46 2 Encyclopa!di£E Lib. XXVI. 



Jesum ■vt 

 confideiat 



iiderapio .iu 



Valotudovt 

 conf|dere- 



l^tatnsli. 

 liertatis Se 

 f^suicutis. 



tur ad maximam, qiii omnecapnt amutKiu:roagna 

 vcio^fi confc.<uiu edeam,qaa vnicnm diintaxat,ni- 

 mirum familiiE caput amiuitur. Atqiie cum inter 

 vtramq.illam fit, intcimcaia nonniinquam dicitur, 

 Qux familiJi e(t,iT}inima dpitis diminuiio appel- 

 latur. 



R E G V L /E 



J. Sextis conjtderatio imidka eji in hisce regnl^, 



T. Hermaphroditm etfi nec mas eft, nec fcEminaxius tamen 

 fexus a;ftimatur,qui ineo pixualcc. i. Qjiiadliuc in vtero eft, 

 fifte eft homo:vere , qui jam natus. Ncijue cnim 'voit r recle 

 homo dicitm:, Quarauis in vtero exiftens,cjuoties de eius com- 

 modoqusrItur,pro nato liabetur, 3. Mas (^ fcemina iure vt- 

 plurimum vtuntur eodem nonnuiicjuain diuerCo ; & tum vnus 

 alio , iurc meliori vel deteri^ori. 4. Masf-erf Bm eft,cui .^d na- 

 tuiaiinihil dedl:imperteftuscOiitr,i & hic clijpii-ic, rhUJiin. 

 •vil thliiiifis.^Ule fcfticijlos habctcxfcdps, ifte tjradlos , hic at- 

 tritos, , , ^ ' • 



" II, z/£tatem ita co>iJtderat ICtus. 



1, MtM minor eft homiiiis intra annum :Et.itis vigefuTium- 

 quintum.i. ?«'■'■' '-i.tcu prima .Etas, coiitinetar aniiis a primo 

 ortu maris quatuordccim , a jnimo ortu fcemiiia; duodecim. 

 Tam vcro h<-Ecqu.im ille interimimpubes clt.Atque inde ha:c 

 seJas pupillarisdicitur. -i.lmyuhes eft infans vel iniante maior, 

 lilc eft,quifepcemannis minort hic,iiitrafeptlmum&diiode- 

 cinium annum,(i fffimina lit, vel annum feptimu & decimuajf- 

 quartuni fi rtasfic. 4. ■^ecumla eu fiibe^ £tii,id ed , aaolefcen» 

 ria , cft ab xtafe piim \ coniplet.i vfque ad annum vigcfimum 

 qilintum. ^.Pnc''>T.'i5 eft plena , vel non prorfus pleiia. Illa cft 

 jn m.'ae,ineunte anno decimo odauo , in fcemlniianno deci- 

 rn(?quinto-: hafc eft iritra anniun decimumquartfi ad decimum 

 odauuinjiteinque intraacnum duodccimum & dsciraumquln-. 

 tum 6. ItiHcH::t-! eft abanno vigefimoquinto vfque .ad annum 

 quadragehinufextum ferf cfitf xwAn vfque admortem hominis. 

 7.Ex venia Principis mafcuhis maioreft ex anno vigefimo.fcc, 

 minaexanno decimo oil.ruo. 8. j£tas maior in nQnnuUisca- 

 fibus defideratur amplior , nimii-um triginta , quadraginta ^ 

 quinquig)ntajfexaginta,& leptiuginta annorum. 



1 1 1. Valetudinii conjideratioittridicajic eji. 



X; t^on-fanus a»!m»e(i mente captus vel prodtgus. 1. Me»~ 

 te ca[t:<s eft dcmsns vcl furiofu-;. ).Deme-ts eft honio raentis 

 erfore duftus , ea captns iion vfquequaque. 4. Furiofus eft 

 homo mentc captus cx omni parte. 5. hnror ^m eit conti- 

 Huus , fine intermidiont durans , ailt habet interualla quibus 

 rcmittitur. 6. Vrodigus eft, qui bona fua inutiliter profundit, 

 coruinque expendendonuii moduin aut fineni ignorat- Ideo 

 jpfi boiiorum fuorum adminiftiatioue interdicitur. 7. Cor- 

 forenon-fanus eft , aui morbo vitioue corporis laborat : coque 

 ye\ Contico, id eft, qui liominem ad quamcunque.rem nego- 

 tiumque gercndum reddit inutilcm ; ve! »on-fe»tico,<:^i eftper- 

 petuus vel tcmporalis. 



I V. Deflatu libertatis &feruitutis futit ha, regnU. 



\. Jngennoritm conditio oniniura ?ft optima : fiue fint tales 

 vere,id eft.iuregeniium,fiue fiftc,ideft, iurcciuili. 1. Poft in- 

 gcnuos libertimrum conditio eft optima. }. Sf>'«».'«/ a iute 

 gentium originem accepit.4. Seruitus eft contra ius naturale. 

 v.Scrui a Dominis fugerc non debcnt. (?. Seruitus non dicitur 

 proprie qux a perfona perfonx debctur. 7. Dominus feruos 

 verberare potcft. 8. Serui iure ciuili pro nullis habentur : 

 ideoquenec obligarenec obligari pofllint. 9. Seruus Reip. 

 caufc obeffe non poteft. 10. ManumifTione fcruus efticitur 

 hber. II. Sl feruus liberam vxorcm duxerit, per hoc ipfe liber 

 cfficltur. II, Si Dominus ancillam fu.irain vxorem duxctit, 

 ipfalibeta cfFicitur. 1 1. Si f-runs perviginti annos pro libero 

 fegelfcrit, per hnc hbertatem pr.rfcripfit. 14. Si libertus ius 

 aurcorum annulorum impetrauit, vtingenuus habetur. i j . Li- 

 bcrcorum fucceffio patroni defcendentibus iu infinitum, ac 

 transuerfalibus vfque ad quintum gtadum compictit. 16. Si 

 nobilis fubdito', fuos expulcrit , eonjmque libeios alimentis 

 priuaiicric , dominium illorum amittit. 17. Si Ubertus bona 

 fuaalienauit, vel aliud geriit , quo minus legitima portio ad 

 patronum perueniat , patrono adid reuocandum Fauianada- 

 fur aftio 18. Mamirainio qu« lit a Iege,fit qua^idoque do- 

 inino inuito. IUius caufa: funt vari.T:puta fi feruus reum crimi- 

 pisK-BfE maieftatis indicauerit,velc:Edem doraini fui i rapto- 

 jf }B virginis utodidcric &c. 



Ord, 



hoJl:, 



V. Ordinem, in^tto verfatttrhomo , itae.vpendit 

 Iiirispritdentia. 



rri 



•L. Prlnclpis dignicas cft fumraa. 1. Eam proxime cxclpit 

 magiftratuum dignicas. 5. Incer niagiftratum dlgnitatcs pri- 

 nia ell fenatoria; proxiraa,equef!:ris . 4. Nobilis clf ciuis rcip. 

 fus , cx voluntatc Erincipis illuftrior. 5. Infirmura gradum in 

 rep.obtinent, qui non aguntin certo vita; gcncre, vtpltbcij, 

 6,Peregrin3 funt foEderati,iioli:es,veI neutii. 



Y !• Familiam ita cofi/iderat ICta. ^' 



■ I, Vamilia eft corpus hominum necefrttudinc agnattonis 

 inter fe deuinftorura. Ellque hoc corpus commune , vel pxo- 

 pritun. Ibi plurcsagnati coinmunc-m quidcm agnationis Itl- 

 pltem & originera habent , fed interim proprias familias ha-^ 

 bi nt:hic eft vnus patetfaraiiiai,qui eliprinceps t.imilix x.I'.i- 

 terfamili.is refte hoc nomine appefatur , etfi filiura non ha- 

 beat. j.Taemir)A familia; fua; caput eft eius nimirura , in quaii» 

 matrimonio adfcifcitur , liberos in ea pariendo, per quam ia- 

 milia conferuetuf ; fed cadem etiant taiuiliae lu.-e finis eft, ni, 

 mirum eius , in qua eft nata,qu.T ipfi peric. 4. Pcr maresfa- 

 inilise conferuantur,in quibus ipfi ftati funt : pcr fceminas non 

 a:que: quippe ex qmbus progeniti paternam farailiara confer» 

 uant,non macernam. 5, iasmina , quamdiu in potcitate patris 

 eft , familiam habct , atqi,ic ita caput in tamilia p;itris fui , vt 

 maximemacrimonio alii farailixiuircta fic. 6. Neetjl.tudo ex 

 f.tnguine dicitui m gencre cognatio:f|ua: cx nuptiis cft,dicitur 

 affinitas. 7. Cognntio ingener' eft neceffii:udo hominum , quos 

 ab eodein ftipite comuni defcendentes fanguis coniunxit vel 

 riatura vel legis fidione. Ehnccftcognatio naturalis,vel ciui- 

 lis. Naturalis eft, quamfola naturanouit. Eaque cxfola toe- 

 iiiina a;ftimatur.Ciuilis cognatioeft,quam lex nouit&appro, 

 bat. Eftque vel ciuilis & naturalis firaul , vel ciuilis tantiira. 

 IUa eft cognatio fauguinis lcgitimis nuptiis conciliata : hae 

 copulaturfanguinis fiftionc per adoptionem , & dicicur co - 

 gnacio lcgicima. ?, Cc^riaticjpeiiniii eft cognatio perttEmi- 

 nam,vt intetconfobrinos : f/^naiioed cognacio permarem ex 

 cadem famili.i ; cuiusmodi eft inte: patrueles. <).^«li legitimi 

 jt'refuuc& vocantur cognati & agnaii. 10. IlLgitlmiiMxex 

 fcortatione dicuntur fr'urii& vulgo qu.Tfici : ex ftupto.nacu- 

 rales:axadulceria,.idulcerini:cx incertu inceftuofi , cjuibus jure 

 (iuili ne alitnent.iquidera debqntur. ? |, Go^r.aiio difiinguitur 

 lineis fiue lim.itibus , lincic gradibvis, ii. Lir]ea eftcolleiftio 

 perfonarum adeundcm ftipitera relai;arum. Eftque afcenden-. 

 tium,defcendentium,vel collateralium. i ?. Grij</«j funt , qui- 

 bus ifta; line.T difKnguuntur. Qujmadmodura enim fcalx 

 gradus plures tunt,exquorum vno in alterura ordine fuo^nuU 

 lo relidlo intermcdio deucniatur , ita & linejB gtadus plures 

 funt,exquibus tranfitus fiatde alio in aljum. 14. Interparen- 

 tes & liberos fcala fiueltnea ad cogaofceuduin gradum vnica 

 iufticit , eaque reifta;inter cxterosautem pia;ter rei5lum requi- 

 ritur etiamtransucrfi. Itafiqusracur de cognacione incer mc 

 & patrui mei,hoceft,patrismei fratris fiiium,quimihi patrue- 

 lis eft, vtcrque communem habcmus ftipitcm , nempc auum, 

 per quem lumus coenatijnon immediate , fed pcr vtriusque 

 noftrumpairem.lraque piimain fe oftert vfus linca: ledcx , vt 

 dicara me genitum ex pacre meo, pacrem ineum gcnicumex 

 auo meo : auod idcm etiam pattuclis meus ue fe dicet. Verura 

 Ciimratio cognac:one«,c!ua; inter vtrumqtie hoftrftm eft,non- 

 dura ficcogniia , fed ejus duntaxat , qus vtriquc noftriim eft 

 cu.m auo,aiius vtrique noftrrim in linea re<5l.i communis cft,^ 

 quo vtrinque cransucrfim & ad latus cxcurrcndimi , & per 

 communem huncauum eundum, vtdiftantiam& rationem 

 cognationis inueniamus. At vero in iitre c'uili ad coghofcen- 

 dum gradimi cognationis tim in '.inea traiifuers.i,quaui in li- 

 nea rcifla , prodita eft vnica regula , eaque ccrciflima, qua di.. 

 cuntur tot efli: gradus cognancnis , quot funt gencrarionls: 

 vcl,vf alii efferunt,Tot elTe gradus, quot funt perfona; dempto 

 ftipite. Ita linea rcftaagradu primo inclpit , tiansuctfaafc- 

 cundo.ln refta fiiius gcncratur a parre vna gcticracione,qusi 

 fic vnus gradus, quo in cognacione fiiius diftac a patre : inter 

 nepotem & auum dua" funt generationes , atque adco gradus 

 dtto. In transversj fi qua-ram , quot gradibus diftcra a fracre 

 meo,coraniunis nolter ftipes proximus cftpatcr , qui me ge- 

 nuit,atque idem genuit fratrcm meum : quod ciim duabus ge- 

 nerationibus fai.T:um fit,a fracre meo difto gr.-idu fecundo. Ica 

 fx dc pacrueli meo qua-ratur , quot gradibus aine diftec , dicam 

 quarco gradu. Nam patcr meus genuic rae, & auus mcumge- 

 nuic pacrem mcum. Rurfum auus raeus genuit patruu meum, 

 &hicpatruelera meum. Cutn itaque finc quatuor gcneracio- 

 nes,quarto cognationis gradu patruclis mcus a me diftare di- 

 citur, I ^.Affnitas eft , in qua dua; cognationes diucrfx copu- 

 lantur,& vnaad alf-rius cognationis fincs acccdit:vnde & ipfi 

 nomen. 1 6. Affinitas inter maritum duntaxat eft & cognatos 

 vxorts : itcm intervxorcm & cognatos mariti,non ctiam inter 

 cognatosmariti & vxotis. i^.AjHnicas iure eiuili nullus defi- 



pitaeft 



