524 Encyclopa^di^ Lib, XXVI. 



iii.mi.riMr. i 

 diir Mis ma» 

 ^iliracibui 

 lat*. 



tibus at^i-.aMis prgximus faniilui" liabcto. 8. Coli.vrcdes a 

 (■ommumopc dill..'dcvcvolciUc;s,aruriio. Vti rcrum, iilixnc- 

 des pavcmquirque (\).;:fi haberc mallcnt , famili.i- ercifcun- 

 Ax arbitrium fumercnt, cui totius rci ius arbitriumcji;:: p-i;- 

 mittcrent. Pro h.rreditaria purtc debitpres h.rrcdibusoblig.uj 

 funto. Pro iucreditariis ppttionibus viciffim hasrcdes tcncn- 

 tor. 9. Quifquc in agtorum fuorum finibus lapides loui tcr- 

 mifiali cnnlccfato, facraque quotannL iWdcrn tacito. Si vcro 

 ' per ftaudcm tcrminum mouiflctivel exarairit , iplius & boues 

 facri funto. 10. Vendita; res Si tradita; poft pretium foiuium, 

 ;iut f\ a.'io modo fatisfaftum exiftat , emptori acquiruiitor, 



I I. Si nox furtum faxit , fi im aliquis occifit, iiire cxfus ello. 



li. Si adol.atfurto,c]uod necmanifefl:uiniit,dupIionc damnum 

 flccidto. OiienJ-etjiui h.'.nc (y pr&eedenicrfi lcgsm ita tor,cifi: : 

 Furcm , qui manif.llo furto prchculus erit, (i furtum auc no- 

 (flru faciat , aut interdiu comprchendcrctur , fe tclo detcnd.u, 

 occidito, E ccteris manifcftis funbus,liheros vcrbcrato, & ci, 

 cui luci fac^um furcum erit, li fetelo non dcfcu^at, addicito : 

 pucrQS impubercs prarroris atbitratu verberatu , noxanv.jue 

 abhisfa,ftam farciri facito. i;. }-urta,qu.-cpcr lancem liciun-)- 



■Cjue cpnccpta erunt, hcu|; manifcfta vindicito. 34. Tignuqi 

 alicnum futtiuum a;dibus vcl vincis iniunclurr) nequiscxi- 

 iiicre cog;tor,fedriuplum pro copetactionemdc tigno iniun- 

 <rto pr.-ellare compellitojr. 1 5. Si (cruus fcicntc dorriino furtiim 

 faxit, aliamue noxam nocucrir,dominus hox.c dcdito ■" Oli-.en- 

 doryius alitir^rfcrt kanc Lrgem. Scruos manitefto furto preh.';- 

 fos verberibus art-clto , & c faxo pra.'i-if itato. \6. Sl quadru- 

 pcs paupciicnjtaxit , dominus l"a:cito, noxa: debito. 17. Ei 

 caufa depoliti in dupkim ac'Ho efto. iS. Nc quis vnciario foe- 

 iiore auipliils cverccto. 19. Si trugcs cxcantaifit, panas daro : 

 neue alienam Icg.tem pcllcxcris excantando. Nc incantanto, 

 ne agruin dcfruganto. Ne frugem aratr'b qu3;iitam,nodc fur- 

 tim dcpaleunto Puberes fi lecanro. Cercri cos infpcndunro. 

 Impubcres, arbitratupra;toris vciberaiito , ac noiam dupHo- 

 nemue dcccrnunto. 



Tabul.i VI H. de teftimoniis fercndis. 



I. Vtqui falfuni tcftimonium dixiiTctje faxo Tarpeiodcv 

 iicitor. i. Qu^i fe fierit terta;ier Ubripcnsucfuqrir, in tcftimo- 

 nium fcriatur,iniprobusintertabililque efto. 5. Vt iurisiuran- 

 di ad fidcm aftringendani pt.ccipua vis elfct. 4. Si iniuri.im 

 alteri iaxit.i 5. xris pcEn.T; funto.Siquis occentalTir maiurn car- 

 men fiue ccndidiirct ,quodir,famiam fixit flagiciunitie akcri, 

 capitale sfto, 5. Defunc^ti iiiiurianc afiiciuntor. 



Tabula IX. 



Nihil certi pels^ efp^mari de liAc t,ib:ild , tf.iBilney;lne dg 

 ae materi^ iiHuriatum , aii -000 l,'ces qucifdarn frohibit,vtls feu 

 r>egii,Tttes ,tjuen:i!dmodum f^quens , cgritinuerit. 



Tabula X. de lcg:bus fiimptiiariis. 



j. Hominern mortuum in vtbe ne fepehto ne'ue vrito. 1, 

 Sumptum minuito: Triafi volctreiicin.a & vinculapt',rpur,i: & 

 decera tibicines adhibcto : hoc p'us ne facito. 3. Rogumafcia 

 ne polito. 4. Homini niortuo ne offalegito, quos poft funas 

 faxit. 5. Vnrtura fcruilis tollatur, omnifiiue crcumpotatio : 

 ne rcfpcrfio, ne long.x' corona; , nec accrx. Fnrflirus hoc frag- 

 mentiimita. con'ipitj Cadauer ae vngito, vino roguin r.e ref- 

 pergitp : ne in funere circumpotato : ne longa; coronxfcpul- 

 ;chri5 imponantur: ne acer.r funcris ergo ponantur. 6. Mura- 

 tam, potionem mortuo ne indito. 7. Vni plura funcrane fa- 

 citojedofae plures ne inferto,ncue aurumaddito. ii.Rogum 

 buftiimue nouum propius 60. pcdes , alienas .xdes , fi Domi- 

 jius nolet,ne adiicito. 9. Qui cPronam parit, ipfe, pecuniaue 

 eius(7a7./ci-M))virtutis crgo arguitor.ipfiquc mortuo , parcn- 

 iibufquceius,dum intus pofitus fic forisue effertor, finc ftaude 

 xmpoficaefto. 10. Quo.sauro Jentes vincfi eflcnt, aftin cum 

 jllo fepdire vrert^ue fe fraude efto. 1 1. Mulieres gcn^s ^ie ra- 

 «unLO, qL-ue lcfTum funeris ergo hab.cnto. 



Tahula. XI. & X 11. 



Ha;divctaWa;fuerunt additionales; vndc Icges Xll.t.abb. 

 ^iprellat.v fucrunt cxaccidcnti.i, tcfte Pomponio Ifto. Rcfe- 

 lunt autem ad has duas tabulas iusfeci alitim , &. iftam lc^env 

 Neflev, connub,um e(]et cum patrihus. Acque h.^-c funct\-a.'- 

 ncnta potius , qu.im !(,„„ X 1 1. tabuUrum : dc quibus vijc 

 annotationc» ctuicorum & ktorum. 



I I I. ^Leges Romamrum a dluerfif MaglJiratibnsUtx. 



Piaster leges l Regibns laus , &: pr.-ctcr legcs 11. Tabula- 

 vumquas Decemviri exailis Rcgibus ex Gra-cis leeibus def- 

 criptas dcderunt , & ah.i; legcs a diuerfis magifti'atibus in- 

 flituta: : quaium 2«<<i<w ^d imf^crHmt.rtmLm ; cuiusma- 



di tucrunt lex Sulp itia, Scmpronla, Icx P.ipiria de teniplis , & 

 aris dicandis & confccrandis , Hortenliadc nundmis , Publi- 

 tia dc Cereis : Cornelia de Feiiis, Licinia, Rofcia, luliadc lu- 

 dib, de fpedaculis : de locis fiuc fedibus ordinum in fpct^acu- 

 lis : Cornelia de fumptibus funcrum : Sextia Licinia de faccr- 

 dot.bu; : Ogulnia de auguribus & pontihcibus : Manli.r dc 

 Triumuiris fpulonum ; Clau^iade facerdopiis : Papi^de virgi- 

 nibus Vcftaljbus. 



Aiii leges fuerunt de citiitntc , j^ iure ftiblice ciuiuin Korna- 

 Kcrum: quali.s erat Valeria, vt ellet prouocatio Magiftra- 

 tuum ad populum. Ne quis vllum niagiftratum fine prouo- 

 catione crcarct, & qui crealfct, iurc pofiet occidi', nciie ea cx- 

 dcs capitalis noxia haberetur. Portia ne quis M.igifttatus ci- 

 ucm Romanum virgis cxderec , necarctue : feddamnato cxi- 

 lium permitterct : ctim antea duorum ceruix inferrccur fuicx, 

 corpus viigijadneccm ca;dcrctur. Semproniiitcm Icges , ne 

 de capite ciuis Romani.iniufTu populi iudicaretut: vt qui Ma- 

 giftratusindift.i caufa ., in ciuem Romanura animaduertiflec, 

 de eo populi qu.xftio conftituerctur. Papia lcx : Vt peregrini 

 vrbe Roma expellercncur : quod etiam ppftca ftatuic,& luniif 

 lex , vt peregrini yluciuitatis prohiberencur:quam legem Ci- 

 ce;-o lihroiertiii df ofHiis , vtinhumansm reprehendit. Fuit 

 item lex Fuluia , vt Icali ciuicate donarentur : & Scmpronia, 

 vc ibcii? Latinis ius fiifFragij ferendi perindc vt ciuibus. Ro- 

 manis cffct , & Seruilia , Vtfiquis Latinus Senatoreni Ro- 

 niaiiunj accufando condemnaflet , is ciuis Romarus clfet: 

 Calpurnia , vt militcs virtutis crgo ciuitate donareatur. Men- 

 fia, vt ex alterutro peiegrino natus, (ieteriprispateritis condi • 

 tioneni fcquerecur. 



Fuerurjt ^ a/ia leges ad iusfublicum fertinentes deCtmi- 

 tiit h..btniiis ■ cuiaC^Viod] funt .«^^lialex , vt quoties cum po-.- 

 pulp agcrctur , Augures de ccclo fciuarent. Item vt Magi- 

 ftratits Sc obntmtiaudi , & legill.itioni intercedendi poce- 

 ititem habcrcnc : & Fufia , vt certis diebus , qui tamen fa- 

 fti ctlent , agi cuir. populo non licctet : Clodia, vtomnibus 

 fallis diebus lcgcm terri liceret. Vnde Ciccro froSeJlioad 

 Pifonrm , & alibi toties qiieritur Claudium propugnacula, 

 & mlfios tranquilliratis atque otij euertifTe. Curia , vt an- 

 tc comitia , Magiftratuum Patres auClores fierent : Clau- 

 dia , ne in M.rgiftratuum Comiciis abfcnti^im ratiohabe- 

 retur. 



Fnerunt etiam ieij.es de fuffriigiisfer tctbelUm ferendis , qux 

 lcgcs tabcllaria; dicCr funt. Primtini cniin Romani per mul- 

 ■tos annos vocc fufFragium tulcrunt , poftea vero , yc quifque 

 libcrius fuam fentcntiam proferre poflet abfque metu pericu- 

 li , inuen{.c tabella; funt, idquc quibufdam legibus fuit confti- 

 lUtuni : Huiulmodi fueruntGabinia, Calfi.a, Papiria , Cslia, 

 Sempronia , Mariana. 



Liits. fun' fy alii le^es de Sen.itu habendi , ^ de Senato- 

 tihiis crean^iis , C"3"i!l ; ClaiidL' , Sulpifia , Ouinia , Scntia, 

 Gaibinia, P.vpla. Alia? dc Cpnfulibus. Alix de Prstoiibus, 

 Ali.r de Ccnforibus , dc Diijtatorc , de Qu3Elfionibus , de 

 Tribunis plebis , de .'£d;libus C^irulibus , de Triumuiris ca- 

 piialibus. Fuerunt ali.-e de Legum vi ^ poceftate , qualis fuit 

 Hpratia : vt qiiod ttibutini plebs iulTillct , populum tcnerct, 

 ^cfte Liunltb. 5. Deta. 1. ^ Dionyjiolib. z. quam legcm po- 

 ftea confirmauit & extendit Hortenfia , vt eo lure quoj 

 Plebs ftatuiflct, omncs Quiriccs tcncrcntur , cum antea Pa- 

 Kritij non fVrinJicrcntur. Tefte Agcllio lib. i s.capit.iy^quam 

 etiam legeu) confiiiTiauit Publitia fcx. Fuit etiam lex Ca:cilia 

 & Didia, vt in legibus promulgandis crina; nundina* ferua- 

 ientur,quam confirmauir lexIunia&Licinia. Fuit ctiamEbu- 

 ria , vt X I i. Tabularum capita,qua; inutilia eflent reipubli- 

 ca;,to!Ierentur. 



FueruHi item multt. leges de Prouiniits pubernandtSide coloniis 

 deducendir. Vuerum ^ multii„quA d Bn. fi'nt Agrstrii /c^c i,quo4 

 dc agris populo diuidendis ftatut.t; fuerinc,veluci Cafna,Licima, 

 Flaminia, Rubria , Sempronia, B.cbia, Apuleia, Titia, Marcia, 

 Cornelia, Seruilia, Flau'a, lulia. Alhi; fuctuntde terminis fiuQ ^^ j 

 limitibus agrorum, vc Semprpnia, Manilia, Cornelia, lulia. 



Fturttnt itU& !eges frHmentiiri^;qualh(\i[t Sempronia,vt fe- 

 mifle triente fruniencum menfttuum plcbi ex publico viricira 

 tlarcncur. Terentia& C.-iffia , vrifr''mentum alcera; decima;a 

 Prouinciis coeraercncur,precioin fin .;!osmodios HSquatuor 

 conlticuto. Cicero Vcrrin.i V. Ec Clodia, vc frcmentum po- 

 pulo, quod antca femiffibus actriennibus in fingulos modios 

 dabatur , gracis darecur. 



Vueriint pr<iterealeges Sumptuarii dict& , nomen inde forti- 

 IX, quod modumfumptibus in conuiuiis prxlcnpfcrinc. Cum 

 cnim a veteri & auita Maiorum parlimonia Rojnani dilcede- 

 renc,i&: nullum modum luxuriainucnirct , legumanimaduer- 

 lionc opus fuit. Et ica lata clc Orchia , qu.-c numcrum conui- 

 uaruiil defiiiicbat : dcinde Fannia , qui prsfcripfifnumerum 

 alfium impendcndoruiu fingulis diebus, &: fingulismcufibui: 

 & Didia *: LyciHia , & Cornelia,qui conuiuiorum magnifi- 

 ccntiam moderabanrurac tcmperabant. 



Latii. qaotjue ligesfuere de iure priuiuo, & priiTyimdc nianu- 

 miflione & libcrtis, Manlia,vt ij,qui manuinictcrcntur, fortu- 



iiaiwi» 



