lurifprudenti^ SecTt.l. Cap.XVlI. 487 



III. Dc nouatiombus h* fum re^ttU. 



3. Nouatio (It aut in pe»fona dcbitotis.aut in perfona credi» 

 tcris.aur in te dcbica.aut in tempore vcl condirionc obligatio» 

 nis. 1 Nouatione tollitui: ob.igatio , Sc liberatio eontingit. 

 j.Si quis crcditori fuo dcbitoxciu fuum delcgauerit,vel cadi- 

 torab.ilio lit ftipuIatus,quod alius eidebct, dcbitordelccans 

 libcratuv. 4.Si quis dfbitorem fuum aij dclcgauctit , ip(i ad- 

 uerlus eum dencgabitur a£lio. 5 . Nouatur itcm artio , fi dics 

 aut conditio ci adiiciacur. 



I V. De transanionihtts hs.fHnt reguU. 



1. Tranfadio regulariter valet,paritque exceptionem. j.Ex 



canlaiSionc inducitur nouatio. (. Rc cuius nominc tranfa- 

 ftio fjcl.', eft.cuicU, euictionis adio dcnegatur.j.Tranfacflio 

 ftiiipcr clldc rc aliqnj , caque controucrsa .4.Ttan(igcrc vel 

 pacifci licct ctiam dc criminc capitali ,excepto adulterio : in 

 aliis aurem publicis criminibus , qu.r fanguinis poenam non 

 ingcrunt,tran(igere non licct citra faKia^cutationcm. 



y. De compinfnione fnnt hi canones. 



I. Compenfationc vtitur ,<5ul vicifnm (ibi habct obligatum 

 cum, qui pctit. i.Tam iij prluatorum , quam ciuitatum & fifci 

 caufiscompenfatio locum habet. ^.Exomniobligatione aiftio- 

 ■ iicque compciifutio rc^c fit : exccpta dcpofiti caufa. 4. Cora- 

 ponfatio in omni caufa admittitur , (i dcbitum vtrinque fit li- 

 quidum. Siquidem liquidi ad illiquidum compenfatio non 

 conccditur. j . yEqualia quoque debita inter ie compcnfantijr. 



V I. De libcratiqmbus h^ fmt re^uU. 



X. Liberatio alia ipfo iure sdioncm tollit , alia ex-ccpticnis 

 ope. i.SoIutionc transfcrtur dominium , nec re« in foiutum 

 data repcti potcfl. 3. Solucione tadla debitor chirographum 

 fondiccre potcft. ^.Crcditor aftioncs fuas , quas ajucdif? 

 alium c.us crcditi nomiuc lubct , foluenti ccdcre tenetur. 

 (. Solucionc rcgularitcr contingir libcratio. 6.Si cum ex plu- 

 fibus caulis deberctur , pars debiti (it foluti , non exprefs.i 

 causi , cx qu ; foluatilr . tunc etiim in duriorcm caufam acce- 

 pto fercndum. 



yil. De reli^uis c4ufs liberatfonHrnhsfmtre^ul^f. 



I. Sl debitor pignoribus celTerit, eaque creditori in folu- 

 tura dederit , vel vendiderit libcratur. i.Si creditor debitori 

 ad extotquenduro dcbicum vim ajhibuit , ius crediti amittit. 

 5 .Si creditor debitorem defun^ftum lcpeliri impediuit , fi ac"la 

 talfauit vel corrupit,caufa cadit. 4.Si telles corrupic vel inftru- 

 menta tahiticauit , causa cadic acT^or vcl reus. f.Si creditor 

 clericum dcbitorem ad ciuilem iudiccm ius vocauit , causa 

 cadit. 6. Si ctcditor ei tc(l;arnento debitoris legatum petierit, 

 ius credici amictit. 7. Si debitor initrumentum obligationis 

 vel chivopraphum reccpit , detcnditur pcr exceptionem. 8.Si 

 pranibus crcditovibus fub poena pcrpctui filentij ad certum 

 tempus citatis, quijam ex iis conftituto tempore non adfint, 

 aduertus hos debitor exceptione defcnditur. 9. Si chirogra- 

 phum fit deletiun vel cancellatum , debitor prxfumitur libe- 

 ratus. 10. SidcljitoT fic capite diminutus , vel bonaeius (inc 

 confifcata , ipfi aduerfus fuos creditorcsdaturcxceptio.il. 

 $i debitor omnibus bonis fic fpoliatus intcrini dum reftitu^- 

 tut cxceptione dcfcnditur. 



VIII. De ohlatione c^ ebfgnatione fiint ha regulm. 



I. OHatio Sc obfignatib vt efFeftum habeat , non fuffi- 

 cit vt vcrbis ta;itum tiat , tpd prxterea requiritur vt obfigna- 

 fa dcponatur. Tamctfi obIai:io fola futficit ,vtdebitor libere- 

 tur a peiiculo , fi poftca cor^ingat rem oblatamperire. z.Ob- 

 figuatio vt etfeduni habea; , lcgitinio modo & (blenniter 

 fieri nccefTe eft! 



i I X. P*' confufone obUgationum h& funt regnU. 



I. Si creditor debitori , vel contra debito.r creditori ha:res 

 extiterit, confunditur obligatio 5: extinguitur aftio.i.Si fide- 

 iufTor debitori ha:rc3 extiterit,confunditur obligatio ficjciuf- 

 fptia,non principalis. 



, 3C. De rei. debiti interttu h^funt regulit. 



1. Si res dcbita interierit , liberator debitor vel faltem ex- 

 ceptione dcfcnditut. r. Interitus fpcciei debiti debitorem 

 libcrac: fpccici , inquam , quoniamquantitas nunquam pcrit. 



XI- Dc iureiurando teneatur hoc loce ifla rcgttla. 



lufiurandumdcrecontroucrsa intcrpofitum, fiquidcm de- 

 bitor crcditore.dcfcrintc iurauerit fc non dcbere , non facit 

 vt iPto ure obllgatio , (i qua elt , toilatur, ("ed iuranti cx iuns 

 di^fionc pr.rcoiis exccpcio .iccoinmodatur ,, qua creditorem 

 agcntcm rcptllat , vtdceo debitum tucrit nccnc , ajnpliuj 

 noii quanatur. 



XII. De rnorte natiirali h*c teneatur reguU. 



I. Morte natuf^Ii dcliaum dcmortui omni modo CKtin- 

 guitur, vtcx eo aducrfus h.crcdes ipfius agi non polTit, ni. 

 li quid cx cuis.i dcli>;t ad h.^ivedem pcrucncrit , aut lis cum 

 detun.-lo ca-pca fic : tamctd tum obligatio magis conucntio- 

 nis cfic viJcatur, quam dcliiJti. In criminc t.Trncn J.rtr 



lelrari^ lll^(^ mcrrcin f.ri,iv, : ».^1.:..: ..... _. ./ ' .. t 



I"fiuran-" 

 Jum, 



>fori Bjtur 

 ralii v( tal- 

 lac oMig^. ' 

 tioncni. 



ntio- 

 -_>..., .^,-..... v.v.iwi,!. »n tiiiiiinc taracn .i.rir ma- 

 ie(tati.>, poft mortcm etiam inquiritur , mortdquc fania 

 damnacur. 



;. Tumvero liberat ,.fi res dcbita abfque mora ,culpa,autfa- 

 Ao deblcoris pcreat. . 



c A p V T xvir. 



De Deliclis. 



PRiECEPT A. 



ItktTiiis mcdia iiiris prudcnriE circa f^atiirn 

 S^ reip. iiucgrum : fupcrfunc meJia circa iiatum 

 reipub. tuibatum , vbi cft morbus , & remedium. 

 Morbus ell deli^Slum : rcmedium cft pcena Sx, 

 iudicium. 



Dcllciion efl- offcnfio contra ius illata. 



Eftque proprium,vcl improprium. 



Delitlum proprium eft , quod delinquentis dolo 

 admittitur. 



Eftque nominatom,vel innominatum. 



DeliElum fjQtninatum eft, quod certum in iure no. 

 txicn habet. 



Eftque propriumvel commune. 



DeUanm proprium eft , quod pertinet ad caufatn 

 publicam taiuiim, v-el ad caufam priuatam tantum. 



Caufa puMica eft facra,vcl profana. 



Circ.t caitfim ficram deliduin committitiu" vel 

 quantum ad dodrinam cultmnqueyt lixielis/chiC»- 

 ma, periurium, &apoftafia : vel quantum ad res fi- 

 crasjvc facrilegium & fepulch>i /iolatio. 



Circa caufim puhUcam profanam delidum pom- 

 mittitur vcl quantum ad ftatiim reipublicx, vc cri- 

 men la;fx maieftatis , perduellio, rcbcUio, ambitus 

 coiiiura[io,collcgio illicira,&reccpratio: vcl quan- 

 tnm ad rcs ipfas , vt peculatus ,ciinien refiduorum;, 

 annona: fiagellatio,& monopolium. "" 



DeUdium circa caufarn priuatam committitur vej 

 circa pcrfonas priuatas,vt pl3gium;vulncratio ,ho- 

 micidium ;, parricidium , prxuaricatio , tcrgiuerfa^ 

 tio , calumnia , concufllo , Sodomia , adulcerium, 

 ftuptum, fornicatio , concubinatus, polygamia, in- 

 ceftus, naptus: vel ciicares, vt hccreditatiscxpila- 

 tio, termini mocio, criraen repetundarum, furtiun;. 

 abigeatus. 



DeUctum commune eft.quod cominitti poteft cir- 

 cacaufas& piiuatas & publicas : vc piauafuafio, 

 iniuria, r.^pin:i,damnuminiuriadatum, vis, crimen. 

 falfijvenencium. 



Delilium innominatum eft , quod nullum in iure 

 nomen haber. 



Eftquc ftcllionatus & dolusmalns: qusvtraque 

 appellatio eft geneialis,& nou vnifadorum gcnerij, 

 fed pluribus communis. 



Stcllionnttu eft deliftum , ciiius nomine aoitur 

 publicc & criminalite.r. 



Dolus eit dclidum,cuiiis nominc agirur priuatim 

 &ciuiliter. 

 peliilntn impfgfiflum. eft , quod committitut 



