486 Encyclop^di^ Lib. XXVI. 



fcendentes diuidunmr in ciuiles , crimiiiales , Jc tnixtas. j.Di- 



uiduntur item deliaa in Ecclefiaftica , ciuilu , &. mixta /lue 

 commnnia : item in norainata & innominata jn leuia , grauia 

 feu artocia, Sc atrociflima. 4. Comumacia non ell deliaum. 

 5. I^noranria non eftdeiianm pec punitur. 7. E.tdeliAo re- 

 gulariter daturaltio pcciulis. R. Ei datur aaio pcunalis ,qui 

 Ixfus eft , & cyiu:; contcmplationcpcKna eft impolita. s.Aciio 

 poenalis etiam ^hiredibus I.di datut. 10. Ex del.fto vnius ad- 

 uerfus alium non datur a..T:io. n. Si plutes aducrfus vnum 

 deliquerint , omncs in folidupn tenentur , nec vnus folidum 

 ibluendo altctum Iiberat. ii. Sivnus ex reis foiucndo noij 

 exiftat,ca?teri pro eo non icnentur.ij.Adionicx delifto dcf- 

 cendenti obftat temporis prxfciiptio. i4-Ex4cIido tani citii- 

 jitcr,quam criminaliter agi potclL 



C A P V T 



XVI. 



l)e obliOiXtioiiis dijfolutione, 

 P R ^ c E P T A. 



JsjfjC Equirnr oHlgationis diffo:utlo , qiise cft liberatio 

 eS^ ab obligarione. 



Modus diJJolHendx obligattonis efl: communis, vd 

 proprius, 



Communii eft , qni in omMi obligatione , ex qua- 

 cunque randcm causa lu fiue modo , locum hnber. 

 Itaque ifto modo toliiiur obligatio conuentioiiis & 

 delifti. 



Eftque primi vel fecundi geneiis. Ibi cft modus, 

 quo perimitur omnis obligatio ipfo iure : hic ptrj- 

 mitnr ope exccptionis.lbi iunt (olutio,acceptil.irio, 

 nouatio, confii(io,conipcn(atio, trgnladlio, & capi- 

 tis diminiitio : lijc itun excepiio padi, exceptio rei 

 iudicati, exceptio pr:c(ciiptionis, & exccptiohbe- 

 racionis teftamento dat.r. 



Solntio cft fatisfaftio naturah' pra^ftatione debiti 

 lcgitime fafta -. dcbiti , inquam , vcl ex obligatione 

 ipfajVelipfius occafione. 



Eftque fokitio obligationis conuentionis,& no- 

 minatim contraiftus,vel deli<fti. 



Solutio obligationis conuemionis eft , qua prx- 

 ftatur res,qualilcunque dcmum illa fit,de qua con- 

 lientum eft. 



Solutio obligaticnis delifti eft, qua pr.Tftaturde- 

 bitum , vel rei ipiius circa quam deliitum commif- 

 fum eft , vel damni in ca dati, & vcio etiam pcen.x. 



Acceptilatio eft folutio imaginaria, in qua noncft 

 prxftatio narurali.s , icd eius loco inrerueniunrver- 

 ba : ira vc acceptilario fir (olntio vcrbis fadla. 



Nouatio eft pjrioris dtbiri in aliam obligationem 

 tranflacio. 



Eltque fimplex,vel mifta. 



Nouatio (implex eft,qua prioris oblig.itionis caU- 

 fa vel ftatus mutatur , nulla creditoris vel dcbitoris 

 fafta mutarione. 



Mifta cft; , qua obligationis causa mutata mutan- 

 tur etiam contrahentes, & vel vteique tam cicditor 

 quam debitor,vel ex illis alterntcr. 



llta mutatio non tic finc dehgationc , qua: cft 

 mandatum , quo creditor debitorcm iubet id quod 

 fibi dcber,promittere alteii. 



Confnjio ohUgationi-f eft, quando debitor credirori, 

 velcredicor debitoti h:i:res exiltit,vel vnus vrriquc. 



Compenfatio ert dcbiti & crediti intcr fc vltr6 cir 

 iroque fad.i contriburio. 



IranfaUio cft lei. dubi^e defini.io daro aliquo & 

 aliquo retento. 



Cafitii diminmio eft diifolutio , qna debiror de- 



portatus, in exiliam irc i.ifhis , ad opus publicum 



damnaius, aut in feruilem ftatum dedudtus, iibera- 



fur ab obligaiione. 



Exceptiofacii eft exccptio adioni ipfo iure CQmpe- 



tenti obied:a,ex co quod pada iam ante conuenif- 

 pe co nomine,fuperquo fadum eft,agcrecur. 



E.vceptiorei itfdicau eft exceptio oppofita acflioni, 

 a qua is qui conuenitur iam ante fententia iudicis, 

 a qua appcllstum non eft,abrolutus eft. 



Exceptioprefcriptionii- eft excepcio oppofita ado- 

 ri , qui tpmpora aiflipni illi praefcripta labi paf- 

 fus cll. 



Exceptio liberationis tejlamento dat<£ , qua dcbicor 

 liberarur,ex quacunque causadebeat,(i liberatioipfi 

 legctur,eft exceptio ifti libcrationi oppofita. 



Modus tollcnd.-E obligationis propyius , feu fpe- 

 cialis,eft, quo alterutra obligatio , conuemionis ni- 

 piirum vel dclidi^non vtraque diilbluitur. • _ 



ErtqucconuentionisjVcl ddidi. 



Modus (pecialis diifoluendas obligationls con- 

 uentionis diifoluit obligationera vcl ipfo iure , vt 

 oblacio&obfignaciojinccricus fpeciei debitaE,exem- 

 ptio rei dcbitaE , & ceifio : vel ope exceptionis , vt 

 iufiuiandum, 



Oblatio & ohfignatlo eft pecunia: debita: objata?, 

 fcd a credicofe non accepta?. 



Interitus fpeciei dehitd debitorem liberar.fi res de- 

 bita abfqup mora , culp4 . aut fado dcbitoris 

 pereat. 



Exemptio rei dehit/t eft , cum rcs debita citra mo- 

 ram,culpam, fadumvc debitotis commcrcio hom^r 

 minum fubducitur. 

 Ceffio eft iutis fui.quod debitor habet,abdicatio. 

 IufiurandHm eft aifeucratio relioiofa : qui eft vni- 

 cus modus , quo obligatio conuentionis ope cxce- 

 ptionis diiroluirur. 



Modns Jpecialis dijfolitenda obligatiqnis deliCli cft 

 mor? natur^lis. 



R E 



G V L ^. 



I. 



De dijfolutionis obligationes Jitnt ha reguU. 



I. Obligationi opponirur liberatio. z. Modi obligationis 

 conftituendxfunt conuentio &deliftum: libcrationisautem 

 modusclt fatisfadio , quae omnia in fado funt pofita. j.Li- 

 beratio eft obligationis iure conftituta; iure fafta diffoiutio, 

 4. Liberatio tit fatisfaftione. 5. Satisfaclio eft eius, quod oc- 

 cafione obligationis inltitutx debetur , praftatio, 6. Przfia- 

 tio tit verc vcl quafi.Hinc fatisfaftio eft vera velqu^fi.IUa cft: 

 fqlutio : lixc viccm folutionis obtinet. 7. Obligatio tollitur 

 iiirc , vel ope cxceptionis. Ibi nulla amplius datur aftio, mul - 

 to rn'nas exaclio : hic adio quidcm datur, fed fi adioni con- 

 cefl.K csceptio obiiciatur,nuIla exaftio, jmo exadlio etiara, li 

 excep;io noji opponatur. 



1 1. De fohitione fmt hm. regulf. 



I. Solutio alia eft in obligatione conuentionis,aIia in obli- 

 gadone deliai, z.in obligfttione ccrMtntionis e(i res , cjualif- 

 ciinciue dcmum illa fit , de cjuacunque conuentum fit .^ Prx- 

 ftatio debiti eft ita naturalis , vt dcbeat'etiani elfe legitima. 



4. Quluis adininiftrationem rcrum fuarum liabens , foluere 

 potcft debitum, fiue ab ipfo.fiue ab alio. ^.Dcbitum foluere 

 quis poteft , ve/ ipfe obligatus eft vel pro ipfo alius. 6. Sol- 

 uitur debitum creditori, & quidem cuique, fi fans mentis fic, 

 & xtatis iuft.z. 7. Refte foluitur non creditori tantiim , fed 

 etiam procuratori cius. S.Sqlutione eius quod dcbetur , obli- 

 gatio tollitur. 9. In ohligattone deliai foluitur debitum vel 

 ipfius rei circa quam deliftum commifrum eft , vel ipfius , vel 

 dauini in ea dati , & vero etiam poenz. Poena: autem in deli- 

 do omni : rci nonnili in delifto circa rem commirtb. Et rei 

 quidem, vt fi abl^ta eft,reftituarur : i\ l2fa,damnum & inteief- 

 li; prsftetur. 



III De acceptilationibta hs Jitnt reguU. 



I. Acceptilatione tollitur obligatio. i.Si vni ex iis qui ean- 

 dem pecuniam debent , acccprilatum fit , liberatui & alter: 



5. Acceptilatio verbis perficitur: lit cnim ftipulatione. 4. Ac- 

 ceptilatio) eft ftipulatio , qua creditor debitori debitum acce- 

 pto tulit. Qux res ita geritur.interrogante v.gr. debkore, De- 

 cem qus. tibt pyomifi accepta heibes vel facis ? & creditore ref- 

 pondente , Hnbeo velfacio. 



IV. r>e 



