Medicin^ Sed.L Cap. IV. 549 



teidiu dieii no^^^u ; fulme , cantu & fcreatu ; Jpin» ^ rintt, moribus , & pulfantium foris vjcuo , ad fron Jofa mcniora 

 deambulatione £c e<iuitatione i m.inu4 cp irAchia^omu artifi- vuid.uia , pcr cju.v muimur aqux lcnic.r docuircntis .u\ loi 

 CejjiUiofit ame defntigMiotum ^ .uthuc 



cio uKciunico Sic. 1 1 .. . 



timiefcenf ( rfore , colore fieriiio , concinni mottu edente , (y 

 (udoremc.m vftre permixtum rm tiente. ii. fojl exerdm o- 

 ntm vehmiliter inamhnUniUiin , ffiritit contento , vel afe- 

 ther fia vttndHm. I3. eoft cibum ofortet quiefere horam 

 'Bij.wn , tummodii)!*) fat/ibu-f iniedcre , autitpother.tfid vtt. 1 4. 

 Sxlneum aMiilieti.r fjl exerntia ,vi npotheraf. t pars. Adlu- 

 bctur, inquim, ad pactcs duras.denlas icUxaiidas , cxcrcmcn- 

 tadiUuiienda, fudoremau: puluciemdctctgcndum. . 5. W- 

 fKumftaut tx lifUoribies,,ui ex v.if»ribus, aut cx fluU ftih- 

 finntii. Liquor pociirimum elt at]ua dulcis , aut ex nicdicatis 

 fontibus, fulpliutcis, nurolis &c. aliquando e.x dccodis her- 

 barum &:c. «^uortim omnium vfus eft , vel corpus euacuatc per 

 fudores , vel liabitur.i corporis implerc. ' 6. Sww euacuAto 

 ccrfore bilneum in^reiiianiur, ^ irr ee tamdiu commorcntur, 

 iieiuc mn amptiitsdehaatiottem len i.int .17. Qities efto , dum 

 virei rtcreeniur. U loc.um habcc in quicte vniuetfali & par- 

 licuiari. 



VIII- De excretis & retemis hifttnt reguU. 



1 . Excreta nonaitllt cy retenta ad communem vitam omn\um 

 .Mim*lium feriinevt. Vt cnimomniaaiuntur , ita in omnibus 

 .xetineridcbct ; quo ai.-intuv, & aiiquidcxpelii, vcl quod toco 



gcncre ptra-r naturam , 



vcl multitudine tantiim alicnuniiit. 





. Triplex iutem alimenti concoAio innobiscrt, & qua;iiL'Ct 

 habet fua eicrementa , ergo in qua^ibet erit, quod retmere & 

 cxpellete oportet. In primaconcoftione retinetur chylus,ex- 

 pclluntut/t es : in fccundJ retinetutlanguinis malVa, cxpel- 

 lifaiferum, & fcparatur ad liciicm meUncholta ; ad vcliculam 

 fellis & duodenura inteilinumj? .uahi!u: in tertia concocUo- 

 ne dtmi fan^uis conuertiturui vcrum alimcntum , expcllitur 

 naturalicerprimuin materiactalTior, vndcfor-es , 6; dilfipatur 

 tenuiot in vafores,\d efficitur udor. Adduntur his nonnuU» 

 'confuetas euacuaciones materii quantitatcm excedentis , vt 

 menfium , feminu , Uais , hemorrhoidutn, jfutt (yc. i.Sifecun- 

 ifitm naturs.moJum , jUiaccomm^data funt adalendam ,reti- 

 neantur , Cf quiexpellidebent, debitomoio excernantur,f.nitas 

 ecnftruatur. Sin retenta a naturx' modo difccdanc, veluci fan- 

 guis in quantitate aut qualitatepeccarit, aut confuetareuacua- 

 tjones fuppriraantut , plechora , cacocliymia , obftruiftiones, 

 conftipationes,aliaque malaoriuntur, vndefamtas labcfada- 

 tur. Simili moddo lajditur fanitas, fi humores cxpellantur,qui 

 letineri debcanc.autinutiles cum vtilibus,aut inutiles non na- 

 lUrali vil, quantitate , modo , & tempote , quibus modis va- 

 ris concitantut fluxiones , vel intia coipus raanentes , vt at- 

 thritis,angina-, vel extr»ptorumpcntcs,vt inaluljVtina:, mcn- 

 ftruorum , feminis profluuio , ha:moirhagia &c. vel pattim 

 intta, partimextra, vt in cotyza , raucedine , catarrho ad pe- 

 ftus &.C. Medici etgo ctit his omnibus malis lubucnite ; Si. 

 'primum plethoram pltlebotomia , cacochymiam putgationc, 

 caeteraque rctenta prx'Cer natursmodum dcbita ratione eua- 

 cuarc , vt vrinas diureticis ; menfes , medicamcntis eos mo- 

 uentibusifudoresbalncis, exercitiis, ftiftionibus, mcdicamcn- 

 tis diaphoreticis , decoflo lignifanfti , ^flafras &c. fcmen, 

 tempeftiuo Vencris vfu &c. clbi ablHnentiaan impetare,om- 

 nes confuetas euacuationes reuocare , obftrutliojies aperitei 

 fimilitet fluxlones pritcr naturam concitatas, legitimo modo 

 compefcere. 5 Exereiiones vniuerfales ,feufublici,prlmoirri- 

 lamento ixcern^ntur , (^ a fomno otflurnofine mora exfedian- 

 tur. 4. Vriiiataexcrementit,vti molefta funt , tgerantur. Inter- 

 duia etiam ftudio prolicienda; funt. 5. Ablutiones farricu- 

 lares orif,vu',tM,^ manuum, aquafrigida feragantur.6.Ablu- 

 tio vniiterfalU va/de frodift , ^uetics Zuna arietem fubit. Ra- 

 tionem vide fupia in Aftrologia. 



ac 



loin- 

 nuni inuit.u. 7. Son nconfuitum r/i tam .iiiimo , .juam crpori 

 fer fomnum frofficerr. Somnus cnim , vt cll apud Sc.iligerum 

 #*fri-. 18 9. non tam adcoiporis tcctcationcm.quam ad anima: 

 hbcrtatcm a Dco cft atVcClus. Vt igiiui u\ fomno .cque dclc- 

 ftcmur ac in vigiliis,conducct atana vcici mclilla viriji. Lam 

 cnim fomnia iircuiuia cxcipcrc folcnt. Abftiiicmium pr.i;tcrca 

 •ib aliio , c.-cpis , lcntibus , etuis , fabis, & cxtcris , qui: lom- 

 nia turbulcnta proctcant. 



X. De pertnrl/Mione O/"" tranquillitctte amrrii 

 ha Jiint rcgttU. 



I. Perturbntio(^tra':qiiilliiaf animi motui (^ qiii-ti rcrpo'is 

 comparaniitr , uc nonminus ijuam »/ a corfus .ifficiunt Nam 

 animi tta.iquiUitatis otio & qulcti iclpondct,qiiar .tptilfima eft 

 ad concocVioncs pcrricicndas :pcrtutiiationcs vcio animi c.i- 

 lidum innatumcum fpirit'1 & languinc varic moucnt , cor- 

 pusque afficiunt. Nam ir.t calorem natiuum in cordc vchc- 

 mentcracccnditiikproinde totiim coipus calcfacit: merui ^ 

 triftiti.i calorcni ad inteiiora rctiahunt, & marcelVerc faciunt, 

 & extcrnas partes frigidas iclinquunt . conctaj;««</ um fiofu' 

 fi.m calotem cum ipintu in fumma corporis ita ditfundic , vt 

 partcs externx" calctiant,intcfn.T icfiigcientur : hi'arita> mo- 

 derata totam corporis machinam in pcrtcdUorcm ftatum 

 difponic&reliquaspfituibationci adimit &dclct, adoriqui 

 dcm , vt nuUa aducriis tcmpcilatibus & fludibus anfa pi.r- 

 beatur ; vnde diutuis cius harmonia culVodin , & ftruiVura 

 eiusduiabiliiis iublifteie poteit. i..Siferiurhationesfintve- 

 hemen:iores (y crehii res , imiucunt morbos, imo y> qu-indoijtie 

 mortem. Quaie cam laniquam xgti immodicas animi pcttui- 

 bationes vicare debenc, & hoc vnicc cuiarc , neillxcoipus 

 vehementei agitent. 3. \'tile mterdum cft , quo dam ajfeclus 

 excitare. Ita qui calidis laborant moibis , aut ad calidos mor- 

 bos inclinant , iiam vitarc debcnt canc peius & anguc : ve- 

 lum iii foporifcris affeftibus , & in aliis omnibus , in quibus 

 calor natmuselanguefcit, vtileeft.xgtos ad iramconcitaic.Ita 

 mclancholicos a mctu & mcftitia ad hilaiitatcm opoitet le- 

 uocaie; at contialangumeos , a nimio gaudio ad modeia- 

 tam tiiftitiam. Ansmi ftudium fit iucuniium q. delecia- 

 biie. Itaenimfiet, vt HiT£ci'3iaS«c«' confequainui. Sed pluia 

 hanc m fententiam exhibet nollta Pathoiogia, (\aim vidcin- 

 fia fuo loco. 



X I. ^nom.dia di^tageneralis ejl dnple.v. 



Priraadependet ex confuetudine : fecunda, ex tatlone vitx. 

 Confuetudo eft acqui^titia quxdam natuia , qux ingenita: 

 noilr.T natutx pet continuum vfum Itt fainidaiis. Qjjare la- 

 tius ei1:,confuetatetineie, quaminfuetacumpcriculo .rdhibe- 

 re. Itaenimeil,vt Hippocraces/i. a^>>r. ^o.ait: Quxcx lon- 

 go tempotc coul"ucca funt , etli deteriora fint , iniuccis t.imen 

 rainiis inoleftare folent. Deinde quifque pro racione_& con- 

 ditione vit.rfuxea obfeiuabit , qux ad tutelam fua: fanitatis 

 commodiiVimaciVe experitut. 



Dicictica 

 aticttuiui. 



Anomalia 

 di.i:t j genj. 

 ralit- 



C A P V T V. 



Semeiotica gemralis delineattir. 



Pr^ 



C E P T A. 



tt ci 



ii fc 



I X. Vigiliam & fomnum gubernant hd refuU. 



I. Invigilia ^ fomno modum jeruan cfcrtei. Nam vigilix 

 immodic.E corpora exficcant & atteuuanc , vires euacuant 

 & debilitant &c. fomnus immoderatus niniimn hume^^tat, 

 calorem natiuum obruit , exctementorum copiam gignit, 

 mentem fenfufque obtundit. ■L.Sommiu maximi nitturahs ejt 

 neBurnm : ii quidcm non ftatim accena,fed pofthoram vnam 

 adminimum ineatur. 3. Nonajfiteriiafrandiodormire noxium 

 tft : inprimis qui catarrho , epilepfla , & iimilibus capitis affe- 

 ftibus laborant. ^.Spatium temporis noBurni fcmni ftt , quo 

 tomfleatur frmaconcoiiio in ventriculo , (y ftcunda tn hefate. 

 Idautem ex vrini- colore flauo , rudibus , atque vcntre con- 

 traftiote percipitui. 5 . Sufer dorfum dormire ncn expedit, fr£- 

 cifue tnitio fomni , fed fufer lattet , infrlmii dextrum. Itaque 

 doimitufus incumbat laceri primum dextto , btachiis & cruri- 

 bus modice contiaftis , capite parum eieuaro , vt capuc alti- 

 tudine pat iit humcro fummo : ad finem vero fo.tini in ii- 

 niftium fe conuertat. 6. Hurimitm ccmlucit adfomnum cubt- 

 euliftruiiura : li nempe fit in Loco opaco, tranquillG^ acla- 

 Hrm. I t 1, 



I Edia artificialia, quibiis cmatiir valetudo cor- 

 i poris hum.ini funt panim (igna, partim rerae- 

 dia. Ibi ell Semciotica : hic Pharmaceutica. 

 Scniciotica eftdodiiiia (igiiotum' mcdicormn. 

 Eftque generalis, vel fpeciahs. Ula eft huius loci; 

 h.tc diilindepertinetadriygicine&Thcrapeutice. 

 Semeiotica genernlis cxplicat communcs diuifio- 

 nes lignocum, & ipforum loca. 



Goi]nmunes diuiiiones funt , quod figna mediea 

 funt i.ralubriajinfalubria, vd neutra. 1. J^;«t^Kar/x«, 

 na^yvoriKi , vd afa/<fHru(t. 5, figna ttntiiiTi , vel 

 etiam caufas. 4. principaha , vel minijs principalia. 

 j. fimplicia , vel coniundla. 6. T6v,'.:iip;tf.,vcl fi»OT«. 

 7. fahitaria, vel lcthah"a. S.bona, vel mala : & illa, 

 optirna vel valde bona,hxc,pc(Iim3,vcl valde mala. 

 p.communia, vcl propiia ; feu,reparabilia,vel infe- 

 parabilia. 



Loca fiuefontes fignorum , vnde illa funiuntur, 

 funtpulfus, rcfpiratio, res euacuatar.idclhvrin.w^x- 



A a a 



cicmcn- 



