c,.^ c.Ob pigriti.i feruus 

 malus,qui lucri nihil caienco fuo facichat,reprchedicur,& de- 

 pofitio in alienam fidem cranfmifTo priuacur. Mattb.i^.v. 16. 

 EcCretenfibus vitio vertitur, quod pigii ventres effent : Apo- 

 ftoloEpimcnidis vcrfumin eosfaiJlumapprobante. Tit.v.ti. 

 Hac ergo nemo cxiftimcc Dco fe coiumeodari pofle. EA au 

 tcm & aiia quics , qu| quis nec t"e nec fuos , nec alios fup 1 

 fe , aut iuxca fe, aut infra fe, turbat difcordia , fcditionc , il 

 ruin nouarum cupiditate : fcdvnumquemquc pacate finitcflc, 

 qui cft , & fua agere , vt ncniincm pra;cer ius impediat,auc 



iu re 



