542. Encyclcp^diaa Lib. XXVII. 





lar M-rd'eu 



m l 'IJ 'IIIO- 



■nndo (uh- 

 iectuin Mt- 



aue mdlcanWr.Quare eum cxpetientia rationem coniun^unt, 

 & natuva: co-ninont;m , vnde Rationales vocantur, ac ad cu- 

 rationem necellariam cffe aemonftrant. co-nmonem non 

 mpdo rcmcdiDnnn , fed etiim caufaium tam latentmm nuam 

 egidL-mium , & fi^norum : item corpoas totws , loci atteib, 

 partium fin^^ulaium, & facakatum : pr.eterea reino.ns ,acns, 

 a:tatis,fexiis', cx>terarumque circumftantiafum. Atquf hxq Me- 

 dicinahodie fcrmc Gjieiiicanuncupatur. 



11 1. Finti Medickidpropofitus tjl famas. 



Hucenim tenduntomniaMedici ofncia, & Medicinic pri^- 

 cepta. Vndc Duiicanits «^./.c.ueleganter aii Officium Mtdici- 

 n£ cft , appodte cuiare gratia fanitatis tuenda; rcfbitucnd.t- 

 que. Et i)ic quidem eft finis cxternus, id eft , eiufniodi, vt non 

 fit.in Medici poteftate. Finis internus c.l ,_rjucm fcmpcr aflc- 

 quitur Medicus , & eft tradcre pixccpta fcu inodum curandi 

 "r.nia fanitatis tuendfrcftituendtouc, Curare autcm nonio- 

 film eft qua; noxia funtin corporc ,acliones Ixdentia , fub- 

 mouere, fcd ctiamomnijm.i!aqu:e inrtant pr.-ecauere , ac in 

 fumm.i,qux-dcficiuntcorporeaddcre, qua: redundant fabtra- 

 licce. Vndeab Wpfocrtte lib.dejiat. Mcdicina adiedio fubtra- 

 ftioque defcnbitux-.Veiun) eo Medicina cKtcris artibusdifFcrt, 

 quod maxiraa tx parte natur* opcranti fubminiftrct , & in 

 opetationc,natura:motumrcfpicere dcbcat:vnde Medicusna- 

 »iirs &'TrKjjifK»if miniftcr dicitut,atque ctiam corrcLT:or,cjuod 

 ooi-.nulIa interdum efEciat , qui natufa; poffibilianon lunt. 



C A P VT II- 

 De SubieLio 0\{cdicin£, 



Pr^ECEP TAc 



i Vbiectmn Medicins eft informationisjttada- 



K5 tioiiisjiis: operacionis. 



Subicdum inforniationis cfl: paitim intellcdiis 

 po'cticus,paicim voluiuas & artedkus. 



5ubicdum tradationis eft modus benc curandi. 



Subiedum opeiationis eft primaiium, vd fecua- 

 (Jarium. 



Primarium eft homo ; & quidem direitc , quan- 

 tumad corpus & fpicitum vicalem , vcl indiredc, 

 quantum ad animam tatiouaicm, vc illi bene lic ia 

 fuo domicilio. 



Sccundatium eft bcftia. 



R E G V L i€. 



I. ^rs medica tionjdlmn informare debet ititel- 



Unurn poeticwn in Adedico , fed etiam 



■voluntatem & ajfcttum ems. 



Etfi enim hoc pofterius n?n prseftatjqua talis,fed quatenus 

 coniungitur cum Etlrica & Theologia:tamenillius mentio vc 

 fiatin ipfo Medecina; liminc non parura intercft. Atque huc 

 pertinent capita illa de Chriftianamedendi ratione , qui Ba- 

 f! Jia Codronchiiis peculiari libro explicat. Summa hxc cft. 

 i.Mcdicum grauiter peccare , fine fufhcienti fcientia ad me- 

 dciidum fe exponentem. i. Medicum curando,antequam mor- 

 bum cotjnofcat,peccare. j . Qui medccini- prxcepta negligit , 

 expetimcntofuo fidcns,ac proprio fenfui nimiuintribucns,il- 

 lu.n peccare. 4. Mcdicum ncgbgcntem in ftudcndo, vifitando, 

 uiurDorum fignaanimaduertcndo,vcl in confulendo, cum cft 

 Vpusjjrrauiter pcccarc, &c aliquando ad damnum tcneri. 5. Du- 

 bi.i medicamcnta prabentem,vt cxpcriatur, velqua;ftiiscaula, 

 au: nc vidcatur imperitus, grauc pcccatum admittcrc. 6. Si as- 

 grotum dcferat,non abfoluLacuratioiic,pcccarc.7. Grauitcr ab 

 eo peccari , ll medicamcnta corrupta, vetufta,& noxia perniit- 

 jat .T:j,rotis dari.H:^c & limilia Cqdronchius d 1. perlcquitur. 

 Vndc inanifeftumeft,vt oratoi Ciceronicft'virbonus dicendi 

 peritusjitamcdicum c/rcvirum bonumwrandi peritum. Por- 

 ro,quia Medecinaeft ars, occupataeftin informandonueile- 

 clu poetico.Proindc Mcdicus non cftdiccndus.qui futilifpe- 

 culationc cft contentus. 



1 1. Corptts hnmanHm, <jfi.itenmftnal>ile , efl fiibie£luTn 

 Aiedecini, primariurn & direilum. 



Subieclum Mcdecin^.in rjao operatur, cft corpus humanii 

 no abfolute.aut quacenus eft corpus naturaic{illius enim con- 

 fidctauopertiflct adPhylicam ) fcdiuatcnu:, cft faiiabilc,fiue 



fanitas pixfcns in corpore fit conferuanda , fiae abfens tcfti- 

 tenda. Eft autem cotpus hominis fuLjeftum Medicinx pri- 

 marium. Neque enim ab officio boni Mcdici eft alicnum , fi 

 occupetur circa corpusbcfti.-c , hoc inprimis nominc , Mt inde 

 proficiat in cura corporis humani ; quod infuper ita curare 

 debct, vt etiam habcat rationemanima;, quatenus illacorporo 

 tanquam inftrumcnto vtitur. 



Capvt III. 



Phyfiolop/i Medic/f' , feu Medicina fhyfotogi-' 

 ca trnditur compendio. 



Pr^cepta. 



fj^ Edia, per qus finis in fubic(5tum \ Medico in- 

 &1^ troducitur,runc communia,vel propria. 



Medi.^communia funtquce pertincnt ad fanos & 

 ctgios. Suntq; natur.dia,n5-naturali3,vel artihcialia. 



Media natutalia vulgo dicuntur fepccm rcsnatii- 

 rales vti funr elcmenta , tcmperamenta , humorcs, 

 fpjritusjpartes corporishumani,facultates,& quas e 

 f.icultatibus ptohcilcuntur a^tiones Horum conlU 

 deratio dicitur Medicina phyfiologica,feuphyiIolo- 

 g a medica. 



Elcmenta funt prima corpora fimplicia , ex qui- 

 bus corpora mixta componuntur ^ & in qux vltimo 

 refohmntur. 



Temperamentum eft harmonia, fiue vnita qu.-E- 

 dam proportiu,quatuor primarum qualitatum, orta 

 cx perfeda miftione, in hunc finem, vt fit velut in- 

 ftrumencum ncceflarium adomnes mixti illiusper- 

 fedi adiones. 



Eilque ingeMicum vcl accerfitum,temperatum vel 

 non teperacum,;cquale ad pondus vel adiuftitia &c. 



Humoreft corpus liquidum,iii quod chylus vi ic- 

 corispro corpore alendo rrSfmutatur.Eftque parrini 

 cholera & fanguis^ parcim phlcgma & meiancholia. 



Spjritus eft corpus cx vapore genitum a natura, 

 graria conferuationis facultacis animte in corpore. 

 Eltque inficus,vel influens. 



Pars corporis humani,proprie furapta,eft corpus 

 toti cohirens,communi vitaconiun(ftum , &ad il- 

 lius fundiones vtumuecomparatum.Eftque ratione 

 fubftantiaj homogeneaieu fimilaris,vclhcterogenea 

 feu difiimilaris ; vt ad aftioncm rcfcrtur,cft vcl or- 

 ganum.vel pars organi. 



Facuhascft vis,qua animade fepromir^admune- 



rum fiidiones.Eftque nacuralis,vitalis,vel animalis. 



Adtio eft facult.uis fundio feu exftrtio:eaque eft na- 



turalis,viralis,vel animalis, prouc nempe ipfa facvil- 



tas cft triplex. 



R E G V L ^ 



I. Optim^ Medicin£ partitio esi , ijua diulditur in 

 generalom & fpecialem ; O" illa rurfus in eam, cju£, com- 

 muniter ac finos & dgros pertinet ; & eam quit, efl pro- 

 priafanorum,vel ngrorum. 



Variz circunferuntur Medicinx parritiones , e quibus dua; 

 illx funt celcbiiorcs. Ptimx eft Arabum,qui Mcdicinam par- 

 tiunturinTheoricam Vniuerfaliuin, &: Praxim particularium. 

 j^ltem ed Duncnm lib.i. iwis medici cup.^. &: ita habet. Cum 

 finis Medicinx litfanitas,quatcnus cam pra-lentcmin corporc 

 conferuat, vcl abfentcm rcftituit ; dua; propriifrima; &priina- 

 rix Medicinx partcserunt , adquas Ci-teri qua; in Medicina 

 proponuntur,tendunt;quas Galenus i.de fjn.c.i.i^ifdThralyb. 

 c. 30. primas & maximas vocauit. Vna v^mi aut fuA«e«Ki), 

 quj; fanitatem in corpore tuetur Si confirmat,ac abimniincn- 

 tibusmalisconfcruat. Altera ^jjtOTt-ixi , quas appofita remc- 

 diorum adminiftratione de.vtroque vfu corpus humanum a 

 morbis liberat & fanitati rcftituit.C^uia vcro ncc tanitas con- 

 feruari,nccmorbusacorpore.fubmoucrii Mcdicorite potcrit, 

 fine ipfius fubicdi corporis, partium, focultatum, & fimilium, 

 qua: a iiatura corpori humano inf unt : confidcrationc : dcinde 



fine 



i 



Opi > 

 Me. '■* 



pati >• 



