Theologi^ Seft 



quad cft perrona,& hocnotat intelle(flui noftro,quod ipfe in- 

 uicH potontii agit.Quod nom^ ait, nominatus agititjuoil vti- 

 bum Deiper AngcImTi voc.itum dicit.id verbumlDcuS.a Patie 

 genitum, creator Angclotum & liominum dirat& tacit ; in 

 quem fidcsauditu & intcllctlu verbi cxcitari dcbct,vt per vm- 

 bram Iparll nominis ad corpus & veritatcm Dontlini dcduca- 

 tur. Nec ctiam opinandum ert,inutilcm cflc dc nominc hoc 

 mcditationcm ; cum cius causa Angelus e cilo lcgationcm 

 obierit : quod cum trequcntiflime ob aures noftias fcnct.tur- 

 pe toret nobis vim cius ignorare. 



I I|I. Nunc ad propofui probationem accedo. In hoc autem 

 nominc plurimiim cAc podtum , cx vcrbis , qux' cyplicanda 

 fumpfiums.manitcllum efl,ijiim moncmur,nomcn lelu in cir- 

 cmncifionc inditum eflc M.uia; filio non cafu quodam aut cx 

 -flotaaliqua quam in luccm cditus pr.-e fe tulerit.aut opinione 

 aliqu.i de ipfo prcbabiiitcrconcept.rfcd ab Angelo.pi iusqMam 

 in vteio Dominus conciperetur. Varia eft nominS impofitio, 

 qu.T aut non habcntibus tribuun^ur, aut habentibus. Qui no- 

 minaantc non habft,eis ad vita: comraoditatem & diftindio- 

 rem funt iinponenda : Quibus autem jamfunt nomina,eis alia 

 alfignari no eft ncccflmn,nilipo<}ulet diftinclio incer cogno- 

 minesiaut nccclTitas, aut cum ex jufta occalione c.i pentiiitant, 

 aut ex alioru imperio,fiue illimiro arbitrio vtantur, de ex ca- 

 fu & hiftoria; alicuius c.iusa id faciant,fiue ex rcligione aut fu- 



fetftitione.Filius Dei fui: nomen eius,de quo hic agimus:qui 

 um homofieret , mancbat quod eratmec erant plures Dei d- 

 Jii,a quibus cflct discriminandus.Hoc ergo ei fufficiebat, dici 

 Pci filium &. Virginis Marii,illius vnigenitu fme matre,& hu- 

 ius primogcnituni , quin etiam vnigenltum fme patre. Sed ad 

 jiosalionomineopus erat. Nafilius Dei,&: filius Virginis ma- 

 nens mundildaranarc poterat:& horum nommu neurru, nec 

 etiam vllum aliud erat idoneum ad noftram miferiam leuan- 

 idam ac tollerida,nifi folum nomen Icfu. Sed ne iliud fieret.Ie- 

 fus dici & efle lefus voluit.Hoc nomen ne quis inane titulum 

 eflc opinaretur , Gabricl aftans in confpedu Dei ad Mariam 

 illud detulit ; ^ quidem miflus a Deo. Idem ctiamde loannis 

 pominemandatumdedit Zach^rix ; vcruntamcneum tantiun 

 gratia? diuina; pridicarorcm non autem partorcm effe docet, 

 >& prajparaturum viam ei Domino,qui a falute ipiameiendr! & 

 donanda nomen gcrit,is eft lefus.Nomen n.hoc cft Hebrxufn 

 ■& (ignificatTOTj^se l.e.falutisaii<florem,feu vtvuleo loquimur, 

 faluatorcin.Saluos igitur faciet ceis,quibus datus eft.Idco A.r^- 

 gclus ait ad paftores : •innnndo vcbi- gai-.dium mAgmnj , quoit 

 , -jMurum efi omni pofuh,n.itum efle ■vobn hodif fcruatorem , qui 

 ■tft Chriftii^ Dominu^. Ita rem cum nominc habet:& feruat nos 

 ■ob iniufto hofte liberans , iuftum hoftf placans , hpftiliamala 

 auertcns & reduccns amica bona.Hic nofter Dominuseftle- 

 fus contr» hoftem iniuftu.Iniuftus hoftis erat Diabolus.Ex eius 

 potcftate nos eripit.Ideo dicitur patticeps faiflus carnis& fan- 

 guinis,vtpcr mortcabolent cum.penes quem mortis erat im- 

 perifi,diabolum, & iberos redderet quicunq; metu mortis per 

 omnem vita erant obnoxii feruituti.Hic idC noftcrleft lefus er- 

 ga hoftem juftii.Iuftus hofHs proptcr peccata noft\a erat Deus. 

 Huic nuncreconciliati fumus permortefiliieius.Hic placatus 

 eft filii fui fanguine:vt Apoftoius ait,quod Dcuf leftim ChriftH 

 fri>pofiieriti>,x^itg4ttyi.e.placumemti in fanfuine e-us. At dicas, 

 quomodo placatus cft , fi ipfe eii ex ea gratia dedit,qua nos ab 

 seterno di!exit?Vtrumqi dicltur,& Deum propofuifle eum , in 

 placamentfi.iamautem placandus erat is,qui ofFenfus etat.Nos 

 Deum lsleraraus,dum ab eo defecimus : ipfe nos non I^fcrat. 

 Ipfe igitur lAacwT» Dcum, vnde & ixci(rf4' dicitur pro peccatis 

 noftris,vt cft in i./d/j.i.i.epiftola,//»/? eft propitittiopro pecc/t- 

 tii «oSlrU. Itcm f.4. T 0, ipfe dilexit nos^ Qr mifitfilium fuum, v( 

 elTet propitiatio pro peccatisnoftris.Placatio autemfitduobus 

 modis.Vnus eft,odium,quod etat,auertere:alter;iram & odium 

 qu.Te jute eflepoterantjprsuettere.Priorc modo placauit Chris-> 

 tusDeum ration?noftrorum peccatorum,quz in nobi^ crant, 

 qurque Deus vere oderat. Pofteriore modo Chriftus placault 

 Deum,raiionc noftri peccatoi'um,quos Deus jure ,animo da- 

 mnandi, odifle , Scquibus exitiabiliter irafci poterat. Itaergo 

 iam gloriamur de Deo ter Dominum mfirum lefum Chrifium, 

 ptrquemnuncreconciliatiiinem rerepirriUf. Idem hic nofter eft 

 Jcfus contra hoftilia m.i!a ; peccatum & mortem feupocnam. 

 Pcccatumtoliit, dum obedientiafuaexpiat inobcdientiam no- 

 ftram:mor^f t©llit,dum mortis caufam,peccatum,aufcrt. Nam, 

 ^ cft Rom. f .perfeccatS mcrs i» mun dum introtit:e,xoo pcr pec- 

 «ati egreflum mors exibit. ' Idcm hic nofter eil Icfus ad iufti- 

 tiam & vitam.iuftitiaaffcrt,dum fe, cni ipfi nos debitorcs era- 

 inus,pronobisdebitovf conrrituit,& vt cft iVi/.^^^.^.qnod no 

 rapuitrependiticulpanoftramin fe iccipiens,non in harentf, 

 fedin debltorio contraftu imputata.PcrnsE autf vCro fenfu fe 

 iiibiecit Vt n. li^nnm crucis a Iuda:is fibi paflus eft imponi:ita 

 ■pcccatonun noftronun immcnfum onus (ibi inie<!^um vltro 

 admifit.itafupplicium pro eispaflliscft,quibus fc inlefum de- 

 ditipcccatorvidenvoIuit,& non effe i cum nosefTevoluerimus 

 & nonvideri.Pocnaferre voluit,nonmereri : vtnosmeiititea- 

 mus,quod ferre aolebamus,irao nec potcramus fine certo eoqi 

 extcrnoexitio.ille voluit nobis bcncdifta effe m?lcdidio:cam 

 « " Tom III 



VI. Cap. III. 44 j 



per 

 ceepc 



nos omnis Dei bcncdiiTlio in hoc mundo malcdiaa cft)s 

 . .'■■l".-'^'"" ^'^ *"tf iuftitia tintiim quij temiinone pcccato- 

 ru fu.i latisia>.'tionc impettat;venim ctiani.quia fua virtutis di- 

 uinj;.artcdione naturam noftra rcnouat.vt in Deo ad fidcm & 

 bonaopcra tcualcfcamus.ita dicitur hcm. s-i 9.fiut /ervnim 

 ncuipc Adomi •nobedieniutn pecc»tores conjlituti funt multi,itm 

 per vwus nanpe Chrifti obedicntia iuftos ccnftituimuttos quatc- 

 nus ic\\.,iifiificat'e'us ftu-.guine fcruxmHrper eum ab tra vt cft 

 Rw^ ,. 9. Itaetiam dicitur cundcm clfc , qui nos fpiritu fuo 

 anailicct.HincApoftolus i.Cor. «.n.loqucns deconucrfis 

 Cormthus dlClt:^Ww,- efiis.(a«ifificati efiu, iuflificatieflts , in 

 """'"•' ""'"'"'■ ''■/'« & perjpiy-itum Deino[lri.hi rcftituta iulti- 

 ti.i rcdditur vita & falus. Hinc Hcm.y. n. dic.tut : Quemad. 

 inodum rcgnauciatpcccatiun ad mortcnv. ita gratia rcgnatpcr 

 iii/hti4in ad vitam xtcrnam pcr lefura Chrilhim Dominuni 

 noitrum. 



1 V. Nunc picflliis videamus , quomodo vis nominis lefu 

 dcclarctur.Omniu.-iutcmproxima cius expofitio cft Matth.j, 

 x-.i 1 .quum Angclus Gabriel ad Mariam dc cius filio , Vacabh, 

 in<]mt , nomcn eius lefum. !pf> enim f.ru»bu populumfuum tx 

 feicttii ipfiusMas dicitur quiaeraV^, i.e.faluosnosfacict.Hic 

 docet caiifam tam magnifici nominis ex ccrtd,-uernce , bemgndr 

 ampid,iufiapotente operatione peti : atque ita nomen illud efle 

 rci plenum.jCrRTAeftli.Tc operatio. Cum cnimAngelusdi- 

 xifTct , voct>bis>j.'meii eius lefum : fubiicit.euidentcm rationem 

 eflei& dicit ipfe enim.Hzxi vocula «?;/») caufam indicatjvt cum 

 Angclus ad opiliones metucntes ait Luc.t.io.Ne metuite:£cce 

 E Ni M Annuncio vobts g»udium me.^num.wl R AX cft hxc opera- 

 rio.Quod enim in paradifo didum eft,G>».3.Ips£ contevcrte 

 fcrpentcm:idiam hic impletuiiiiSE fciuabit.Deum eaim con- 

 teiit pcrditorcm.feruat pcrditos IpsE hicvtrobiquc idtm eft 

 ille eft,de quo dicitur Dcut. 1 8. i ^.ip utr attdite:^ Pfal 4^.1». 

 ipfe eiiDcmirm Deut «««j.BlNiGNAcft iUa operatio: Seruabif 

 cnim,fcu falutem prsftabit pcrditis.Amabile eft falutis nomen 

 fed lefus efl faIus.Propterca& in Vetcri & Nouo Teltamcnto 

 faius dicitur.lefus enira eft falus illa,dequa £/fl.^i.io.N«(/<ir 

 DoMlNVS brachium finS<t»ttii fus, an ■ oiulos omnium een- 

 tiumyvt vi leatfalutem Dei nofiri^de qua etiam Pfal.^Z.-v.i.t. 

 Noti.mfccit DemiiMs falutem fiiam, ante ocules ipfar mgentiH 

 iuliitiam fuam.Viuent omnesgentesinL: tem Det nofiri Hic cr"X> 

 iakK-efl afpedabilis : qua vifa Simeon In templo dixie, vtcft 

 iwc.i.jo. Viderunt oculi mei falutem tuam. Ideo Efu.^^ 6.de 

 hocfilio fuo lefuaitDeus Patev.Confiituo te ialucemgentiutH, 

 njtfisfalus mea vfijiiidextremitatemtem.De hac Deminus pre. 

 nunciat ade:(tremum-vfq;terr4!.;d'citefiUt.Sicnis,Eccef,lustaii 

 adtienit Ecce mtrces huius penes ipfum «y?.Igitur hic faluscfl 

 perfona,cft falus ipfa.imoeft Salvs ivs&,qHide e ipfo dicit 

 uiioc.-Li i%,Ecce ■venu- c\to,^ merces meamecA eft.Hic eflillc 

 fctuatorde quo Efa. 19 t/.zo. Cam mclamat Dominus propter 

 opprefjeyis immittet eis feruatoretn (^ ma^natem,qui eripiat eot, 

 Et Zaih.r).xi.i) dicitur,E*-/»/f« valdi filia Sionis , cUngefilia 

 Hiirofo ymorum,Ecce re.-c tuus adi,enit tibi , iuftus ^ feruator, 

 fcu falute pr^ditus.Hic vere eft fctuator mundi. io:,an ^.v.^z. 

 Hunc uuerpretationc Adie(ka.feiuatertmIefumvocit Apofto- 

 lus ./4fl. 1 1 . v.i 5 . Hic cft ferunlorjui corporis , id eft, Ecclcfiar. 

 Efhef.^. v.zi .Hic eftfernator nofifrlefusChr fius, qui mortem ab- 

 deutt (y< -vitam produxif. 2.. Tim.i.v.to.Hic ekferuatcr rwfttr 

 Deus.Tit.l.}.Dcminus lefus Chrifittt leru-itornofier. Tit. 1.4, 

 m.ignut ilLe Deus ^fcruittcr nofter lefus Chrifius.Tit. i.t/.l j. 

 Hiccft de quo lohannes ait l.Ep.c.^.v.n.Ncs ^eHauimus ^ 

 tejlamur,pair,m mifife filium,qui tffet feruator mundi Hic eft, 

 de quo xtcrnus Pater dicit Hof.i.-v.j.Domus luitimiiercbor,^ 

 feruaho eos p,r Dominum Deum iyforum .Hic cft de quo 'ch.i. 

 V. 7.dicimi'Deusnonmifitfiliumfuumin mundum, vt damnte 

 tnundum,fed vt feruttur mundus per cum. Quomodo vero fer- 

 uat nos ? Id vane exponi poteft , feruat nos vt Deus & homo. 

 Vc Dcus efficaciter dat falutcm ; vt homo promeretur. Seruat 

 nos in ftatu cxinanitionis& exalcacionis. in cxinanitione ac- 

 quifiuit nobis iufHtiam & vitam , quam fe acquifiuifTe tefta- 

 tamfacitinexaltationc,&nobis applicat. nzS.om.i.v.i.^. do- 

 Cet Apoftolus, Chri/ium traditum eile prcpter lapfmnofiros, ^ 

 fufcitatum adnofiri iuftificaticnem.Seazt nos vt propheta, fa- 

 ccrdos & rcx noficr. vt propheta docctviamfalutis, vtfacer- 

 dos acquirit falutcm , vc rexcam nobis opere ipfo impcrtit. 

 Setuat nos vica & raotte.N.»»j vt aic Apoftolus Rom.f f.lo.Se 

 euminimici tjfemus , reconciliati fuimus Deoper morttm FHii 

 eius; multo magis recoacdiati feruabtmtir pe^ vitam eius. Trita 

 phrafis in Eccleliaefl, Icfum efTe fcruatorem noftium merito 

 & cfficacia: meritoncmpeobedientix fux &mortis,& effica- 

 ciafpiritus fui:itamcrecut nobis abfolutionfi a poena.vtprop- 

 ter dcccata non damneraur : & operatur in nobis per diuinam 

 virtutem , vt acquif cam iuftitiam nobis appliccmus. Hunc 

 vtrumque modumclaie exponunc hzc di(fta.>4(9. 5.1/.} i.Dcut 

 Iffum conft 'uit princifem iy feruatorem, vt det >efipifcenti*r» 

 Ifraeli ^ re>.nifienem peccatorum, nempe fecundum toimulam 

 federis graci:g,dc quo eft //r.jl.v.ji.ji.jj.Idco lefusexmor- 

 luis excitatus , voiuit rtcmine fuo refipifcentiam fy rtmffiouer» 

 feccHtorum friidicari XKf.i^.^y.ita Gal.i.^.Deminut ncfttr U' 



Pp } ,♦• /tff 



