Iiirilprudenti;^ Sed.II Cap.III&c. 511 



}U'tio , aut compcdfbus quimltdm pondo^ m mincre : amfiijolcs 

 m.;:cre vtncruSdi vci'.et,fw) ■viutto.Seit fuo-uiui/, ij/iieum ■vin- 

 Bu"! hahfbit.L'-riiff.trr!> niiiis J.xto Seivoletpius lui/o, 



Hubctur h.TC lcx apud ALjelliiim lib. 10. cap.i. LcgisTcn- 

 tencia ert,\ ti cam cxplicat Scx. Cxcilius apud Agclliuiii loco 

 citato. 



Confilfei irii. Id crt; , dcbitaj pecunix iudicatis tiiginta dics 

 dantur concjuiicndx pcrunia' causa , tjuam diflo ucccnt. His 

 dicbus nihii agi cum dcbitot.buspotcrat: poil dcuidc.niii dif- 

 foIucrent,ad pixtortm vocabantur,& ab eo , quibus crant iu- 

 dicati , addiccbantur. Ncrupquoquc, auc compedibus vincic- 

 ba.uur. . ^_,, 



Cgnffff 1 iris. Id eft ,.pccunia:,<iuam per confcfnonem ad- 

 ^erfarij in iudicio faflam conditcrat cfle debitam. 

 ■E.ebufjuciuic iudic.ifs Alij \cg\im.Ai;rifj»e dibiti iudicatii. 



Poi}iiit.t,ii eft pollca. 



I»du marms ixii.'\ Id c(l, manus inieiftio. Quafi dicat, pofl: 

 iJlos tiiginta dics,ni(i tibi fatisfeccrit, licet tibi in eum manus 

 iniicerc,&: in ius ducerc. 



N.u utixMum fiii.it. Id c(l,Nifl folueritid iquod fcntcntia 

 iudi^is continct. 



jiutquips endo iure vindicit. Id efl:,efl:,Nifi quis eutn in iure 

 vindicct. 



XXX V. Ni cum fo pitclt , fexitgintii dies in vinculit retineto 

 ^TrinU mUHdinis cmtinf/is in c^muium prjcitnto , nr^fcjue ijii- 

 Tniarn prJiilicKte Tirtiis mundinis ctpite pccnnm luito , aut 

 tr.ins Tybenm pfrcgre veimm ite. Afl fi plurts efunt rei ter- 

 tiis mimi{'i.'s pnrteis fecamo : fi plus , minusue fLCHcfiimi,ne 

 fifrwde ifio. 



Memorat hanc le^em Agellius lib.zo.cap.i.Senfuseft:Erat 

 ius interea pacifccndi inter creditorcm & debitorem i & nifi 

 pafti fuillen:,tabLbantur iii vinculis dics fcxaginta; intcr cos 

 dies tribus nundinis continuis ad cohiitium productbantur, 

 quancx pecunii* iudicati circnt, pra-dicabatuf. Terciis autcm 

 nundinis capiie pocnas dabant,auctransTvbcrim percgrc ve- 

 nundabancur. Quod li plures eircnc credicorcsiquibus rcus 

 eflcc iudicacus, pcrmittcbac lcx,vt u vcllent cicditoces , corpus 

 debitoris fccarctur , accuilibct cted.tori pars diffcclicorporis 

 addicerctur. 



Ne fifrande eflo. Antiqua phrafis \\xc eft,pro co quod dici- 

 tut fine fraude.Quinftilianus Bb.^.c.s iza.Mt.SuKtijUiidam »on 

 law^nbilij nsturd, led lurr con^ejf^jVt in di4<decim tabuits debi' 

 toris corpus iiter creditores dtuiiti !:ru!t, tjuam legem mos pubii- 

 cus reptU.auit. Phauorinus apud eundcm Agellium i-o.%o. 

 car.i. nihii, inquic .frofeHo i)hmitius,nihtlimm:inius ( videlicec 

 huius legis poena) niji (vc tc ipsa apparecj^o cenhlie tmt» im- 

 pianilaspceni A:i;imciiitK eit , ni' adtam vnquam perurrurttur. 

 .Addidnam.jii,- r.unc, Cr v.nci'! mie.tii, vtdcmfts , qui.t vinculo- 

 rum fcennm rlt.frrimi hominss con'emnu?if. Dijfeiium 'Jfe anf- 

 «juttusmminem 'qtdlrm tiequ^ 'eg! neq xh {iiii ,cpioniam fiMti» 

 ifia poem cintrmni nonpotiMiReffcndetSexCcec:lius:Grauit4- 

 tsm paem effr l'Cret:m , »■» vt d.bitorum corpora fecarcntur, 

 fed vt debtcres le is fixi,.im erfmefcerent , iQ' accerhitaie pcens. 

 (onttrriti non aiidtrent ■.acli. ©• c;>rjuenta perfiJl rumfere : fic 

 etiarn. inquic,D(«/» v.rifi.itiie un-.vt jui fil.^iim tefiimoni:tm 

 dixiffe c-ntiiBus ejfct,e :uxo Tarpeio UeieBuseffet. jicerbitasiie- 

 rtimque vlfc niendi miile]icij,hene atque cauti v'U'ndi difciplina 

 eSi.Oderunt euim peccare maliformidine poent.. Horac. 



XXXiT Alf.du» vindix ajfieiuus efio. Proietario ciui qui- 

 h:ts voiet vindtx efio: 



Refert hanc legem Agelllus libro \6. cap.iQ. Stacuic vc affi- 

 dui, vcl locupleces ciucs credicoribus addidi , ab affiduis vel 

 locuplctibns vind^carcnturjhoc eft,li ita res ferrec, affibus re- 

 dimercncur ; ncn autcm a proleiariis , ne ciim (inc cenuioris 

 fotcun,i;,i.]uaiTi vc nafles poflent darc.quibus afliduos a vlncu- 

 lis liberarcut,ipfi pto afTiduis & fe fuofque iiberos , familiam- 

 que tocam in difcrimcn adduccrenc , ne'uc corpus liberum alli- 

 dui hominis liberandi gracia, feruicuci , capitifque poen.x-, auc 

 ■fcilioni fubiicerecur. Prolecario aucem ciui quiuis vindicem 

 efl^e pcrmifu lex,quiaeius debicanoji folenc efle maior^^.quam 

 quae a-re exiguo folui polfinc. 



Ajfiduo.Vctciz^ dixere pro locuplete ab affibus dandis. 

 Vin.dcx f ':o.Anciqui vindiccm appellabant,qui vinclum fiue 

 addiftum alceti,liuc prehenfum liberabac. 



Pxoletarius ciuis diftus efi ab officio prolis edendx: nam 

 qui rcm familiarem paruam habcbant , Rcmpublicam adiuua- 

 baqt,liberorum copia. 



XXKVll. De tmpticne,Vinditione,iQ< vfucapioniius. 

 Venditi. 0" traditi res non aliur emptori acquiruntor , quitn 

 fi in.v,enditciri pretium loiuerit,vel aiio modo fatisfecerit. 



Declaiat hanc iegcm luftinianus. /»/7. de rerum diwfione§. 

 Vetidit4i, fjf ltfiit.de empt. (y ve>id.§ item fretitim. 

 ^Sn; %XX''I!I- rftts ^ auctoritas fimdi biennis , c&terarum re- 

 l^lfurfi aidnatu eio. 



fcvi,, Etcac [\s;c les apud Ciceronem'» Oraticnepro Cs.cinna , tfy 

 tHTtpiiis tidTrchaiium, Sc apud luftinianura Itifsit.de vfucn- 



pionib. §. iure ciuiii I.ei^is fcnccntla cl\: adcptio dominij pcr 

 contmuationcm poflclfionisjtcmporis annui elf in rcbus mo- 

 biiibus.bicnni) vero in rtbus immobilibus. Hanc lcgcm lulli- 

 nianus loco citato corrcxit, voluit itmpora vliicapionis cfll- 

 longiora fcilicct , vt rcs quidtm mobilis pcr criennium vfuca- 

 pcrctur; immohilis vero intcr pr,vfcntes,dccennio,intccabfcu- 

 tcs, vigincianni'.-. 



Vfucaperc^cft vlh & poirclTione rcm faccrc fu.lm. 



Audoricas fumlcur hoc loco pro iure , quod pofll-f ionc, 

 temporc, & loco dtfiuuo acquiritur. limdus gcnetatmi accl- 

 cipitur pro omni co quod folo adli,vrct, hoc cf^,pio rcbiis im- 

 mohi.ibus. 



XXXIX. Aduerfus ho^em nicrna atitheritas efio. 



Extatsipud Ciccroncm lib.Officiorum. 



Noluerunt dcccmuir. alios qu.im cuics fuos pofTcflorcs tu- 

 Qi\,&c vlu.capionis iurc doiurc Lll igitur lcgis fcntcntia : Pcr- 

 pctuum fit lus cuilibec ciuilRomano vlndicandi rcm fuam a 

 i;uolibcc pcregr.no poftflam , ita vi nulius pcrtgrinus vllo 

 tcmpore pofsic vfucapcrc rcm ciuis Romani. 



il'fl.,in hoc loco lumicur pro pcrcgrino ; vt cxplieat Cicc- 

 to.iio i.offi w/;.&Varro iib.^.ac lingua Lacina. 



XL. Kei furtiutiiitirn.i .:uiljoriiits -slo. 



Apud Agcl'.iura/'fe.i7. f'^P-7- fic habeciir. S^uod ftibreftum 

 er t,. iui ni a'rnii authnrnas eSl. Hoc Lfi,pcrpttuum flccuique 

 ius vindicandi rem fusm furto liiblatam : ica vc non Ibluni 

 denegeturturi vfucapicndi poteftas , fcd ctiam cuilibct alteri, 

 qu^muis a rure bona fide cmcrit , vel alia de causa acccpetit. 

 Excac ha'c icx apud lulhnianura injiii.ite vfiueapionib.^. fur- 



tlUfi, 



XLI.VeCcHe^tis. y 



Vt fotiaibus , (jui lus coiiunJi haherent ,pote!Tas effct paHionent 

 quam veilcnt ,fibi ferre ; dum ne quiU ex pubitca lege corrum- 

 pirent. 



Extat huius legis teftimonium apudCaium lutisconfultuni, 



in l -jlt.jf. .ie Coltg'<l:, 



T ranflata eft h.xc lcx ex legibus Solonis.in quibus ita erat: 

 Si qui eiutdcmcorporis, autll qui tribules,aut lacerdotes Or- 

 giorum,aut Nauicu.arij , aut Sodaies , aut ciufdem fepulchri 

 religlonifue confortes,aut ad pecorum cocmptionem , aliiid.- 

 uc ncgocjationis genus limul prohcifcentes, paftionem intcr 

 fe aliqu.im inierint jiatuni idfit, dum n? quid in publicis ta- 

 bulis prohibeatur. 



Tefle Plutarcho in vit,i Numx : Numa Pompilius diuifit 

 multicudinem plebis fecundiim artificia , vt tuum peculiare 

 corpus habercnt tibicines,fuum artiliccs, architetti, tinclo.cs, 

 liitorcs, coriarij, fabri ajrarij, &: hguli :& inde orca func cerca 

 collegia.qua; Senatuscontulco lic confticucionibus lunc appro- 

 baca. Quibus aucem permiflum efl corpus habcr; coilegij, tas 

 erac in modum Rcipublicx res habere commiines , arcam 

 comniunem,& adorcm fiut fyndicum , per quemcanquam in 

 repubaca quid communiter agi & fieri oporccrec, ageretur & 

 fierec. PotCian, h,rc collegia manumitccre,legacum capcre,le- 

 ges Ijbi terre,hoc eft,ftatu;a condcrc,dumraodo nihil cx iure 

 communi corrumperenc. 



XLII. De feruimtibu ^ finibui regundis. 



ViA iatitttdo im porrecium, oHi pedum efio , in anfraciiim fe- 

 decim. 



Extat hjc lex apud Caiuiu. ff. De feruittfibus , l. vi&latitu. 

 do .: & ftacuit ius de fttuitutibus rufticorum. prxdiorum. lufti- 

 nian. impeta-or. Inflitut. de feriutute pri.4ior'im, §. &ufticorum 

 pr&iiorum, sat. Ruftieorum pr&.iicrum iur^ fnnt hic : Iter acit4s, 

 vi.., ajus.iiii.tus. Itereft i«s enmti (y ambuiinii hominis , non 

 etiam iiimentum ajmdi vei vehiculum. J^ciuf efi itis a^endi 

 tamenttim , ■■jel vehiaium.yi^, eU ius tundi (y Bmbuian.l ho- 

 T/>'nk,{^ a^endi .ument^m,^ vehuuinm. Aqu&dudits,t{i itts 

 deiiycends. a.juii per fnn^umaifirius.l.ex ergo loquitur de fer- 

 uitutib. tuflicis,& pr:tcipit,vt liquisius habcat duccndi vejii- 

 culi.fiue plauftri,tiue agendi iumentum per pr.-edmm alcerius, 

 ea viain porrcftum, idcft, hi direclum fic 0^0 pcdum. In an- 

 fi-aftum,id cn:,in inflexum fic daodccim pcdum : ad plauftri vi- 

 delicet circumducendi commoditatem. 



XL III. Vt fi cuipriuate aquiducius alterius inpuhlicono- 

 ccret,eiaqtiiductus Dcminus noxs. nomine c.tuerel. 



Vult diccre !cx : Si pet publicum locum vnus aqua: duifVus 

 priuato nocebit, eritaclio^vtdominus aquxdedamnoipfi ca- 

 vcat. Extat hxc lex apud P,ui'um lurifconfultum n-i^^.ff.ne 

 XLIV. ft fi cui aqua fiui,i.t ex vicini agro noceiet viiinc, 

 cui eanoceret,eam per /trhitrium arcere lus eJJ '. 



Extat apud Ciceronem in Toficls hu iex : Vbi Boetius iits, 

 inquit^cy? .iqH.tf p^nuixm itrccri : id cft , vc fi in al icuius agro 

 pluuia aqua coUigacur, & in alceriusagrum dcfluac, eaque vi- 

 cini frugibus nocicura concrefi:ar , arccic eamfuis iinibus ille, 

 qui fua pucac incerefle, ne defluat. Vlpianus iibr. J.fi.jic aqva 

 pluuia.aiz. St cui aquafluuia d.imnum dabtt, aiiione ae[U& pln' 



