520 Encyclop^dia3 Lib. XXVL 



pcndi vrucapioiiem , iiue polkllionem viri 

 anno vno vfucapiuntur : iic etiaiij vxor, d a 



anno vno vfucapiuntur 



' XXI VI mi.mulUmchmfA iuriirjfe annum vunt apud 

 >vlrumm^,rmm^ cmi^f'ift,e^ md^er,r,i mma,um -VjWf^- 



Habctur hxc kx apud Agelliura hb. , .caf. n . Ec Macrobi- 

 Utnli i.Saturnal.cap. i.Pra:apithxclex,vt quimuhtran- 

 pum vnum matiiunonmij cau.aapud virum tuillet , ea muiier 

 anno e^acto,in ?ius viri manu eilctiac (lautc anui hnem tres 

 notVes ab ca vit abtuifTcr.dat pc tel1:atem lex mulien interrum- 



licut res mobiles 

 anno intcgro cum 

 viro tuerit , maaet in potcftate viri. Et l"icut lure cimli rcrum 

 vfucapiones infringuntur:ita vxor fi ante annum exailuni tres 

 nodcs vir ab oa abrucrit.non manetin potelhte vu-i,:ani]uam 

 vfucapio eius lic inccrrupta. 



XXII. ]<ie connub<tim Bcuribtucumplehe ejjet. 



Scribit Dionylius /«^. 10, Decemuiros Icgcm pofuiiTc , vt 

 concujsia non ellentihiet pacriculos & pltbcios. Abrogaca eft 

 ha;c lex poftca per legcm Canuleiam : Canuleius cnim cclte 

 Liuio.//i.4.D«ffl<<M.i.Tribunus plebis legcm tulit, vt deinccps 

 Patribus cum plebe connubij lus eflet. 



XXl 1 1. .'Vtf> e coniugibih aUer ttiteri nnncimn mitteret 

 ettmjM fuas resfibi hithere iubcretydiucraumejjef. 



Extath.Eclex.ipud CMamntle^e pen:>ltim». jj.nd le^.I;(l nm 

 de n.iu t. Cieero in 1, Philipp.tcnbit^diuorcia cx n. Tabulis 

 permifTa fuidc, Vo/'. inquit,i-««i-n-i -.•ru^ijaciuielt Antoiiita: 

 mim.im i'dnm fimm fuiu resfibi inlitre tijfit ex it.TabnU-.c a- 

 ues a lerr.''t,e.xemh:S\c iUe. Sed etfi dmortia in 11. Tabulis pcr- 

 mifl.a fucrint , intraquingcntos tamcn annos Romas nullum 

 diuo.t.um fa-lum efle,Diony(ius iih.T..&c Gc\\'wil:b.ij.c^p 1 1, 

 fcriptum reiiquerunt , primufquc omniumSpur. Scruilius di- 

 uortiumfecifle dicitur ob vxons fterilitatcm eo (]uodiuraflc: 

 le l.berorum qu.Yrendorum causa vxorcm duxilfc. 



XX l V. De in ius ■voc mdo, 



Si m ius irt vociito morbM ,iuitafue vuium efit qul i» ilts vocnf- 

 fit.itirientum Amo:f\ voiet arc-ram,ne jhrn'ito. 



Extat apud Agellium lib.zo.c. 1 . Vult hsc lex , vc in ius vo- 

 cato homini pau^-^rrimo.qui aut pcdibus forte xgcr eflct, au: 

 aliquo alio Incommodo ingredi nequiret.arctta daietur , hoc 



mcmoria.'locus,quem tangenccs anteftantiir. 



Si c:U:i.:tu,-, id eil,fi frufii-atus,tell:c Nonmo,Pedetnue firuit. 

 hoc cft diccrc , fi retrorfum it , aut fugit, -vel fi rcmoratur, ait 

 Ftllus M*ntime/,iioi.,c!t(i. autique ditflum eft , pro , manum 

 iniicito. 

 XX'/ II. Slleflsitws Jtes fit cumhcflr.vcmto. 



R.-fcrthanc lcgcm Ciccro J». i. 0;f,;in-um & hoc {ignlfi- 

 cat lcx;Is qui iu iudicio fe fiftere promifcric aducrUrio fe<;un- 

 dum luam , vel iidciufforum promifTionem , fe fifta: ad diem 

 ftaiutum. 



Cum hotfe. Antiquo more . didtum eft pro aducriario , vel 

 pere^^rino.Hollisapud vetcrcs,inquit Fellus , diccbacur pere- 

 grinus:& qui nunc hoftis.tunc diceba:uv perduellis. 



XX V l l I. D:' :ud<>iti, 



Rem vbei p.fgunt ort^nto : t>eip»gnunt /inte meridiemin fora , 

 HUt in com'':'in cnuftm coniictUntc : pofl mendiem , prAfente amb»- 

 ti*!,leitema4d':cito,folo cafus fupr mr tempe[ias ejlo. 



Legis fententia cft.vt litigantes, fi dc rc controucrsa pacir 

 fcerentur,vcl liteminterfe componcrent,orarent,ideft,id ota» 

 tionc per.igertnt.Quod li non pacifccrcntux , tunc ante me- 

 ■ ridx-m in toro , aut in comitio ( in quibus locis ius dicebatur) 

 caufamconiiccrent, Id cft,breuiter narrarenc : non incegrn,& . 

 prolixaoiacione ex[)onerent : & co faclo PrcEtor, poft meri- 

 diem,litcm,^dcft, rcm concroucrfam ci , qui caufam obtinuil- 

 fet,<idd.cerct,ambobuspr3;fentibus:&: poft folis occafum, nul- 

 lum a Prxtorc ius diceretur,quod fi dicerccur irrimm cfl ct. 



PrAc r,t lirrtbo us, Antiqualocutio cft, pto eo , quod cft 

 pra;fencibus ambobus. 



SoL tHc.fi!. V.tufta etiam eft phrafls, pro eo vfurpata , qno 

 dicimiis,fo' qu.^ndo occidit. 



'^Hpr m^ t. rnp. «, e\ii<.\\ eft,dleinouiflimum cempus. 



Vbc:. Idcm eft quod vbi. 



P;»»;«,/ P.igo,pag:s pagcre,idem /ignificat quo pacifci. 



XX X. Si ^iiiK iure maij ■mijerunt, vreiquefuferliitibut 

 pr£^.-rir:bu ,v »Ait as hmnn 0. 



Lcx hanc habet fjntcntiam : Si qul de domo , vel agro , vel 

 aliaquapiam re concendunt , & fuper e.i re fcftucas interfe, 

 quail haft.is dicis caufa committunt, vreiq r fup,rft',tibus pr&r 



eft plauftrum ceftum vndiquc , & quafi quadam arca conclu- femibus vindifi^is fumunto. Id cft,vcrique litigantium pr.-sfen 

 fum, ne caufatio xgri corporis perpecuan; daret tidem dccre- ''^ n..i..-r.,T ..-,i_. ■ r. • „_ 



dantibus , iurifque^aftioncs dcciinancibus vacacioncm. Pha- 

 uorinus apud AgcUium Ifco cttato , improbauit hanc legcm 

 tanquam inhumaniter fcriptam , videlicct fi homo jn ius vo- 

 catus,aut a:tate ager,ad ingred endum inuaiidus cflcc , arcera 

 n<-n ftcrneretur ', fedipfe auterrecur.&iumcnto impoficus , cx 

 ' domo fuJ ad piscorcm in Comicium,noua tuneris facic cfFer- 

 retur. Quim ob caufam , inquit Pnauorinus,morbo aftcrtus, 

 & ad rcfpondcndum-pro fe non idoneus, imncnco adlixrens, 

 in ius dcportacur?Ac Scx.Cascilius in hanc lcgcm.dicic cflt hu- 

 maniirunam , qua; iumcncum darii ubec asgro , aut fcni in ius 

 vocato i ne quis ob exjuracionemmorbi, inopix.Yelfejieau- 

 £is',litcs & controuerfias fubtcrfugeret & ueclinarec. 



XX F. Si iHd'X,vel alttr ex litigantibus morbo fon ico imp^- 

 J:atitr,dies iudiciis liiffeiitis ejio. 



Extat apud Agellium Hb. \o. cap. i. &_ apud Feftum, ad 



hanc legem refcruntur verba luliani iurifconfuUi n l. ^»«- 

 fitum. ff. de fenfnt. ^ re •H:hcat.i. Vuichxc lc); , v: fi iudcx, 

 vel alcerex licigancibus graui moibo cornperccur .acque fic 

 impcdirccur , vt in iudicio apparcre, vel prxcfle non poflet, 

 aiftio illain alium diem difFerrecur. Morb.' font f. Idcft ve- 

 hcmenti ; Sc habencc vim grauicer noctndi , vt eiplicat Sex. 

 Ca"ciliusapnd Agel'ium /lo.io.f i Nam quia Sonccs dicun- 

 tur noccnces , inde Soncicus morbus d tlus eft , quianoceat, 

 vt habetut in I. morbus.fF.de verb fignific.& in l.v' t. if. de a:di- 

 lit. edic\:'{O.D ffeifus eslo.ld eft, Diffifiis , quafi dicat ,_ diffindaT 

 turivt explicat apud Agelliumlib ■ 4. c. i.& diemefle diffifum 

 idem eftquod iudiciumdifFerrl oportere. 

 X^X l^ I, Si 'nius voret.aftjUe t ■t. 



Si v'k vocatiomfuat , anteflam nor : »'■ it , aurem cxpiio an- 

 Ufiat!. 



Si caluitur,pedrmue {lruit,m(}num endoacito. 

 Mentio huius legiseft partim apud Ciccvonem libro 1. de 

 lepbui , partimapud Feftum in vcrbo ftrucre Scntentialegis 

 eft:Vti ciuis Romanus in ius vocatus \ illico nuUa mora inter- 

 pofita , vocantcm fcquatur: & hoc eftquod dicitur : S; m tut 

 xiof^^Arque e.it Antique diftum eft,atque, pro ifatim , vt do- 

 cetAgelluis lib. 10. cap. vlt. Qjiiflfcqui nolit adeo vt vico- 

 gi oporteat,aftor praefentesaliquos ciues anteftccur , id eft, 

 jn tefies voccc quod fi adhuc fcqui noli: , aurem antcfta- 

 ti capiat. Si tugiat reus , aiflor ei manus iniiciac , acque in ius 

 xapiac. 



Sivisv^catimifnaf. Hoc eft , fi aduerfaiium in ius vo- 

 cauerit , & is virelHterit. Fuat vetercs dixere pro fia: , :eftc 

 Nonnio Mixctllo.Antrfiaminor,\ie{\:, Teftes aliquos aduo- 

 cato. 



ylurrrn eapiioanteflati.Uo^ erat in anteftatione, vt memo- 

 t\x causa a<3:or auriculam imam tangcret antcftati , cum hoc 

 ycrbo.Meraento. HincPlinius itb.ii. caf. 45. Eftinaure ima 

 \ 



:iDus:eftibus feftucasilla": interfe coinmittunt,& manuscon- 

 ferunt, Viden.ir !e\inteIligere,appcI!a:ione vindiciarum ipfam 

 ■minum confertimem. Quid vindicis fignificen: , explicat 

 Feftus in voce vindicice. 



X.YX. Sivtnttici 'm ^afam ttdit rri fiue Ittts ttrhttr^s tres 

 da'o:"orum .xrb riis ^rutfs d ,t lion' damnum deciilitn. 



Recitat hanc legem Feftus in verbo Vindici.T. Vul: lex- 

 eum.qui fallo fibi rem alienam v»«dicaui:,dupIos frudlusre- 

 ftitucie debere. 



S' vontiliinm falfum f«/i>.Vindiciam ferre, eftfen:en:ia & 

 decreto rcm poffiderc. Vindicix appellantur res illx , de qui- 

 bus eft contioucrlia,coquod vin dicarentur. 



X X X 1. vtfi qttis e l bertatein feruitMem affereretur,Prt~ 

 iorviodic as ecundt^m l bsrtatem daret. 



Sencentia legis eft : Vt non folum liber homo , qui ftatus 

 coitroucrfum pareretur^relinquaturfuas Iibertat:i& eius pof- 

 feffionem r.-tinear, dum qu:Eltio ftatus.caufjEquc liberalis pcn- 

 dcrct,fed etiam vt fcruus qui in libertatem ab aliquo legirimo 

 & iufto v:nd ceafleritur,intereapro liberohabeatur, & afTcr- 

 :ori :ibertatis,domi-nis ferui pofT.MTionem ferui cedat. 



Vindicias fecundum libertatm daret. Id ef!:, Pritor po/Tef^ 

 fionemeius,de cuiuslibcr:ate,vel feruitute difputarur , ei da- 

 ret qui libertatem defcnliT.non ci,qui feiuituccm qu.xrir.Vin- 

 diclx etiam hoc loco poflLffionem fignificant.Eft ftatu t lex.vt 

 Uberi, vel fcrui hominis poflcfTi^ dcfendatur , dum caufa dif- 

 pu:a:ur: v: fi liber homo flt , cuius tamen fcruitutcm acftor 

 quiri:,fu,-Bliberta:i rclinquatur ; fl veroferaus fit,& abaliquo 

 in libertacem vindicecur , ei pofTcfno decur , nqn Domino 

 ferui. 



XXXII. '^e quo remlitigiofam infatrum dedicaret.^i de, 

 dicaffet duplicenam fubieret, 



Erat hxc lex apud Caium inl.vltima ff.de re litigiofa. Du- 

 plumaduerfario prxftandum era:, v: id vclu:i folutum habe- 

 rct.pro eo quodpo:cn:ioii aduerfano traditus erat. 



X X" X / / /. Ctii teliimonium defuer t,u teriis diebus oh pot' 

 tum ohuagulaium ito. 



Extat apud Feftum in vocc Portus.fignificat lex : fi ei qui.li- 

 tem haber,tcfti3 dcfuerit , ei licet die tcrtio ante domum eius 

 C'|ius teftimonio vci volcbat,Iibere conqueri, & implorare :e- 

 ftimonium,& conuicium recufanti facctc. 



Obportum. Portum i.iquit Fcftus pro domo in lege. II. 

 Tabularum pofitum ertc,omnes fetc confcntiunr. 



Obuagulatum ObiiaguUtionem , dici: Feftus efTc c\axiiio- 

 nem cum conuicio , & deduci:ur a vagulo , quod dermatut a 

 Vagio. 



XXXIV. De re i.tdicata. 



JEris eofefei,rehusque lure ioudicaiis,triginta dies iuftei fut>- 

 te-.pofltdeaindu m.inui ialiio efio.io ious /iciio. ^ei toudicatUfO 

 facit.Aut quips tndo ioure vmdicit : fecum ducito. Vindicitc , aut 



neruo,»U t 



