558 Encyclopi^di^ Lib. XXVIL 



co pOTJs 



Dia-f» h' 

 oorum. 



Quinquc 



turm le^i. 

 tim.i vi£ti 

 (ucione. 



yimotionis,vena,attetu, membianr , tcnJo , ligaraentum, 

 chondtofyndelmas ,cartiligo, os. Proportio calidl innnn elt , 

 ciim partes quo p.ibiici: magis lunt , aufinsortu vicuix , co 

 calot; nitiuo vberius petfunduntur : liaije frima. cor , aite- 

 lia.pulrao : /"eiTKMi^ , iccur,vena;,ventriculus,inteftina , vefica 

 feliis, lien, renes tcihculi, vterus, vclica, vnns teccptaculum. 

 TertlA & vltimni cer.bnim.nerui fcnlu-,fp"'a-" medulla , ncr- 

 uimotioms , meiiibrana; omnes , ccndo, chondtofyndcfmus. 

 cartiI.io-o,os,.Atqueliicell Itatus qualitatjs in fanitate ;fequi- 

 tur ftaius c^antuatis rcg.fcq. 



///. Dlapl.-^Jis fiilitbrii continetnr parthm corpo- 

 nifyrnmetrik & conJirMUionc. 



tanuimfymmetrin cft, qua alteta ad altcram exiftit analo- 

 ea. Eius pattesdu.i; funt : pattium quantitas analoga, & ea- 

 rum fi"uratio. &jantitiif ell in magnitudine & niimero lcu 

 rnultitudine. Al»^»t/«A eft,qua partes nec maiorcs lunt iu- 

 fto.nec m\notc%. Numerus eft, quo nec plures , nec iulio pau- 

 ciorcs. Figaratio annlega cft, qua pars quaslibet fuam natu- 

 lalcmfortitaeftfigur.ini. Qj:<-E tigurationis analogia clt fe- 

 fundum organorum cauitatcm & {oUditatem. In cauis rcqui- 

 rituripfotGm libertas & amplitudo. In folidis alperitas lcui- 

 tis^vel aliter pro natur^e vfu figuiatio.C(i?;y?r»c/io eft parsdia- 

 plafis, qua organa inter fe falubriter aptancur. Ea contine- 

 tur fitu & nexuintcr fe falubri. SitU'! elt , quo fuum qua:- 

 libet obtinet locum. Nexttt elt , quo concinnc partcs co- 

 pulantur. 



/ y. Di^ta fanorttm confiderantur in genere , & 

 in fpecit . 



lagenere continetur his regulis. i. Excrementa a fomno 

 , noilurno fine mora expediantur. i. Ablutiones fianc aqua 

 <lu!ci , tempcraia. 5. Excrc rationescorporisfufcipianturlcn- 

 te , tum iniialefcant. 4. Poft execitationem vel moUiter in- 

 ambulandum , velapotherapia vtendum. ^ Poft cibum quie- 

 fccndum lioram vnam , tum moUibus padibus incedcndum, 

 vt cibus defcendat. 6. Ante prandium & ccenam celcritet eft 

 dtambuiandum. 7. Concubitus nofluinus efto. 8. Pertur- 

 bationcs ne finc vchcnictes. 9. Quies cfto , dum vircs rc- 

 creeiHur. 10 Somnusefto noflurnus.hora vna vclaltft^a poft 

 coenam, ledlo confueto. 11. Acr puruscfto, 11. Alinjentum 

 refpondeat vir busGimcntis. 15. Cibus potum prrcedat li- 

 quidus folidum.concoiflu facilis difficiiem. 1 ^.Panis efto fer- 

 mentatus & falfus. 15. Inter cibandam , pitiftando , pcr vi- 

 ces , cibo prlus fumpto , bibatur. i 6. Cibiomncs vna mcnfa 

 fumpti,fint,quoad fieri potcft,fiinillima viitute,tempetaraen- 

 to , matcria:que firmitudine. 1 7. JEAci , vcftimenta , & omnia 

 ambientia munda funto. 18. Huius dixta: anomaliacommu- 

 niscft exconfuctudine & vit.i: ratione. T>ii'ii favorum in Jpe- 

 eie eft fanitatis accuratat, &dcflectentis. Didta accttrare faai 

 contincturh-s r gnlis. i. Somno fufficiunt hor.xfeptem vcl 

 oft'-'. 1. Stratum clto inter durum & molle modcratura. 

 3. Citca re^ Veneteis fc gerat moderate. 4. Aiirtemperatus 

 eftoqualitatibus.vcl atte temperetur. ^.Panis eftopurustcar- 

 nesexq ifica^.rf. Pofis fit vinum vel cereuifia,viribus & xzs.- 

 tevrrumqu'- moder.itum.-aut aq.ua fontana,pur3,Iinipida , le- 

 uis,ac >mnis faporisexpers. 7. Domus cl^o ad orientem. Sed 

 qui accuratefanus eft, m'!1is di.-Et.r Icgibus fe obligarcdeber. 

 Sufficit enim, (i modum fcruet in cibo , potii,fumno, & exer- 

 cic'is. Vi&acjuantum ai faniiitem deflecfentem eft ratione 

 tempctiei &c6rformationis d.-flcftcntis. Ibi eft diita tempe- 

 periei ftilids^humi^lx, calid^ ficcx.frigidar humidas , & frigi- 

 . di ficcx;^;.-c'l d'J:ta tarorum vel denf^oinm corpore. De his 

 vide Timotheiim Bri^rhnm inHvxieina , & lohanois Bickcri 

 J-Ierm tiim rediuiuum Nos proponemus vniuerfara diarta: 

 rationem,quantum ad fanos& xgros cx Duncano. 



F". fn lefttima viEln^ ratione conftierantur (^uincjue; 

 prir.no fuhftamia &forma alirnentorumfecttndo, rjtt.inti- 

 tM;tcr/io,<^italitM ; fjuarto, temptn & occnfo\<:juinto me- 

 dtu exhtbendi\cjHti, omnia mettri debemiu in fanis penes 

 zirttitem cr e.vio-emiam virittm ; in Agris penes collatio- 

 nem virtwii ad morbumM,m.,vt monet Hippocrates i. 

 aph.cf.conieBare oportet, an dger cum eo viElu fltfficiat 

 pcrdttrare ad viirorem vfcjtte ?norbl,an prius dcficiat , & 

 t^umtaliviElu ficcitmhat & hebefcat morbtis. 



Hunc canonem preprinit ■Diincanwlih, 4. artis medicA , 

 fnp. to.fr duobus fei^q.canitibn' ita cxponit. Subftanciaauc 

 fornia viftus confidcratiir fccundum alimcntorum vim & cf- 

 ficaciam maiorcm aut minorem , ad corpus nutriendum & 

 propnecft ea viftus ratio.qni vires confcruancur.iuxta diuer- 

 rimipfarumvinumranancm. -Subftantix autemvirium, qii.i; 

 ahmcntis rcficitur , triplex tatio eft ; nam ftudcmus in nutri- 



tione,velplus fiibftantix apponerc, quam dcpcrditum cft,at- 

 quc ita vircs cotpocis augere ; vol tantum apponere^ quau- 

 tum dcpcrditum cft , vires in eodcm llatu confcruare : vcl 

 niinus appoocre ; atquc ita -fubllantiam virium iinminuerc; 

 quarc viftus fotma triplcx primum erit ; vnaaugens fiue tx,.. 

 dleplenj.cr.ifnique viftus ratio,aIiiTientis pleniftirre nutricii- 

 tibus,quxlubftaniijm virium adaugct,& plus apponit. quam 

 dcpcrjitum cft:aliamcdiafitnplicitcr plcna,qu.T tantnm pr.r 

 ftat rcfcdioncm , quanca cft dilTipatio : tertia tcnuis vidlus, 

 qux minorem prxftat rcfeftioncm, quantacft fatisjro co re- 

 ftaurando , quod amiflumelt : atque eo refpedu v!clus,mi- 

 nucns vocatui ; tcnuis vcro vidtus , inxta G3.\. comm ^.Aph.i. 

 in tcnuem & cenuiinmum diuiditur, quorum vterque , vd 

 fimpliciter talis eft, vcl cxquilitc. 



Quarein vniucrfum Icx ctunt vi<Susforraa:,nimirum exa- 

 i£te plcna , finiplicircr plcna , tc.uis firaplicitcr , tcnuis cxqui- 

 fice , tenuillima hmplicitc-r, tcnuifllma exquifite:quare fingu- 

 Ix fuam debitam alimeni-oiuru adrainiftrationcm sequiruut: 

 Hipp.lib.de prilia «jeAV./ja^victustormam rationc alimcnto- 

 rum diuidic in ea, quxcoraedi 'tur , qui forbeotur ,& quae 

 bibuntur^qu.busquarram addit Gal. ex Hipp. towm.in lib. i. 

 Aph. nimirum om: imodam ak.ltincrtiam. Sub vidtu pcr ca 

 quxcomcdunturconnricri potcrit cxaifte & fimp'.icirer plena 

 viitus focma. Pct ea qux foibentur vidtus tcnuis fimplicitec 

 &exqii!litc : nam forbitiones dupliccsfunt ; alix tenuiorcs, 

 qualiscft crcmovautf iccushotdci,ius puUi cum modico pa- 

 nis;alix craflTx vt ptibni hordei ncn colat3,panatclIa crafllor 

 ex iute pulli, &c. Vicltus fimpliciter tcnuis pcr crafTAS lotbi- 

 tiones;viftuscxacteccnuis pec tenucs foiibitiones perficitur. 

 Sub viiftu , pcr ca, qux bibuntur , v fuut aqua hoidei, aqua 

 panata.ius prunotum, aqua mulfa , &c. iimplicicer tcnuiili- 

 mus vi£tus continctur ; fub inedia extierae tenuiflimus. Ve- 

 ruiu quia hoc tcmporc in hislocis icpccntrionaiious poti- 

 iriinum homines plcniori & frcqucntiori vidtu vtuntur,quam 

 vetcrcs illi mcdici, ac ob confuciudinem has viifluum mate- 

 rias dfficillimc ferunt. 



Pioinde pro cxtreroatenuiflima dixta loco inedix' cogi- 

 mur aqnam hotdci , auc melicraton cxhibere , & aliquan- 

 do ad lorbitioncs tcnucj ttaiuire , ac pro funpliciccr teuui 

 loco cralTatum lorbitionum , ca qux comcduntur , & non 

 multiira nutriunt, vtpifccs faxanlcsauuulas rrontanas , in- 

 tcrdum caines pulloium , galli.ix, coluinbx, tUituris,autpto 

 confuctudine jliquid validioris alim; n.i , txb,.-rc , vc carncm 

 viculinam , i,:c. AUracnta conlidcrata lccundiim cfficaciam 

 & vini,quam habcni ad nutriendum tr;plicia funt, vt in pix- 

 ccdente capitc dnltum cft,aiia cnini piutimi m alimcnti cor- 

 poii prabcnt, fcu multuni nutriunt , aba parum , cxtcra me- 

 dio modo fe habcni : igitur viiftus exadlc plcnus fit alimen- 

 ti» pluriraum nutrientibus,fimplicitcrpK'nusmcdiocricer nu- 

 tricncibus : tenuis communiter , parum nutricntibus , cuius 

 quatuoi Ipecies funr , vt lam diftum. In quouis gencrc cli- 

 gcnda funt Icmpcr alimenta boni lucti , facilis concoitionis 

 & digcf.l:ioois. 



Vt autcm idonc.i viftus forma conftiruatur raminfaois, 

 quamin .xgns vires primum inrueri oporrct : nam vircs ali- 

 mentura piopric indic.int, & non ranium genu. , formamque 

 alimcnti , fcd etiam quantitatem & ra.uurr, ; verimi nonco- 

 dcm modo in fanii vt inxgris,aur iiCLtiis frd in fanisfimpli- 

 citcr pro modo vitium , iii xgiiscurandis,aut in fanis,'qui ad 

 motbos inclinaiit, 1 abita rationemorbi,aut caufx motbificx. 

 Nam in fanis potiftimumdecct viics roburquc corporiiaugc- 

 re cxadte plena , aut in eodem lt.icu confeiuare media viiftus 

 forma. Deinde quo fanorum vcrc? maiorcs (unr, 06 plenius 

 nucrirc,& copiofius nuctimentum cxhibcrc conuenit;quo mi- 

 noceSjCO minus plene ; quarc luucnes , qui piurimum habcnt 

 caloris natiui.iuxtaHipp. •■ 4. aph. i. plunmo cgcnt alimento, 

 picn.orique vi£lusforma, alic^quin corpusabfiimitur , jfcnes 

 verocontra.Demonftrat autcm vires,.Ttas , terapcramencum, 

 eorporis habitus,confuetudo,vitx inftitutio,aer ambitns , vt 

 inftade quanticatedcincepsdicerriUS-Nam plena craffaquevi- 

 (ftus racio debeturfanis,bcne valcntibuSjafTuecis.robuftis qui 

 cxercitiis dcditi funt,bencque dormiant,tempotibus piiraum 

 frigiais.dcinde temperatis. 



Veriim in iis,qui ad morbos inc!inant,aut in xgris , vt for- 

 ma viiftus conftituatut, vircs oportcc cum morbo & caufis 

 mnrbificis confcrre,& videndum an id permicrac & prohibcat 

 m'nbus,aut moibifica caufa , quod vircs infiiiuant, vcluti pro 

 fanitateconfciuanda in faniSinonbcnevalcntibus rarifTime & 

 nonni fi poft cuacuationes vites debilitantes.liccc vircs corpo- 

 ris pienioti vidtu aucerc.fcd auteodcm (taru conferuare , aut 

 minus exh'bcre tenuoriq\ic viftus rationc vtiqnam vircsiofi- 

 nuai.',,pi)tifn'nrim in d fj.iofi;iortC plethorica jut cacochymi- 

 ca , aut in iis qui ctuditaribus ir.fcltantcr & non bcne cpnco- 

 quunt , necconfucto modo doimiunt aut a folitis cxcrcitiis 

 dcfitunt. Similitetinxgris rariffirae raorbus pcrmittit fub- 

 atiam corporis maiorem reddcre,qu'm accfpimus,plcniufq; 

 nutiire,fcd aut in codcm ftatu. vires co.ifrujre mcdia.vi<flus 

 forma,vt in morbis cronicis, auc nonnihil dcbilitatas tucri ad 



ftaium 



