<^52 Encyclcp^dic-E Lib. XXVII. 



SoliJa funr,qu.-e fuiit (Kcn,vt pnlucres •, vcl aurn, 

 aut cralla^vt pallilli,cataPOtia, clcduaria lolida,em- 

 ptaftra/^laiuk-s&c. 



LiquuiaUu.r.ciux humiJam fluxilemque lubftan- 

 tiam habent: vt aqu.u dellillata^clecocb,iufula,fyru- 



pT,o!ea i!s:c. i r i i 



Mediocria funt , quarmedio modo ic h.abent : Sc 

 alias dicumur medicamema medi.a: conhllentia: : 

 vtifunt eclcgmata , clcduaria mollia,qui' commu- 

 nitcr opiata dicuntur,linimcnta <S<:cX. 



//. R.itioyie -r.fm funt inierna.vcl e.^terna. 



Mcdicamenta compofita mtcrna (unt, qu.x intn 

 corpas adumuntur. Eorum alia deuorantur, alia in- 

 iic\nmw .DenorMitur tragemata,crochifci iiue paftil- 

 li , catapoiia, boli , condita lunplicia & compolita, 

 cclet^mata , eleduaria liquida , & iolida , nimirum 

 conkdiones nromaticT, catharticx , opiat.e , anti- 

 pharmaca-,antidoci, fub quibus omnibus contincn- 

 ttir tabulT,pant.ile,i, palla-., morfelli, orbiculi :item 

 apozcmct^a diluta, potioncs, fyrupi, iukpi, cmulho- 

 nes,lucci,fap.-E (Sv'c. hiiiciumur, fuie ingcruntiir, cly- 

 (leres , cnrgarifmi , errhina , apophlcgmatifmi, 

 clandcs fiuc fuppofitnria pelli , & limilia ; quorum 

 iionnullama"ii func facultatum , quam formarum 

 iiomina. 



Exrerna funt, qux extrinfeciis corpori admouen- 

 tur: vt ole.i , vnguenta, linimcnta , terata ,cmpl.a- 

 fira , cataplafmata iiue malagmata , fomenta licca 

 & humida ,incefl'us , balnea , epithemata , embro- 

 che , facculi , pulueres inlpergendi , fapones , iiif- 

 fuus &c. Verum ex his omnibus nonnulla fuiit,qu3e 

 & apponuntiir , &: iniiciuntur , vt olea , dccoda, 

 emulfiones,& fimilia. 



/ //. Abejfdiibus compofita funt purgantia,diu- 

 ietica^narcotica, laccificantia &c. 



/r. A parte ajfcna,cui^deflinantuy,coxa^o(\x.3. funt 

 cephalica,cardiaca,carrhina, coUyiia, driy-^^vjst, ar- 

 thetica,ftomachica &cc, 



V. A bafi : vt theriacha , a therris fiue vipcris ; 

 dialacca,a lacca &c. 



r f. Ab in^rediemibus : •vtthQ.atLiiumdia^h.cs- 

 jiiconis adadylis. 



f^II. Apr<s.flantia : vt hiera , benedida laxati-' 

 ua,luoeh lanum &c. 



VI II. Ab inuentore '. Mithridatium ; Philo- 

 nium,confedio Hnmcch. 



IX. A loco : vt fyrupus Byzantinns. 



X. A calore : vt cmplallrum citrinum , vngucn- 

 tum album,(S>:c. 



R E G V L i«. 



I. Afedicamentum agit vi forms, fus, fnhUan- 

 tialis , fed mediante facultate feu 

 qualitate fua. 



Meduamentit funt , qu.v infit.l vi corpus humanum a fiatu 

 non-natuiali immiitant,fcu illud akcrant. Alimi.'nea font iCjua: 

 acorpoie nortio aheiantur ,&: in fubiUntiam coiporis con- 

 ucttuntur , fcu pcrfcctc ei alfimilantur. rv »<«a funt, qux non 

 folumcoipusalterant a ftatu natuiali , fed ctiaui (ubllantiam 

 cius corruinpunt, & colorem natiuum eucrtunt. Quare a na- 

 tur.i nuttimentorum pluiimum difcrcpant vencna ; & inter 

 alimenta & vcncna media quajammodo funt medicamenta. 

 Porro alinicnta funt autalimeiua tantiim , qax nulla mani- 

 fcfta qualitatc corpus altorant : aut alimcnta mcdicamcnto- 

 i'i , c]ua- corpus altcrant , & alias dicuntur medicamenta ali- 

 jnentola. 



M'-t3ic.im?. 1 1. Medicamemum agit viform£.fudifHbflantialts,fed 

 tumvc.->g,r. mediamefacHltatefeu ^uaUtatefua. 



Omniainftrumenta, tjuibusars medica vcitur.fiue ad cu- 

 jandam , fuie ad fanitatem humani corporis conferuandam, 

 Cah triplici gtncre com|>rchcnduiKur,di«:a, medicamemo , &: 



chirurgia. Diaeta pendet ab alimentis iquibus hoe eft commu- 

 nc cuna medicamcncis.quod cflRcacia a_:;endi qualitati, vc cau- 

 fa; proximi ; formx.vt caufa: icmor.x debctur. Hinc in quoli- 

 bct alimento & medictmcnto tot facultatcs funt,quod aduerfa: 

 aftionum caufv:cum facukas fit caufa proxima aftionum. In- 

 funt auc;m qualit.itcs,quibus agunt alimenca & mcdicamcnta, 

 vel aftu,vel potentia. .Iciii ; quando id ipfum quodefle dicun- 

 tur, nui-.c funt : vt aqui eft frigida.Po/e«f'/7 ; quando id ip(um, 

 quod eflc dicuncur,nondum func, fed pollunt cuadcre.fi cxhi- 

 beantur vel admoueantur corpori nol^ro, leuiter immutaca, a 

 corporis calore: icapiperdicicur calidum,lai5lucafrigida, licct 

 aLtu talia non (inc. 



III. Ex ejfectihusmedicamentorum,quatHor ibforuin 

 facultates deprehenduntHr. 



Cum faculcates medicamentorum finc proximx omnium 

 aftionum caufv , ex elfeAlbus mcrico incelliguncur & diftin- 

 guuncur. E>f cffcdibus auccm quacuor faculcaces mcdicamen- 

 corum dcprchenduncur, quarumalix temperamencum , alix 

 fonnam fubftancialcm conlcquuncur. Illxdicuncur faculcaces 

 huc qualicaces manifeft.x, quia opcrationum caufx euidentes 

 func; h.v,occulc.x,quia fluunc.i tota lubftancia.Priores ills cx 

 'cfFcduum ordinc &diftcrcncia, vc a cemperamenco proma- 

 nanc,criplices elic deprchenduntur.nimirum priinar, fecund.x, 

 & teni.x. 



I V- Medicamentafimt temperata,vel intemperata. 



MfJicamc- 

 t.i,al>nien- 



t.i,&vcne. 

 rac)iii dif._ 

 fctast. 



Difftn ti 



fjcult a^ 

 in med 

 meniii 



Faeii 

 fcciu 



Med!( 

 tnenti 



Mcdicamenca cum flnt compofica cx calido, frigido, humi- P^''*''' 

 do,& liccoiiilquc vcl .xqualicer conctmpcracis, ica vc vna qua- 

 Hras alccram iiou exccdac,vel inxqualiccr ccmpcratis, vbi vna 

 auc dux c.xceras vjncunc ; cum , inquani , tncdicamenta ita fe 

 habcanc, rcfte ali.-i.dicuntar clfe rempcrata , alia inccmpcraca. 

 Ti )!>i>ertita (\.im ^ qu.T aftumpca vci admoca corpori liiuTiano 

 ccmperaco calorcm auc n..curalem eius humidicaccm nec au- 

 gcnt , ncc minuunt , ac proindc quantum ad fenlum fimillbus 

 qualicacibus pr.Edita func. Vecum alia cemperata dicuntur in 

 omnibus qualitacibus,vto'eum,cera:alia in caiiditatc & frigi- 

 tace ccmpcraca (unt,qu.x manifcftc hume£lanc,vc glycyrrhiza; 

 vclexflccanc,\t mailiche:a!ia concra in ficcicacc & humidicatc 

 funt temperaca,qu.x calctaciunt.vt femen lini, vel refrigeranr, 

 vt fempcruiuum. irit.mjferatn inedir.zmerta funt , qux afilini- 

 ca aut admota corpori humano temperaco, calorcm aut humi- 

 ditaccmeius .augcnt vcl minuunt.Quod autemauget calidita- 

 tem corpocis temperati , calidum ; quod minuic , frigidum} 

 quod auget humidicacem , hiiniidum ; quod minuic , medica- 

 mcncum liccum vocacur. Proinde nicdicamcncum incempera- 

 cum eric qu.idruplcx , & quMunrfticu.tiHei pims., qux affimi- ficut 

 lancur virtucibus clcmt.ncorum , & mixcioncm confcquuncur : f ''''''' 

 fcil. calidicas,trigidicas, iliunidicas, ficcicas. Hic prima de- 

 bccut actio, 



V. Secundd ^ualitates ,fiuefacultates , dicuntur, 

 ^ud a primif promanant , & aEiiones 

 pri^narumconjequuntnr., 



E.X fimiliccr cx effe6libus fuis numerancur,& pra:clpue func 

 h.vcmoIlicns,indurans ; intendens,rtlaxans ; rarefaciens,con- 

 dcnfans ; incraflans,atccnuans ; incidens icddens vifcidum ; at- 

 crahcns , repellcns ; vafaapericns,& occliidens , hue adftrin- 

 gens ; obllrucliioncs coUens &: infarciens ;decer2cns,& obli- 

 iiens ; aggluclnans , exulcerans ; exaipcrans , leuigans ; eua- 

 cuans,re"plens;dolorciTi lenicns & icricans ; flacus difcuciens, & 

 gencrans ; m?cutans fiue concoqucns, fic pucref.'cicns &c. Et 

 ica quidem cx effeftlbus fuis numerancur. Alias in du.rs claf- 

 fes diftinguuncur. In pnmn cLJJe (unt,qux afficiunc cocum 

 corpus : vc jys^iv , ue^Sit : ir.KTn , «7,5*71» &c. In fecund» clajfe 

 func color,odor,fapor,duiicies,in3llicies &c. 



V I. Ttirtii& faculttites determinatum memhrum, 

 aut materiam rcfficiunt. 



H.X aliis dicLincur qualit.ucs & faculcaces parciculares ; & 

 medi.x quodammodo natuix videncur incer faculcaces fecun- 

 das & quarcas .1 coca fubftantia, Fernelius tamcn,aliique plu- 

 rcs , tres tanciim mcdicamencorum facultaces confticuunc , & 

 has vcl ad fccundas , vel ad qiurcas rcferunc. Verum quia fi 

 modum agendi refpicias, euidcntibus qualitatibus admimcra- 

 vi poflunc ; fi mattriain in quam agunc,magis occulcis mcrito 

 ab vtriufquc dil^inguuntur,&: appeilancur mcdixqualicaces fi- 

 ue faculcaccs. Eiufmodi faculciccs funt dupticcs. Abn. cnim 

 refpiciuut contcnta : vt funt faculcaces cxcicanccs aut compri- 

 mcntcs lac vel fcmen,mouences vrinam vel menics &c , «/»'* 

 refpiciunt parces contincnccs.vnde medicamencadicuncur cc- 

 phalica,cardiaca,hepatic3; fplenetica,l)cchica &c. 



Vll. §>*'*r 



