5?o 



Encyclop^di^ Lib. X X V I. 



CuU C'5„ 



VIII. Sripal3tioiiibus,(i&.45-4'^' 



r alia confidcrantut quantum ad del 



id:a pti- 



fubic- 



Methpdus 

 Nonclla- 



Lulicuciim!' ^. 

 va'-i & e\-ri-aordinai-ia //i.^T.iteraque publica.Kfc.^R. 



S-pvrnint poflcriora tumiudiciomm & rerum iuris 

 ,^o\:mv.Jlh.4,n.& ^oniittt \6 tum iuris , puta vt-rborum figni- 

 5ca'io.& rccuLr iuris,/ifc. so/.M 6.17. 



Dc munudoribusdiuifionibus vide ipfum Hopperum. 



V. Mcthodns Codicii hic eji. 



Coi.tr. diuiditur in propria iutis Sc iudiciornmjipfi iudicia & 

 iura, & poflt-riora, quemadmodum dc diuifionc Pandtclaruni 

 diximus, quaLumvclHgiis Codex magna cx parte infiftit, nili 

 quod qu.rda aliis loceis pofita funt:nam & vnam Sccandf rem 

 diucrfo tefpcclu alio atque alio loco rcfte poni pollc confiat. 



Priora iur.s &: iudiciorum funt parrim in iis qui iuii ac iudi- 

 ciis pr.-efunt , partimin iis qu,-p in principio iudiciorum &c m 

 ipl^s jnterucnmnt. Ibi funt Ecclcfialbci, &: fccu!atcs_,//^.i. hk 

 funt in' ius vocatio,editio , conucntio, poftulatio^m intejtum 

 jeftitutio^arbitrium.ilitifdatio.formula > & iufiurandum , hi>. z. 



ludicia & iura confidcrantutingencre,& in fpecie. 



Inr;eucrc,/;i j.fM.jjrfi? 



la fpecic funt iudicia ciuilia,prxtoris,&: criminaliai 



ludicia ciuilia pcrtincnt a4 



1. Rcs vinjicandas,//fr. ;..i '''V.i8.^'/^M5/w. 



\ I. Condidioncs & contraiflus,/'^.^. 



III. Coniunaioncm maris £.:fcemjn2,Iibctorura.]ue edu- 

 cationem & nitelain,//i.5. 



IV. Succelfioncmpofl monim,ltb.6. 



ludiciaprxtoriacernuntur in dccem cipitibus ; e quibus 



ManMlffio.vfucapiOjlongi temporis pr;Kfcriptio, & rcsiu- 

 dicat.x,funt./JA.7. 



luterdifta , farta teda, pignora,exccptiones , ftipulationes, 

 & donationcs.funt hb.i. 



ludicia criminalia tracflantur. //'/;. 9 



Pofieriora iiiris & iudiciorum funt tes pattim fifcales , par- 

 tim parrimonia1es,partim palatin.x. 



Res tifcales cernunrut in rcbus,qux' fifco obucniunt,/ii 10. 

 tit.l «i u.paitimin pcrfonis, iisque vel municipalibus,qux 

 fubiiciuntur reififcali, a tu. x t .ad fij.vel miniftcria libus,qu2 

 rei fifcali feruiunt,'ir i^.adfinem. 



Ses l>atnnionialei fpcctantur in perfonis & rcbus. Perlonx 

 funtpartim auUc.-E , /ii». ii.rit.i.aii.i j.partim vrbicx./i/.i 5.«'/ 

 47. partirarurticx, «/'.47 iii/.^S.Rcs patrimoniales funt agri , 

 yomus,c;£ct;es,(» tii- ^%.,zdfiiiem. 



RosfaUhijii^eninent vcl addignicatcs pa!atinas,'i'^.ii.?iM. 

 ad 9. velad ofiicia, fclioIas,&fcrinia palatina,?»;. 9,«</. ?9.vel 

 ad militiam palatinam. tit. 54. aii 4 j vel ad varios minlftros 

 palatinos tit.^o.adfinem, 



MinutiQics parces,& ilUiura cohsrcntia fiint af ud uopfe- 

 ratn iib,i,tfag. 



V I. Metbodm Nouellarum hac ej}. 



Hic libcr non diuiditur vllis partibus ac membris , vt fupe- 

 r!0rcs,fcd prout coflitutiones zWx aliis priiis ac poficriusedi- 

 ta;fuere,ita ordine linc vllamcthodo funt pofita: : Quas qui- 

 dem lurillonf.ilti poflcrioics, non omncs quidem & lingulas, 

 fedpleralquc in vnum volumcn colligenccs noHem cctlxti^ru- 

 i/<j,quas vocant,diliinxcrunt. 

 In iftiscollationibus occurrunt con-ftitutiones.ifi^.tituli 49. 

 Q^uod attinec ad reliquos libros aceelTorios, dc illis idcm eft 

 iudicium , quod modo de Nouellis diximus. Itaque noneft, 

 quod methodumiftorum liritorum adornemus. Hoc inierim 

 tenere oportet,iu5 feudale pcculiari mechodo difponipoffe ac 

 foIcrc:& omncs libros accefforios reuocari polle ad ccrcasre- 

 gulas,c.g. 



Z5i Acc.if.yion': vWMa pacii puhlicA eiafque conflitu- 

 tlone Carol 'id fnnt hs. repil/i, 



I. Accufitio hi'c primum coepit cx Confticucionc Imp.Ma- 

 ximlliani pr miidcindc Confticucionibus Caroli V. & aliquot 

 fcqq. Impp. parcim confirmaca , parcim cciam declaraca eft. 

 i. Hxc accufacio numeracur inccr iudicia publica merc crmi- 

 nalia. 3, Competit hjec accufacio.fi quis alicui bcllum,feu vim 

 atmatam coa-^.is hominibus intulcric. 4. Hxc accufatio non 

 foKim laslOjfcd cciam cuique volenti compecit , quamuis nihil 

 c.us intcrlic. \. Quoad poenam pccuniatiam & damnumilla- 

 tumenam hircdibus la»fi competit. (<. Etiam ij quoruni ope & 

 conliho p.ix"pubIicaviolaca eft, propofica accufacione tcncn- 

 tijr. 7- Hi quoquc quifoucnt ac rccipiunt violatorcs pacis pu- 

 bhc.T, e.idcm pren-i tcnentur.8. Qui bannito pecuniam,com- 

 mcatuiu , amionam vel arma fuppcditauit,cadem pcrna tene- 

 tur itemqui lcicnter lirum conrra vim illatam non adiuuanc. 

 9. yniuerlitas faaumfuorumciuium pt.-Bftat & poceftdc vio- 

 lata pace accufari. 10. Aduerfus hircdcs violacoris pacis pu- 

 biic.-e h.i;c a.l-io non ditur.i i.H.kc adio pcr pr-ocuratorem in 

 lu.iicio potcft proponi, quemadrandum etiain rcus per cun- 

 tlem fe poteft Jcfendcrc. 1 i.Eft.in aibitrio accufatoris , vtriim 

 ii) Carncri iadicio , an apud iudicem ordinarium ic:'.ifatio- 



nem hancvelit proponere.i 5. Hac accufationc agiturad pa- 

 nam banni,item ad publicationem bonorum.14.Eft item vio- 

 latx pacis publica; poena pecuniatia ducentarum marcarum 

 auri puiri , & amiffio priuilegiorum 1 5. Accufatio propofica , 

 qucmadmodum & alia; accufaciones publica;,viginciannorum 

 pra;fcripcione eliditur. 1 6. Acculationcs iuris conimunis ctiam 

 cum accufatione propofica cumulari pofTunt. 17. Triarequi- 

 (Ita huius accufati.)nis in libello dcduccnda & probanda funr, 

 niiiiirumvis publica , armatamanus &dolusmalu5. 18. Non. 

 obltantibus quibulcunquc cxceptionibus reo litis contcftatio 

 cft iniungcnda, faluis tamen exceptionibus merita caufx con- 

 ccrnencibus, poft licem contcftatam opponendis. Scd & pro- 

 batlo fori prxlcriptionis poft litcm conteftatam reo elt falua. 

 1 9.Pendencc iudicio rcus liberedefuisrebus difponere poccll. 

 lo.Senccnciadiita cft exequenda.n. Ab iis executio facienda, 

 fub quorum iurildiclione banniti bona funt.ii. Si ob concu- 

 maciam quis iic bannicus,in bciia eius fitimmiflio:Sin veroob 

 crimcn fic bannicus, cxecucio fit in bona banniti , qua: vel of- 

 fcnfo craduntur,vel abexecutoribus occupantur.i }. Bannitus 

 )n iudicia agcrc prohibetur. 14. Intcr adhniapropofit.-E accu- 

 fationisreincdia primm-n locum obcinet , vt vis virepcllacur. 

 15. Aduerlus violacorcm pacis publica: inftitui ctiam pofVunt 

 aftioncs iuris coinmunis tam criminales , quam ciuiles. 16. 

 Competunt icem aducrlus violacores pacis publica; niandata 

 <dc non otfcndcndo,& mandata auopatoria. 



C A P V T V L 



Vc luriffrudenti^ Chrijiianorum. 



JS^Vpcrcft Iiuifprudentia ciuilis fpecialis ChriC- 

 «iVi' cianoium. 



Eius occunit fundamentum , & methodus. 



Fundamentuin eft lurifprudentia gcneralis , & 

 fpecialis,eaque tum Mof")S,tum gencilium, quatenus 

 vtraquecompleditur ea qux funt iuris communis. 



Mechodus eft exquifita,vcl arbitraria.llla eft,cijm 

 obferuatur mt-thodus lurfprudentixciuilis genera- 

 hs:hic etl, ciim qu.-Elibet leipublica fuum ius ftacu- 

 tarium peculiari methodo dilponic. 



R E G . V L -€. 



I. Inrilfrudentia Chrljlianorum peti debet ex lihro 

 nathra & Scriptura. ^ 



Atque ba«c eft prxrogaciua lurifprudentisChriftianorum, 

 quod non folijm cx iurg nacur.x' &gcntium , fed etiam ex iure 

 diuino depromitur , &i ica habet omnes numcros harmoni.-c. 

 Neque eftquod obiicias, lurifprudcnciam Mofis nihil haberc 

 communc cum policiis , qux nunc cempotisvigcnc. Nam, vc 

 inphilofophia praiffica& chcologia docuimus , pturima funt 

 apudMofen , qua; nituncur iure coramuni fcu vniucrfali. Et, 

 qu.-c nicuncur iurc prpprio iftius politii, magnam luccm pra:- 

 bcnc in confticuendis & applicandis legibus propriis harum 

 vel illarum rcrumpublicarumiquodob oculos ponant modum 

 fanciendi & applicandi. 



I I. lurifprudemia Chrijlianorum publica nonfolum 

 eFl confercnda cum Iitrijprudemia Mofis ^ genti- 

 lium , fcd etiam itts topicum feu locale huius vel il- 

 lius reip.ChriJiianii, conferendurn eji cum iure topico alia- 

 ru7n rerump. Chrifiianarum. 



Ratio huius collationis eft; quia veritas vbique noftra eft,vt 

 aiunt : & iftiufmodi coUatio nairificc facit ad cmendationcm 

 iutis ftatucarij. 



PERORATIO IVRiSPRVDENTIiE 



CIVlLIS SPECIALIS. 



SEd fledamBs nauim ad portum: vbiprius illud monueti- 

 mus.Ius ciuilc Romanum allegari fcptcm modis.Primo:/.jJ 

 quu ex arge'.t'~fiis,§. i .ff. Sc fignincatur,cam legem effe in ali- 

 quo ex quinquagint.i libris Digeftotum.hoc eft , in Icge , qur 

 incipit : fi quis ex argentatiis , §.ln titulo de cdendo. Secundo 

 modo, l,mtnime,C.ih Et>fc.^udiin,\i.c,in l.cuius iBitiumeftjMi- 

 nime,in Codice de cpifcopali audicntia.Tertio modo Cde A- 

 gricolif,^ CinftisJ.Citmlcimus,Hb.ii.&c fignificatur,ea legem 

 no cffe in nouem libiis Codicis,fcd in vno ex tribns libris,qui 



habentur 



Ii 

 dc 

 fii 



vr «• 

 t£ 



Cc '» 

 lui u- 

 dcr 'bli 

 fti; 



