Medicina? Seek. I. Cap. V. & V I. 551 



lia;lintr;i- 



iman- 

 linca- 



V, Sc4toma>itLi,id eJf,diuinMio ex ftcihits,ita fi habet. 



I . Tn alui froliiwe, quemailnuiJHm m vritta, conpdcrart dtbent 

 fub!l*nitM, luamiraf (y qu, Ihas. S«v/?^««/.i;(itnc mollis *n dii- 

 ra.liquidi an ficci.. (^unnttoi: : fitnc mulr.i an i>aiici, Siuxlita<: 

 {\me alba,nif;n,flaiu : itcin an fu.-iuc ok-at vcl grauc : dcniquc 

 anfitalieuis tcbus,vcflatibus&vciinibus,pcrnii(la.i. !.«.•..( •bi- 

 U alut ex- reiiiei:tum debct cjfc moHe, vt mel comf.%HHm,^ che- 

 reni,/~ubruf:im;.tJJ!imp'is a[iment:spro,\r:ioni rcffondens.li quod 

 habct confiftcnciam duram,vcl liquidam ,vcl alicno coloic, 

 albo,viriJi,rubro,tinAum cft, quoj paucum vcl mulcum.quoii 

 habet partes dirtfa;"ias,minimc4uc coliincntcs,cft conti.i na- 

 turam. 3. Deitcvows nign , in morbi ptincipio fcmpcr funt 

 ma c i in ftatUjpollunt elll- critica- : .i.'rd>W.ir/4,qu,v Iplcndcnt 

 vti piyjfcmpcr lunt funcft.r : wr//''c/crfj-, varios aftc*il:us inul- 

 lofque prauos liumorcs indlcinf.infynitcrputids., crudiutcm 

 & inflgncm putredincmarguunt : lujuali ;y ttquffi. , pr.xfcr- 

 tim in motbis acutis, mal.x ■.Jpnmrfti, fimilitcr. 4. Periculoftm 

 ejl , fi aluui flu.^t iirca fcnfum Qr vtlnntatem Agri. Hoc cnim 

 proftratas vircs arguit. 



V I. Hidromantia,id eJi,dtuinatio ex fudoribMs , 

 efi eiufmodi. 



t. Vt jlefeus primi, lotium fecunde , «V;» fudor tertii concoBio- 

 nis eji cxcrementum. Proindc vt ftcrcus affedus prim.-c rcgio- 

 nis certoindicat,viinafccundx,ita fudor ccrtia:.!. Swf/cr </://»» 

 ^uitur afuby^n^ia, in tcnu>.-m & craflum, vifcidum & fciabi- 

 lem: a ci^uanatue^va mulcuin& paucum : a qualitate,m ftigi- 

 dum & calidum,falfum & dulcem,d'.-niquc flauum, rubrura, & 

 viridcm. j.S«</£ir»^f«r/(/« debet ejfu tali.iu. iiremijuerufus ihilc 

 nempcqui fcla exquacaor humoribus in fudorcs refoluitur. 

 4. Colorcs infudcre dijiinguntiir liiuci dcterforij tinHiira. 5.$«- 

 dor genemlis eft, qui dc toto eorporc erumpic ; ^dr/r«';iris,quL 

 CX vnaparte.S.iw 'or eji crlitcus,vtl fyr/iftomiUicui.QuiS duas 

 difFetcntias Mcdicus in primis debct acccndctc. Cntuus dcbct 

 efle gencralis, calidus , copiofus. Symptom^ticus dicitur , qui 

 contingit magnitudinc morbi,aut morbifica; caufa;,nullis prq- 

 cedentibus fignis codionis : qualis folct clfc parciculatis,pau- 

 cus ,Trigidus. 7. Sudor tenuu fit ex fcro tenuiore & crudiotc : 

 fr.»j(p«,co(flionc,aut humoris ficci pcrmllHtionc:-^(/f«(('«s, col- 

 Jiquatione,aut ab homore vifeido:^/ai'(7ij,liumorum aflfatione 

 & incineratione : midtut fic multopocu,copiofiorc fcro, aut a 

 calorc humido,qui folus humorcs in fuJorcm refoluic. Hinc 

 nacura calidi humidi,vt fanguinei, pueri,& adolcfcences pluri- 

 mum & trequentct fudant:graciles ver6,ficci,& fcnes, non fu- 

 dant. Adiuuatplurimumlaxitas cucis : nam qui funt ficca, du- 

 ra,& adftnftacutc,tat6 minimumquc fudant. ^.Sudcr ealidus 

 fir calidi,fri£tdHs frtgidi hwrerispermilione.C^ilidaietumcaa. 

 calore febrilijftigidus anaciui caloris exrindionc.9 Sudor dia- 

 phoreticus ^ getidu^ e'l monis prinunt!us\x.cic^,\txiii% ifUfu- 

 «•«<,quam l^^uf a Mcdicis nuncupacur.ic.Gra«c oletfudorfro- 

 fter humorum puiredinem.w.Frigiduf fudor m acuta febrc , efl 

 index mortti : in mitiore,U ■ giorii morbi. 1 1 . Ccpiofm fudor, qni 

 Agrum non leuat,m malu habendus cy?:quiavires exoluit. i j.Bo- 

 nu/i efl fudor,qui toto corporeprodit.^i dc hoqpronuntiac Crol- 

 llus:Pcr fudoremtertiamorbipars cnciim. i4f.Fefsimus eft fu- 

 iior,qu'e^. frigidus, i/y circa caput lantitm, v:l circa faciem,aue 

 eeruicem. Sed finis fit hidromantia;. Df J^^/cbrcuiter obfcrua 

 in eo aztendi fitbflant'am, vc illa fic mcdia incer ctaflTam & te- 

 nuem : cohrem,\t is fit fcc-undum natutam,albus ncmpe : deni- 

 que tKodum.vt facile excernatur. 



C A P V T VI. 



Pharmdceuticeti delin<ntur. 



PRjECEPTA. 



^ i Harm A.C e vtica eft dodrina de medicamentis. 

 iSi Me.licame.-:rnm eft , qnod inirium a calore 

 noftro accipiens,corpus humanum immurat/ed ne- 

 que nurrifjneque corrumpir. 



Eius confideratio cftcomiTmnis.vel propria. 

 Confiderati6 communis eft quantum adfaculta- 

 tem.pripararioncm,&; quantitarem. 



Faculus medicamenti eft qLialitas^elTcntiam me- 

 dicamenti confiqviens, & corpus noftrum altcrans. 



In es fpeftatur diiiifio,afte(5lio,& cognitio. 

 ^ Diuifioeft,qu6d faciiltas cft piima, fccunda, ter- 

 tia,vel quarta. 



Tom. II u 



Facultas prima cft ,qu.i: immcdiatc fcqmcnr mix- 

 tiontui clcnicntorum. 



Eilqucc.ilidit.iscv frigiditas , iicciras humiditas 

 feu, v.s calcfacicndi,fngcfacicndi,c.\(iccandi,& hu- 

 mecl:,iidi. 



F.icultas fccundacft.qu.^- a prima prom.inat , & 

 adioncm ptim.t confcquituc : vt vis r.utfacicndi, 

 apericndi (b\:c. 



Facultas rerri.i cft , qu.x oritur cx confociatione 

 prima: (Sdfecunda; qualit.uis : vt vis maturandi.glu- 

 tinandi &'c. 



FaculcTS quarta eft , qus immediatc a tota fub- 

 ftantia oritur. 



Aftcdtio cft, qu(jd his facnltaribus nccidit intcn- 

 fio,&rcl .tioad (iibftantiam mcdicanunti. 



Intcnfio eft , quod fingula: qualitaces admittant 

 quaternos gradus, (S: finguli gradus tcrnas manfio- 

 ncs. 



Gradus eftrcccffus a tempcrato. Eftque primus, 

 Iecundus,tcrrius,& quartus. 



Primus gradus eft primus receftbsa tcmperato, 

 vbi obfcure , aut non nimis manifefte medicamen- 

 tum alteratcorpus temperacum. 



Sccundus gradus eft fccundus recelfus , quando 

 medicamcntum manifefte qnidem, fed citra noxara 

 agit. 



Tertius graduseft tertius recelfus , quando iTie- 

 dicamcntum vchemcntcr , non cicra iioxam alir 

 quamcorpus tempcratiun immutat. 



Quartus gradus cll quartus rccelfns quandome- 

 dicamentum vchementinimc,& grauiflima cum no-, 

 xa corpus alrerat vel corrumpit. 



Manfio eft latitudo gtadusicaqiie prima,fecunda, 

 tcrtiai. 



Illa dicitur principium; ifta medium-,haec fipis. 

 Relario ad fubftamiam mcdicamenti eft , qu6d 

 medicamcnta fuilt fubftantia: tenuis, cra(raE,vel me- 

 dioctis. 



Cognitio facultatis ,feu modus indagandi & ex» 

 plorandi vim alicuius mcdicamenti , fit per ratioci- 

 nationem .Sf experientiam. 



Ratiocinatio cft,qu;E fumitur ex primarum qua- 

 litatum manifeftis cftedlibus , itemque ex loco , re- 

 gionC:, & teinpore. 



Expcricntia , cum fingulorum medicamentorum 

 vires ab cxadto expcrimcnto inueniuntur. 



Praparario medicamenti eftinfufio,elixatio,aira- 

 tiOjvftiajCalcinatio.liquatio&c- 



Qnantitas medicamenti appcllatur dofis \ quara 

 metimur man)pulis,pugillis,granis,fcrupulis,dracg- 

 misjvnciis,fcmunciis,fefcuntiis,libris,f(.libris. 



Confideratio propria mcdicamenti cft ipfius di- 

 uifio m fimplcx & compofitiim. 



Mcdicamentum fimplcx eft quod fua natutatale, 

 ab arte nihil alieni p^rmixtum habet. 



Id fumicur ex mintrabilibus , vegetabilibus-, & 

 animalibus. 



Medicamentumcompofitum eft,quod fua naturii 

 lincerum non eft,fed arce cx diuerfis commixtum. 

 Hic occurrunr compofitionis caufa & modus, & 

 mcdicaraentorum compofirorum dii:ifio. 



Caufacompoficionis cft triplex : puta raotborum 

 diuerfiras, natura sgrt partisque affe£l::E,& medica- 

 menti fimplicis dcftdus. 



Modus corapofitionis requirit certara proportio- 

 nem ingredicntium, & aptam fingulorum prjepara- 

 tionera. 



Diuifio medicamentoruin compofitorura eft 

 multiplex. 



I. RMioneformA compofita funt fblida , liquida^ 

 vel mcdiocria. 



A a a t 5oli- 



