511 Encyclop^di^ Lib.XXVL 



tvii arcenU tiutrteiur aqaa. ^ 



XLK Ambkuspanec^mfeJl-rtiutpese/I». 



Ambitus , teftc Varrone lihr. 4. "^f /(»?«.» LaiinA, dickuf iti 

 haclege, inter vicinotura ^xdificialocus relidius: quemiu- 

 bet lex elTe duorum pedum > & lemipcdis ad cixcumcundi fa- 



sultatem. 



XL-I. (o)ui fepem !n ccrfido p>nis , termmumne exctdue: 

 «)«/ murnifhfcdem ilenHnijuito : tjui •' omtim.peiies duoixqui fe- 

 fiih hrMm.f-ue mjur u nium d frofundHm erit : quiputeum, 

 pajfum : jrii jliu»m,fiiifinue,pe 'es nuim ;.j'ii 'ierajue aUaiar~ 

 ^o es p antithu, t^uin-jue p des 'b aiieno locn ponito, 



Extat apud Caiuin /. l. vlr.f. :ie Fi ibus rej^um. vbi eam ex 

 5o onis legibus defamp-amcflTe teftatur. 



XL'-'!!. in ccntrcuerjiii d^ pnibus j^in^ue .- um vfucapio 

 SulU ftn. 



Habeturhasc lexapud Ciceronem /'^'•« «/' i'',?«i« . Vofnit 

 Jex inrer coii*ine; vicinorum ai^ros fpaciumquinque pedum 

 non vfacapi, fcd m-"d.ura reanqui , quod libcrum femf^er cflct 

 &comnane,vr eo ire,a5cre, iScaratrum ctian .rcumacttetc, 

 iine a'teriu. incQ.mmodo vterque Dominus poflet. Vnde po- 

 ftealegc Maniliacaiitumell:, vt quotie? de his quinquepedi- 

 fcuscontrouerfiaefrit, arbiter fme agri mcnfore!igerci.ur,qui 

 eos rcgeret,artequc fu.iconftitueret. 



XLl''!! I. 'i: is .irhoris iji'.s, tv nHfnum agrum impendift^ 

 ramos qwn.iec.m peiies attiw i tenA^ ci-eumdutere ius ejio 

 •vi i '0, 



Hoc ideo flatutiim efl , ne vmbra arboris vicino pndio 

 nocerct. Exrat apad Vlpianum luiisconfultum iu iib. i.ffd^; 

 arbonbus cidendis. 



Xi..X. G tiiidtmfunm in alienum fundum frociieutem col- 

 ligfnii 'Us ejio vicirto. 



Huius legisfacit mentionem Plinius /«'^.t i5. '■.«/'. i. Et glan- 

 dis nomine omnis fruitus continccur. ie^. vni.jf.de ^lande le^e», 

 gy l. qiii V ncnnmff.le verb jtgn^fi .j 



t. 'Ct Jl vicini tnter fe iur^aiit Fin bus tegundis, arbiiros tres 

 darent : e cjue totlm re; iie-s , arbitrium ;iie permitter: nt. 



Huius legis pars inucniturapud M. Tullium tibroi.de legib, 

 Fines vocantur agrotum termini ac iimites : & rcgidicuntur, 

 guoties vnufqaifque ager propriisfjnibus termmatui:. 

 LK Dc in urtss aiifqtte det.ilii. 



Si qiiis iiciitiiue'it,fiue armen con i dent,quodinf*miAm fla- 

 fiti»mHe alirri precet -r , :»pi.e pnmtor. 



Meiitio huius legis eftapud CiceronemHb.^.de republica, 

 &apud -^uguflinumlib. 1. dc ciui.ate Dti, cap.o.conriituitut 

 capitis poena in fcriptores libeliorum famolorum. Quidam 

 hanc legcm lic recitant. 



Si juis carmen occerna^tt , quod olleri fiagitium parit , cafi- 

 ttth efle. 



Occeyim "t, Antiqui dicctant pro to quod eft conuitium fa- 

 cere. Fiagitium item veteresintamiara .ippellabant Flagitium 

 facere, conuiciis a'iquem ia?deve. Apud Grxcos ait Auguflinus 

 !oco citato, fuit lege conccffum, vt quod vellct comoedia no- 

 minatim, vel dc quo vellet , dicerct. Itaque quem iila non at- 

 tingit ? vcl potius quem non vexauit? cui pcpercit? Atcontta 

 Cicero ii^.4 de R pusl. ^ Thu cuUna 4. ait;f>/o/'r« tabuUduo- 

 d"ci,n cUmperiaucas tes capite fanxiffn , in his tam njancien- 

 d.m efje capitis paentm 'wnrunt. Vnde Arnobius lib 7. carmcn 

 m-ilum inju't, confcrihere qunfajna aLteritu coinqu ne tir , 0> 

 vita, dec m viratib. fcitis euadere noliiiflis imlune. 

 L 1 1. Si itpuriam aiteri fa\ it, XX . d.ri6 f cens, fuato, 

 Apud Agellium U^.xo.ctp. ■ . Phauorinus Philofophus Aca- 

 dcmicu« hanc iegem improbiuit, vc!uti mo!lem&: rcm.fTam, 

 vbificmquit : ^^ufd d'.x-,-,vidtti qutd^m jj i>np-n:tiomolliora, 

 nnn -e tiii juojue vidftur Jfe diliitum,qiiod i. .; de imicid unie- 

 da f riptii e '. .s" iiiuriam ilterif.ixit,vigi}ili quinjw n u fcem 

 funto. biuu enim -nt rjim nops,q'emab!n'u Ji faiie.la viginti 

 quinju- affs d 'etrt- m'} taqii. citm eum tegi H.quo.jue Labeo 

 tle^irr.Jal brisjuostid iz.T.buli' confc ipfit non probaret,\n(\\{\x, 

 L, >ier.%t!U,s fuit fg'egii homo 'm •rfbia^at ue imm-ini vecordid. 

 h pro deUei.tmento /j ib'bit os hominis Librrt m '»ui fui p tlind 

 verbera e,'um feruus fqueba ur,crumena ^lt-nam aH um forii 

 tans,^ quemcunjue depalm.iuerat, numerartftatim fecun-ium, 

 Tx.T.ibulx.s,i ^.ajfes iubebit. Pro iert:a,\n(\'W,Pr£.'ores,hacabo- 

 teiCere (yreinqiii cen uerunt,in">i 'que t im ndis recupe-ate- 

 res ftd.{/u'os edixerun . H.«cPhauorinus. Sex.autcmCaJcilius 

 ^.^S^J'" '^cfenden';,ait,nonomnes in.urias hac poena ^lbmaras 

 ruille , fed leuiorcs lantiim , &c hanc paucitatcm adium, graue 

 pondus .xris fuilTc , ciim populus Ronianijs ca tempeflate li- 

 bxariis affibus vterctur. 



Llll. Si m'.-n''rum ruferit , e paHo talio efto. 

 Repetitur hasc lex apud Agellium lib. to i:.t;>. i. Etapud Fe- 

 mm in voce TUio. Ec apud luflinianum inflitut. de inmriis S. 

 pana. 



Vu!t lei ytde graui &atroci etiam illata iniutia pacifci li- 

 CMt : fed ( .ipaaoji. c. fine pado, vel extra pa>ftum,Talioncm 

 eflepaenam. NotatetiamPhauoriiiu» apud Agellium,hanc le- 

 gcm.vt miquam.fic inqu'ens: ^onwS.. in iftis decem virerS le- 

 fil>us,nec coiijijlere efuidim vifaj mt, Viluti illa lex Talienuscn^ 



ius^verba { nifi memoria rr.e fallit)hAC funt : Si membrum rupit 

 meum , i faiio Taiio cfto. Praer enim vlc fc-ndi acerbitatcm, 

 nefroctdere qiioque txeculio iujla talionis Jetrft, ^am Cnimem- 

 brum ab alio ruptuin tft , fi ipji itidem rumpere per talicnem 

 veit , ijus.ro an ejjicere fojfit rumpenli p riter membri &qui- 

 librium. In qua re primitm rei d.Jjicukas ef inexplicabilis. 

 §l^.idjl membrun. alter impruilens rupnerit , quod entm per 

 imfruderitiam fitiium''ft , retal ari per impiudjntiam debet, 

 lCttts quippe foru lus ify conf< llis mn • adunt fub eiafdem 

 talicnis fimi itudinm. Hafc & plura Phauorinus. Sed Caeci- 

 Ijus legem Dccem virorum dcfendcns, ait, Pndidam poenam 

 efTc irrogatanj,, quia voluerit lex eo metu improborum homi- 

 num audaciam coerceri : ncc in legc habitam cfTc rationera, 

 prudensnc an imprudcns.quialterimcmbrum ruperit.quia lex 

 opus pfum panit , non voluntatem & aniraum. Nec acer- 

 bam cfire tanonis pcenam, qu'a qui ruperit membrum alteri, 

 pacifci pot^ft , ita vt talioncm pati non cogatur, nifi eamip- 

 fe Cie^^ent Haftenusex illo Auiflore, Ad Talionemnon an- 

 te venicbacur , quam is qui iniuriam fcccrat , pacifci nollet: 

 imo & ad id aelimationcm iudicis rcdigi folitum fuit : nam 

 fi rcus , qui pacifci noiuerat , 'udici Talionera impcranti non 

 parebat , .Tilimati Iitc lUdcx hominem pecunias damnabat. 

 Tj .0, inquit Iudorus, e fiml-tud.-' v 'idic}& , vt quit tait* 

 pati -tur , qitiiiier eiii. De Talione Athcnienfes legem ha- 

 bucrunt , & antc Romanos Si Athenienfes Hebni. Poens 

 grauitas improbos a maicfic is patrandis , & iniuria facicnda 

 deteirct. 

 LH'. Si osfreg.t tru funto, 



Similitcr apud AgcUium /i^. 10. cap, i. habctur \xxc Iex,& 

 apudlufliaianum. .njlit. d' iniuriif. §. Pcena, Cicilius apud 

 Agellmm. Imurias, inc]mi,xtr"C'ores,vt de cjf.' fra(lo,non liberit 

 mndo ' viitm eiiam feruis ' aBa' irr.pe, fiore damn' vindicaue- 

 runt. luflinianus auiem : Poena iniuriarum ex L. 1 1. Tabula- 

 rum, propter racmbrum quidem luptumtalio erat:'proptcros 

 vero haftum,nummari:c pcenx crant conftitut^ , quafi in ma- 

 gna veterum paupertate. 



L y. i» in tuo alie um pecta pafcatur , de paftu pecoru 

 aSi' eilo. 



Volucriint Decemuiri concordiam inter ciucs tueri, & cau- 

 fas litium & controuerliarum prxcidere, ideoque harc leuiain 

 fuas tabulas letulcrunr. Hasc legitimaadio de paflu pecoris 

 tunc competebat , cumin meotux pecudesmeuroaliquidde- 

 partafcfTcnt. 



LV I. Si quadriipes pauperiem feceri' : ei ruiui intererit i» 

 eum , qu domirtitt erit quadrupcdii, aBio noxalu ifto, 



Extat hxc lex apudVlpianum. / '.fffi quadru, ia'-p. Voluit 

 hxc icx autdarianimal quod nocuit,& noxamcommifit , auc 

 aeftimationem noxa: offerri. Noxa , cl^ ipfum deli£lum : Pau- 

 pcrics dicitur damnum fiue iniuiia facicntis datum. Animal 

 cnim iniuriam non facit,quadi/upes vcro cfl animal non ferum 

 Si indomitum, fed in poteftate , & cura hominis conftitutum. 

 Hanc legem Deccmuiri exSolone fumpferunt : qui legem 

 Athenienflbus tulit teile Plutarcho , vt canis, qui cuipiam no- 

 cuifTetjtrunco quatuor pedum longitudine alligato dederetur. 

 L VII. Vt qui a'iei.aiarboies iniuria acidifjet , iltjinguliti 

 Aris vignti qunque lueret. 



Habetur haec lex apud Plinium libro decimo oftauo cap. i. 

 LVII I. De Furiis. 



6Utinoilu furtumfaxit , aut interdiutelo fe dejenderif,ei de- 

 mina cum clamore tefifican'i eccidere iiu efto. Si nequr no£lu,ne. 

 que telo f ieftndens prehendatur,vir^if ci,fits ei cuifurtumfe' 

 cit addicitor. Serumvtr^eribui affeilfcs,deSaxo deiicitor.lmpU' 

 bes /irbitratu Fraitorihus veibertter. 



Memorat hanclegem Ai^eOius l.io.cap.i. (^ lib,ii.cap, 18. 

 Extat inLplebs.ff.d verh,fignif. 



Draco, tefle Agellio, furtum caiufiibet modi fupplicioca- 

 pitis punicndum fanxit. Solon dupli pocnam in fures confli- 

 tu;t. Apud .i£gyptios ftKta omniaimpunitafuerunt, apud La- 

 ceda»monios vcro ius& vfus furandi fuit,non ob turpia lucra, 

 neque ad fumptum libidini pra:bcndum,fed ad cxejcitaronem 

 & difciplinam rei bellic*:. 



LiX. Si adoratfurtum, quodijec mantfeftumerlt , duplionem 

 luito. 

 Extat apud AeelHum lib.ii.cap.T8. 

 Adorarc apud antiquos idem crat quod agere,tefte Fefto. 

 L X. Furta per iancem , liaumque concefta, Jicuti mnnifefia 

 vlndieantor 



Apud Agellium, eodem libro, & capite praefato Qnx fint 

 funa pcr lancem.Iiciumque concepta.explicat Alexander/i^.*. 

 Genialiiim di-rum, cap.so. vbi ait ea effe cum fures in alicnas 

 xdespcnctrabant, &Iicium fercbant, quo furta alligatent ,& 

 lancempr.i: oculis, ne innotefcercnt Alij vero explicantfic: 

 Furcs quidcm licio fe accingcbant, vt expcditiores cfTent ad 

 quxrendum qua; furari volebanc , & lancem oculis appone- 

 bant , vt foeminas deterrerent. Et hajc furta dicebantur per 

 lanccm & liclum conccpca. Obfcurafunt verba , & licetapud 

 Agelliumlegantur,eatamcn Agelllusnonexplicuit. 



It^l, J},cuiHs ofe^conJiiiofHrium facium erit , dupH aSit- 



ne tenetor. 



