544 Encyclop^dia^ Lib. X X V'I I. 



Vsmpfra- 

 nieii cnim 



IJ"phyiico- 



tin.-nf Vt enim terra confiftentiara mixtis perfeais tribuit, & 

 formas finrj! impreiras diurennec:itaac)uaad impreirioncs £c 

 fornus facile fi^fcipiendas idonea cfecic. 14. ^-j"» fft princi- 

 fium frisw»''""- Pi-oinJe niagis cft fiigida,ciuam liuniida. 1 5. 

 Tcr.n in Ictj rr.undi fcjitavbt coew^t epcim jiJemm,i/elut ma- 

 uromn^-mmixiirum eHt. Nihil itaque raiiu,qu6d Drebbellius 

 & aJij primam materiam in terra qusrant. Cogunt cnira ees- 

 leilia viin fuam in vnomcirca tetram. i 6.Terrti eft natura fu^ 

 ficcii Sed varie alteratur a corporibus coelcftibus , & ab 

 aqui perfunditar multiplici humoie. Hxhis patet^igtlcra cfTe 

 pnmumcalidum , acrera.primum humidum i aquam , primum 

 Iri^iau.n ; terram , primum liccum. 1 7. Vnum eUmeutum per- 

 tnutatHrifiallHdjj! dho vir.bu-^ ita imfarin conciirr^nt , -ut qttod 

 •UMidiHi eft , nltirum in fmm >i.l,tn'rsim conuertat. Conuertit 

 cnim permutato fvmbolo,vel fymbolu,quibus ab altcro diflin- 

 guitur. Nam duo elcmcnta alemuicem, vel vnofoliim con- 

 traiio , vel duobus, fiuc dupiici contrarietatc, diftinguuntur. 

 Q^are elcmenta , qu^ecommiinlone vnius qualitatis conue- 

 iiiunt, ac vnapontrarietate folQmdiffid'-nt , taciliori & celc- 

 riovi tranfitu permutantur. Quas vero dupiici contf.uietate 

 pugn3nt,planeqiiecontraria funt,dltficiliori& tardiori. i8./a- 

 (erdumpt, ut ex duibm ci-ntrMiu eUmentiSiVna vtrol)i.jns c^u.-.- 

 lita:efermMatd,»iediiimaliqi/o/ielementli'n ^exerctur.i^. Al:x.- 

 (ioftt,'f.iati'ift/^ om/iin ei meMH 'virihm quodammc/iia. partn corir 

 curruw. In ifla vero mixtione cleiTienta ita franguntur, (i^ 

 bique mutuo complicanrur & confocianrur,vt fub luo cUe pcr- 

 fedro non confei'uentur,fed lub torma mifti. 



IV. De temperamemii hx Jkm reguU Mcdko 

 nofccndji.. 



x.lnferfeli.i mtxtio le , exmutuiicontraritirum cftialitatu^ 

 »Bicne,orit:ir illud , qttDdGr.uit xo^int, La/inti temferies tem- 

 feramcninm , ^ lenjprraturr. dicltur. Vulgo appellatur com- 

 plexio, quia plurain fe complectitur. 1.2'tmpcrumentum dif- 

 fonif^ ttirn idaciiones bcne lel male cheitniiai. Itatiuc in eius 

 cognitione lolida plurimum eft fitum. 5. Temperameati finis 

 eft , nonfoliim i^uciun.jii': modo nper.itioncs firmariim ad'ini;<r; 

 jedinjlriim>-ntum neceffanum e\J ■.fine r^uo neti operatur-vUa fuh- 

 £ii»t:,% aiittars. Habcnt quldcm omnes formi natur.iles,in- 

 genitamagendi vim ; fcd illara non cxferant nifl in fubicfto 

 aptedifp'.->lito & pr.Tpatato. Apte aurcm diiponitur tempcra- 

 mento, vclut proprioinftrumcnto. Quare vc diucrfa paitium 

 funt temperamcnta : ita forma cxcrcet fu.as qualitates diuer- 

 fas , &:difciepantcs editaftiones. 4.Temp-r.tmeiirur» efl har, 

 tnona, fm-^^uirit.-i jTiiAam .'jufino qualit.^tum proponio. Itaque 

 iimplicircr non elt qualitas.ncquc eriam nuda vnio primarum 

 qualitatum: fcd c-i}fraod; vnio , qua;certa proportione infer- 

 uit forma; mixti tanouam primarioartihci ; iimilitudme con- 

 ccntusin voce&lijibas Nim vt vniufcu^ufque caiuusfua eft 

 vocum harraonia: i'a in gen ratione mixti contrarix- elemen- 

 toium qualitarcs cocuntcs , ccmperamentum non cfficiunt, 

 aptumactionibus illius form.-B,nifi concordi harraonia & me- 

 diocntate coeuntcs ad calem p;radum reducantur , qualem 

 mixti pcifecti in fuo gencre forma po.fulat. ^.Ttmperamenti 

 «iia r.iiio cft is inanim.itis, -vt m minrralthm^ metafli^-.al a in 

 animatts. Nam ibi tocura & fingula; partes vnlus funt tcmpe- 

 j-amenti.quianempecorporaifla funt homogcnea:hic. diuct- 

 fa-funt fmgularum partium tcmpcramenra. 6. Inanim.ilibui 

 dupLex appiirei temj,erimer.n,m,vnum jixttm, •nn.itum,ftue ra- 

 .dicaU-.aiiud flf{ens,<irfam, feu accerfi tim. Hoc perpetuo muta- 

 bileeft, & facile reflituitiinillud liccc varietui^pcnitus tamen 

 ante dillolutioncm mixtinon extiipatut , nccfacile aut vn- 

 ■Cjuamrcffituitur. 7. TemlierAmmti d-.uifio cx vario coritrario- 

 rnm coniurfu fumitur. Quot enimmodis variantur in mixtio- 

 ne- elem;ntotum vires , tot tempcramentorum diffcrcnti.i; 

 oriuntur In misttione aiitc:ii menfura elemcntorum omnium 

 efl «qualis , aut ina;qualis : leu qualitates primivitibus funt 

 pares, auc impares. Ibi odtur tcmpcramcntam Asjuale ad pon- 

 dusScM miv.-.i:T^<, y^ iiK.pa,iz,r.\\\z eviftit tempcramentum tiijtm- 

 leadiuflitiam Breuius etiam appellatur tempcram-ntum ad 

 pondus, & ad iulHtiam. Porro in ifto in.Tquali qualitatum 

 concuiiu, aut vna qualitas ca;teras vincit,(iuc excclbt: aut dur 

 CECerasduas, nunquam autem tres vnam. Si vna;quatuor (ira- 

 pUcesoriuntur tcmperaturE nimirum calid.a,frigida, humida, 

 "cca:fmdu2, csceras duas ,quatuor compo(rti fcu coniuga- 

 tx , aimimin cahda ficca , calida humida, frigida ficca , fri-ida 

 numida. Quace noacm.erunc tcmp.-ram enta, vnum abfolute 

 njcdium , hn: ..ry.„„,oao illius raed:| re fpcftu ^'a^c^f^ (iue 

 incemperata. 8. lltul,»toto <t„im.rcr:tm i^enerc perfea-il'mum 

 temperam-ntiim hab.t . qtc^d prifltn-! lima, ^ perrcci.ffimas 

 aatonesedtt. Talis auteneft homo. Rutfus in fpccie humana 

 J^ue, qui tu.T.tion., tu,n ,„,;,„; ^ ^^,,, ^„ i^ pt.^,!ta„ti(runas 



habct,tem.cra:,(u:Husc(l-,cuius rcfpe*, cxccri homincs in- 



tcraperati dicintur. - — 



int 



ann , 



i-iniiiiui. Ni.nhoiT4o rcfpcdroiTjnium 



craperat, dicantur. .j. r «^ r,,,„„.„^ diuerftmoii fe habet 

 mtoto orpor.,j,,ar,,h-^ corporls h:,r,.tn,, AUttbis , ternporibus 

 ^nnyi.m-„Us,mel:c.^m,,y, ^,,y.^ n^iuralh'., fyjn-na. 



\U.rTt'.,ltJX M 1 v. Un.v./.. -..i.-.. :1_ . . ^-^ 



parnura m foto aut 



a:quabiliter temperatus dicitur, aut inxquabiliter. i5Equabili- 

 terauterainon quia omnia membra funtvnius temperamcncij 

 fed quia omniura membioruin diucrse temperatorum debica 

 proportio & corapetentiacll ,qua; competentia, fituericpar- 

 tiumfingularumpcrfcCle tcmperatarum , nonloliim squabi- 

 litcr,fed cciam pcrteftc temperatus dicitur : ina:quabilittr ve- 

 ro tempcratus vocacur , fi non fic omnium parcinm nacuralis 

 cc;u>\i>yix, fedallx iufto calidiorcs,alia: trigidioies. Deinde vbi 

 parces inter le comparantur , alia: temperata: iudicantur , aliae. 

 inccmpcrata;, calidx nimirum,frigida', humida-, vel flcca;. Ea- 

 dem racio cflin a;catibus,temponbus anni, alimentis, medica- 

 mentis, .ic in fummainrebus naturalibus & non-naturalibus.' 

 10, Variiumfingul.-.riimhurnani corporis Semperamentahoc ma- 

 do cogtiofcwntur. Omne mollc vcl durum,mcdiocri calore prae- 

 ditum , huraidum cft vcl liccum. Dcindc omne ex.ingue c(i 

 frig!dum,contra,orancIanguincabundans, eftcaiidum. Qua- 

 rcqua; pars inccc ha"c mcdiumobcinec locum, tempciatifTima' 

 erit; qualis eftc«.'M in homine. Quare cum hac coJlata: iVix.- 

 partcsintempcrat-rdicuntur, calid-i:, frigid.T, Iicca», humidi':. 

 acprinio quidcmfo^cll calidifli.num : deinde ;'«««• hinc ciro 

 mufcuLorum , lien, (y renei. Deinde partes trigida: alix' fimul 

 ficc.T, alia:huraidxfunt. Frigidinimus autcm & licciflimus cll: 

 fiius , & qua: extra promincnt : dcinde os & cartilago , hinc" 

 ^•>fivi(^nvhyfcis, ^oAtendc , deinceps memhrana , arteria. ■uena,: 

 andem nerui duri: aerui ycio moUes, frigidi quidem funr,fed 

 mediamin ficcitatc & humiditatc naturam obcinenr ,\to«//V.-. 

 Prigidae Iimul & huraid* funt primum adeps , deinde meduiln. 

 ojfium, hinc cerehrum, Sc fpinU.s meduUa. Verum a cutc inci-. 

 piendo, pcimura humidi funt «•>■«», dtindc cor, iecnr , Iten , ca- 

 ro junplex ..pulmo , [m\c fpinaLis meduLLa , cerehrum candem 

 ojftum meduiL.i, 6: adeps. l I. Humorum temperamtnta hoc modo 

 cognofcurrur. flaua hilis,igni; fanguis,acri, pituica, aqux; me- 

 lancholia.tcrfx rclpondct. Proinde llmiiibus qualitatibus pra:- 

 ditilunt. 11 .Temperamtmum totius corporis famani x.ftimaruT 

 a cor-ore, an mo,^ facuitatihus anmi. Tim^eratjfirr.us enim 

 honio i^dicxar: a corpore ^ corforis habiiu; li apta omnium 

 partium Iit conltitutio , inprimis vero triiim partinm prlnci-» 

 paliura,cordis,iccoris,& ccrebri : deinde Ii iiaBitus medius fit 

 inrercralfura & gracilcm , molIem& durum ,calidum& fri- 

 gidum,hirfutura & crlabrum: pr.-etcrca , fi corpus viuidum lit, ■ 

 apte'que pcrfpiran,s,& pilos habcat coloremcdiosinceralbum 

 & nigrum, (ed cum pucr eft , iv.agis lufFos, cum iuucniS; ma- 

 gis nigros. Ah .-.m,no vcro , li animo medius fit intcr timidum 

 & audaccm.cxtcrofquc alfci5tus;itemfi prudens,pcrfpicax,ala« 

 cer,humanus : pr.cterca, Ii aiimcn.ra bi-nc concoquar, & dige- 

 rat,omiicfque aciiimes tara animalcs quam naturales incu'patas 

 habcat , &nicd!us fit intcr fomnolentum & peruigiicm. Q_ui 

 ab hicmediocritate difccdunt, intempcrati iud'cantur. Nara 

 ciiLtdi latas habent vcnas,fed pingucs non lunt, pililque abun- 

 dant, & capillo magis nigro funt,&acri ca.ore prxditi,animo 

 veromagno,iracundo, & audaci. veiamfifict,ftm..iCim,coi- 

 pore erunt gracili,magifque nigro,hirfuto,& duro;deinde ani- 

 mus raagis prxccps , fcrus , & implacabilis , cum aOrionum 

 promptitudine,pra'tercaperuigiles: fin caiiaiJimnL iy humidi, 

 eritcorpB.s magis carnofum, mollc,colore ex albo & nibro, 

 obnoxiuraputridis morbis, animus vero praceps, fedncc fe" 

 rus,nec implacabilis. Qui vcro/r/ iV/funt , anguftas habent 

 vcnas, funt pinguiorcsmagis quam carnofi& natura defides, 

 corpore gtabro,calore mithpilis magis albis, animo dcmiffiori 

 & timidiori. Veriim fi fimui humrdi tucrint,erLt corpus molle, 

 magis obelum,& dcbile, deinde fegnitics, ingenij ifupiditas, 

 & foranolentiamaior : (iTifi^gi ti fin.ui^ficci, crunt corporc 

 duriori & graciliori, animo conHanti, fcd trifli & timido. Vc- 

 rilm in tcmperaraenco cotius a>ftimando , fingularum partium 

 teraperamcnta prius obferuanda crunt , prxcipue vero triuni 

 principum partiura. Deindc , nifi a:qiiabile ccmperamcntura 

 lic , cxvna parce folum non eft conicdandum ; nec etiain e.x 

 folis moribus. Ante omnia etiam fexus & a:tas confideranda 

 funt. \2..Temperamentr,m fexiis factliime cogmfcitur. Mares 

 fiquidemncturaliconftitutioac funtcalidloresficciorefque tce- 

 minis. i 5. §luiiihet s,tM fuum temperamentum hahet Nam in- 

 fantium temperamentura cftcalidilTimum & humidiflimum. 

 Ab infantia vfq^ie ad confiflcntiam ^qualis quodammodo 

 calor manet , diifcrcns a pucrormTi calorc lantum qualitate. 

 Nam pucrorum calor cfl Mandus , vaporofus , fubltantia pu- 

 rus & coplofus: iuucnuravcroacris, mordax, & exalieni ad- 

 miltione impurus. Qu.Ea-tas florentem fcquitur , fiigidior 

 ficcioique fcmper cuadit. Quare extreraum fcnium infrigidi- 

 tatc &ficcitats confiftir. 14. T.mpor es ir, rebus r:on-vituri4t- 

 bus, a qtiihus al: raturnc.ftrum . orpus , variat. Sic v.gr.aer nos 

 ambiens variacur rationc temporum anni & rcgionum. Qua- 

 tuor anni tcmpora confidciari dcbcnt ex vincencibusin vno- 

 quoqucqualitatihus , & non collationcmutu^'. Deinde quod- 

 hbet anni tcmpus d uidicuv in inirium, mcdium,& finem. Me- 

 dium habet ftabilem conftitutioncm , &qualitatcm natuia- 

 lem: initium,aliquid naturKtcmporis pra-ccdentis adhucre- 

 tinct:finis, fcnfim adqualitatem temporis confequentis indi- 

 nat. fer autem naturaliter eft calidum & humidum : iftoi na- 



turalitei 



