lurifprudenti^ SectJ. Cap, >Vni. 47. j 



Tcl iuri« in re conftituti.Ita tei dotalis ipfius domina vrra cft 

 vxor.dotis (iue iuns illius, cx quo rcs illa Jotalis dicitnr, do- 

 minus vcrus cftmaritus. Sic debitor dominus cft verus ipfius 

 rci pignori obligat*,fcJ piSnotis ipiius.hoc cll , iuiis in re 

 coultituti dominus verus clt creditor. 7. Quali dominiumtft 

 doininium «ri liue iutii , non infc,led in alio. Ita vxor cft 

 quafi donlina dotis,maritus eftquail dominus rcidotalis : ctc- 

 tlitoteft quali doramus rei pignoti obligaix.debitor cftquafi 

 dominus pignoris. Atque hoc niodo verUm fS: quali Jominiuni 

 inret lclc contctuntut ; cum aiiai extra collationcm hanc 

 nulla lit dotninij veri &: quali confidcratio. Hiac cft , vt cum 

 iutcproditum fit , duos plurefuc tci ciufdem dominos in foli- 

 dum clTc non poffc,id de ccdcit Jomiuij gencic accipicndum 

 iit : at quin duo plurcfue ciufjcm r,ei diifeifo rcfpcrtudoiiuni 

 effc pollint.uihil cft quod impcdiat. 



C AP VT VIII. 



T)e Iimsdi^ione ^ Subieciione, 



Pr./€CEPTA. 



^ Verunc mediaiiirirprudemicT , qux rcrpiciunt 



KJ rcip. origincm : lcquuntur i-nedia,qu3e relpi- 

 ciunt reip. ftacum, eumqueintegrum vel lurbarum. 



Stacus integer cft in confcruatione & amplifica- 

 tione. 



Conferuatio reip.procuratur ratione perfonarmD 

 ^ reriim. 



Ratione perfonarum cft iurifdidliq & fubiedip 

 ciuilis. 



jHrlfdiEllo ctuilU eft poteftas politica , ftatuendi 

 aliquid dc negotio ciuili vcl criminali, ii^diciali vel 

 extraiudiciali. 



Eftqaeprimoinrifdiftio fimplcx , vcl imperium. 



lurifdidio fimplex eft iurifdictio in cai^fcC co- 

 gnitione pofica cum poreftate intis dicefidi de 

 prinacis. 

 ' Imperium eft iurifdidlio in cpcrcitione pofita. 



Eltque merum, vci mixtum. Illud habet coetci- 

 tjonem grauiorem & atrociorem : hoc habet coifr- 

 citionem cum iurildi^flionc fimplici. 



Deinde iurifdidio cft voluntaria,vcI conicntiofa. 



Voluntaria eft.quse agcntium confenlu explicator 

 apud eum,qui iurifdiftioni prfceft. 



Contentiofa eft,qui in nolentes etiam vi imperij 

 cxercecur. 

 ' Tertio iurifdidio eft propria , vel non-propria- 



lurifdicbio propria eftjqua iure fuo proprio alicui 

 competit. 



Eftque legefoluta,vel legitima. 



Legc foluta eft » qua: iure inaieftatis competit 

 ptincipi. 



Legicima eft, quam quis habet iuie magiftratus, 

 quem gerit.--^"^ 



lurifdidio non-propria eft , quam quis habet ab. 

 alio,quam a lcge vel principe. 

 Eftque mandata,vel prorogata. 

 Mandata iurifdidio eft,quam quis habct nomine 

 non fuo,fed alieno. 



lurifdidio prorogata eft iurifdidlionis , quam 

 niagiftratus habet ad remvclcaufam etiam aliam 

 quam qui iurifdidionis illius fit,ab illis,intcr quos 

 tes vet caufa iftaeft,extenfio. 



SuhieU.io ciitilu ef} , qua.quis iurifdi<5lio,ni ciuili 

 fubeftjindeque fubditus appellatur. 



Suhdiius aut eft cura iurifdidione, vtmagiftratus 

 fupcrior & inferior , qui vterque principi fubcft : 

 aut fine iurifdidione^vt reliqui fui>diii,qui & prin- 

 cipiScmagifttacibuspareuc. ^ , 



R E G V t ^. 



I- De iuyifcUE}!o>if fttit ki canones, 



1. IutifJi<!>io & officium iudicis funt diuerfa. i. lutifdiftlo 

 adhiret ptrfonx, & in reintono habetur ad inftai dommii, 

 ). Iurfdi/>ioeftoidinaii.i vcl dclcgat». ^.Caiifx cognitio im- 

 pcri| magiscft , quam luufdidioms. 5 . Imper luip '««^tuni elt 

 potelhs daJij aniuuducrtcndi in facinorofos. 6. Impcni4.m 

 miftum ell iuiifdiclio, qur imi^artitur officio iudicis nobili ad 

 prmatam vtilitatcm. 7. Conteffo tetritorio ipfa iutifjidio 

 coniefla vidctur. S.IurifdicTio acquintur vnico aftu, volun- 

 tatc Jomini accedcntc. 5. lutifdL^tio not> ttansfeitur pcr le- 

 rum tr.idltioncm , fcd pct excrcitium. ic.Iutifdiiflio acqr^iri- 

 tur piifcriptionc & longo vfu. 1 1. lurifdiaio acquititur pa- 

 .«^is i' ftipuUtionibus. 11. Sola porteflio bonorum non facit 

 aliqucni lubjitum , fcd domicilium. i j. .Subditi mci fubditus, 

 incus fiibjiriisnon cft. i^.Si alicui iurifdiftio mandata vel 

 dclcgjta l.f uialiqua causa.is iudcx compctcns ccnfctur,& iu- 

 rifdiclioncmincausidclcgata potcft exctccrc. 15. Dclcgatu» 

 fincs mandati cxccdcie nou dehct. i tf.Iudex dclegatus caqu* 

 iinpcri) funt, cxcrcerc non potcft. ly.DcIcgatus in caulis cri- 

 minalibus vfquc ad vltimum fuppliclum ptoccderc potcft. 

 iS.Dclcgatus uon poteft raittctc in poffcffioncm cx prinio 

 decreto. 19. ludcx delcgatus fcntcntiam fuam cxcqui non 

 Jiotcft. ic.Iudices a populo clc<ai , & domino confiiuiati, 

 fuaiji iurifdiftionem habcnt a domino confirmantc , non a. 

 populo cligcntc. ri.Princcps conccdendo alicui iurifdidiD- 

 ncm , ccofetut e.im cumulatiuc, non priuatc conccdere. ii. 

 Cui commifTaeft caufa: cognicio , ci Jcfinitio cauti& cxccu- 

 tio »jon ccnfetur effccommifli. 1 j. Patronus iivfuos clicntcs 

 iurifdicflioncm non habct ; qucmajmojum ncc dominus in 

 fuos vafallos. 14. Si q\;is iui ijiccuia nqn Qbtemperauent, 

 pujiitut. 



I I. De tTnperatare ac frincipibHs fimt bti ■/■eiTuU. 



I. Regum origo eft cx iure gentium. i.Princeps habet le- 

 gis condcndi&mutanda; poteftatcm. ). Populus ijon habct 

 f otcftatcm abdicandi principcm. 4. Finis principum publica 

 icft vtilitas , non ipforura priuata. 5. Legum quam principiuin 

 falubrius cft imperium. Ideiqque principum arbitrio quam 

 Hiinima funt relinqucnda,& ea quaslegibiis comprehendi ne- 

 queunt. 6. Principis contraiflus habet vim legis. y.In princi- 

 pc duplex ell poteftas , oidinaria&abfoluta. S.Impctator cfl 

 doniiims vniucrfarum , non vcro fmgularum rerum. 9. Impa- 

 fator pricft clericis & laicis in terris impcrij. lO.Ab I.npera- 

 tore ad Paparaappellari non potefl. ii.Imperator eft vicarius 

 Dei in temporalibus. ii.Imperator fubefl.Epifcopo in fpiri- 

 tua;ibu<; & concerncntibus peccatura. 13. Irnpciaipr potpft 

 puni:- fubditum de crimine vbicunque comraiffq. 14. Dc 

 iiidicio Imperatoris vcl Principis difputari non oportet. ij. 

 Impcrator non porcft abdicatc Irapenura ; iiifi ob feneftutem 

 yermoibum ptx-cffc amplitis non poffit. i «.Ptinccps nemini 

 ius fuum poteft auferre. i^.Principcm decet humanitas & 

 clemcntia, nulla lleuitia. iS.Gonfugicntcs ad Itatuas Princi- 

 pum , indc abftrahcndi non funt.i j.Principcs in ducatu, mar- 

 chionatu , comitatu omnia polTunt in fubditos fuos , qui po- 

 tcft Impcrator in orbc. 10. Princcps pro elocanda hlia lua 

 fubditis collcdas imponere poteft. 11. Ciues non rc£le di- 

 cuntur Iiomincs principis. ii.Infcrior a principe nonpotcft 

 fibi fitbftitucie vicarium. zj. Vicarius omnia poteft tacerc, 

 qux iudcx ordinarius , cuius vicem gcrit. ir4.ramilia principi» 

 non cA gratis alcnda a fubditis. 



III. De magijlratihus hifunt reguU. 



I . Magiftratus eft fecundum naturam. i.Omaes magiftra- 

 tus a principc fuam lubciit originem. 5. Foemina: magifiiatus 

 funt incapaccs. 4.1n magiftratibus diftribucndis originatif 

 peregrinis fuiit prxferendi. J. Magiftratus debcnt otJinari 

 gratis. 6. In magiftr.itu pofiti , [cum fubditis contrahcre ne- 

 qucunt^y. In magiftratu pofiti , ne donationes a fubditis acci- 

 piant i neque nimiura exadtionibus & feruitiis eos eraucnt, 

 ncquc fa;uitiam in eos e.xcrceant. 8. Si magiftratus lubditos 

 fuos niinium gr.iuct , non competit aduerfus euni aftio, fed 

 otficium iudicis imploratur.^. Poena huiusdeliifti eitpriuatio 

 iurifdiftionis. lo.Iudex in hoc cafu fingulasfadi circumftan- 

 tias probc cxaminare debet , & attcuderc ne fubditi contra 

 fuum magifttatum armcntur. 



I V. De dignitate /itnt ijltc regult. 



I. Omnes dignitates aprincipe, tanquam ex fonte pio- 

 fluunt. 1. .Si dua: vcl plutes dignitates in eodem concurrunt, 

 tunc maior dignitas ad fe trahit minotem. j.Digniores altio- 

 ri loco Icde.re dcbenc 4.Si plutes iint eiufdem dignicatis, pra?- 



Rt 4 tcttut 



luriMiSie. 



Im|ierator 

 & PtJdCcpl. 



Magiflri- 

 tUi.J 



Digniti». 



A 



