([no'"'!"!'' 

 VI iim lo- 



tur. 



_a;i " 11. im 

 flRis, 



5 60 Encyclopssdi^ Lib. XXVII. 



cotpori , confuetu^ne . vit« inaitufs , aon? conftitu«onc, 

 tempote am.i,r( !;ior.c &c.N.m qui ctefcunt,vt puen & ado- 

 lefcente5,plutimum habent calidi iimati , & corpons liabitum 

 jrarum idco plurimo et^ent alimento , Sc potilTimum qui na- 

 •turaviuidioresfant , alioqui fotpus abfumituc • fenibus con- 

 trjparum caloris natiui intft , idco mcamm 1-acile (uduient, 

 &: paucis fomentis indigent : a muhi-, cn.m ca or natiuiis 

 obruitur. Qui medi:e .^tatis funt mter fenes,& cos, cim crcl- 

 cunt , medio modo fe lidu-nt , & qu6 nia?j;is ad .-ct.-itcm lcni- 

 km , eo miuori 1 c]uoad .«uenilem , c6 maion ahmcntorum 

 copil indi<;cnt , fi tempciamentum , coniuctudo Sc fmiiha 

 concurranrl nam in qualibec aitate qui viuidiores funt , tem- 

 rcramenti calidioris , d.ff.cilius inopiam alimcnti tcrunr : co- 

 dcmmodo, qui pluribus alimentis , aut muitislabonbus & 

 cxcrciciis dcdici : nam vbi fames , ibi laborandum non cll. In 

 tcmporibusa'ini& regionibus eadem eit ratio , (icnit in j:ta- 

 tibus ; nara hycixie prnniim ventrcs nAtura calidilumi lunt, 

 & Ibmni longiirmii , ideo co tempore alimenta copiofilTime 



, eihibcnda crunt ifcrundo vcrc ; pauciora autumno , paucifli- 

 ma.rltate , comparatione aliorum tempornm :(iinilisrario in 

 regionibus ; Nam in regionibus ftigidis liomines maiorcm 

 cipiam cibi requirunt , quam in tcmpcratis ; S' in tcraperatis, 

 quam in calidis. 



Commune pr.x-ccptum in fanis eft , eara cibi copiam ingc- 

 rere ; qu.e grauitaccm ventriculo non infcrat , nec rufpiratio- 

 ris paruitatcm , ciira fanitatis ftiidium lit, non fatiari cibis, & 

 ad labores impigrum cilc ; cibi vcro tantum ingeratur , quan- 

 tum p,u laboribus : quare peccant , qui vitam kdcntaciam & 

 inotioliterarum agentes , plurimam variorum ciborura co- 



coaceriiare folent^fccurior cftdi.-eta attenuansjquaminctaffan 

 nam obftruftiones aperit, crafTa extenuat , vifcofa incidit & 

 cxpurgat , fedmodice alit & firmitatem corporibus non addit, 

 quavs ab actcnuantium ciborum vfu biliofos abfHnerc conuc- 

 nic , quia fcrofa & biliofacoaceruant , tandcmquc fanguinem 

 attabiiiarium : Cibi vero incraflances multum alunt , fiin 

 ventriculo & iccotc probeconcoquantur , verum diuturnita-. 

 te tcmporis iccur & licncm obttruunt , tamen ilji erafla diayia 

 tutinime vti potciTjnt , qui latas vcnas habent , probc conco- 

 quunc, «tercitiis dcditi funt , bene dormiunt , talique vi£lu 

 vti confueucrunr:qui vcto ante cihum felc cxcrcerc nequ^unt, 

 alimcnta crairi fucci vicarcdebenc ; opciniaigitur fuDtalimea- 

 ta , qua; intct attenuantia & inctaflantia mccUum locum obcir~ 

 ncnc, vt fupt.i diclum cft. Vcrum a cibis praui hicci, & a ma- 

 gna vaTietatc ciborum diucrt.T na[ur.r , quorumalia cclcriuS' 

 aliatardius conficiuntur ,abftincnilum, erit , vnde mulccccoi- 

 ruptel.r ctuditas oritur. Malurn»iuoque cft tcmpus cosqj: aut 

 prandij ad multas horas extendcre, vt piimus cibus digejiitur, 

 qunm aducnerit vltimus. ' ;,: 



Pra;tcrca in cibis ordoobfcruandus eft, vt ea pt,tccdant,qua' 

 faciliils ,fuperantur , ncc long.t raotaiii vcntricuio cotrum- 

 puntur , citiufquc dcfccndunt , vndc prxcipit Galcnus 2.. </* 

 ahment , fa-e. malaperlica, ccrafa, & iimilcs fruftus hor.ros, 

 quia facile dclccndunt & facile corrumpuntur,in ptim.i mcn- 

 la olTerre : nam in fanis , quibus vcntriculu.s tempcrarus, be- 

 neque conftitutus cft , confulciflimum vidccur , liquida&ce- 

 nuiafolidis pra:niitttrc :vcrumiis ,quibus ventriculus laxior 

 cft,piael^itetit in priiiia mcnfa folida & aftringentia exhibcre. 

 Deindc robuftia , afluctis crairioribus aliracntis initio prandij 



via c, 

 i>eni 



•Ordi 

 bis 



nuia 



deb«i 



v 

 piamingctunt, idquepritet conluetudincm ; qui cnlm patum aut crenx ( vt paifim in S.ixoni.i)cogimuraliquid confuctudini 

 laborat,minus comedat : vtvum in iis , qui iiatutaliter frigido indulgerc : acprxtereain iis, quibus ftomachus calidus eft , & 

 funt ventricuIo,Hiinus comedcndum erit, quam appctitus po- biliofis humoribus rcfcrtus , aut alimcnta in biiem aut fumo, 

 ftulat, quiaplusappctunt quamconcoquunt : Atiiquispra- 

 uaconfuetudineaut ciborum illeaamentis plufculum, iiige- 



rat , optimum exiftimaturvnicadie in feptimana, aijt a meri- 

 qie in meridiemacibo penitusabftincre,iimulqucibmno, & 

 quieti indulgere : verum vbi ex copiii aut prauitate ahmcnti 

 truditas oritur , fatius putatut patuni alimenti , kA boni luc- 

 <ri concedcte ; quam a priltina confuetudine multum rece- 

 dcre i imb in robuftis afluetis poft crapulam vcfpcrtinam ma- 

 iie vinuifl indulgere. Vcrum fanibene valentes non tencn- 

 tar ita exaftam viftus rationem feruare , fcd igri aut vale- 

 tudinarij. 



fos vaporcs cotrumpuntur , prasmitterc folida tcnuibus , aut 

 fifnilis n:iturxcibosexhiberc , qui noii facile corruropuntur, 

 & calori natiuo nonnihil refiftunt. 



In a:gris indicatio qiialitatis vidus atribus potiflamLira fu- 

 mitur, a morbo, a confuetudine, & a naturali temperamento; 

 quibus additut act ambiens ; morbus conttaria , confuetudo 

 &:naturale tcmpcramcntum fimilia indicanc , acr (i morbus 

 contrarius , e pta;fidiorumnumero vnuscftifi fimilem intcm- 

 periem habeac contraria vtmorbus cxigit. 



Quod innuit Hippoctatcs i6.apk.tih. i.\i&\xs humidusfc- 

 bricitantibus accommodatus eft, maxime verbpuens , cSc aliis 



Qu: imI 



Au! giii 



In xgris aut fanis non bene valentibus dcbita quantitas ali- qui tali victu vti confucueiunt. Hxc indicantia interdum con- 



nientijdlimari debcc non cx Colis viribus , fcd ex comparacio- (cntiunt in vnum , aliquando dilfcntiunt , potifTimum raor- 



neviiium cummorbo,& morbificis caufis: & quanquam vir- bus& confuccudo : nam naturalc tcmperamentum femperco- 



tus , qub robuftior ,ebmaiorcm quantitatem indicat ; tamen iudicat morbo,quifui ablationemindicat, vndereducitur xger 

 caraquantitatem magnitudo niorbi minuit , &:eb magis , quo 

 magisvrget rriorbusj&morbificacaufa. Forma autem vitlus 



in rnorbis , nianente eadcm conftitutione , mutanda ftatim 

 jion eft, fcd potiflimum ciuantitas , prout morbut incrcmen- 

 lum fufcipit , vt enimfc liabet viftus tenuior & craflior , ^d 

 inorbum Hiagis minfifue acurum ; ita fc habere dcbct quan- 

 titas maior minorque eiufdem formx , ad diuerfas ciufdem 

 morbi difpofitiones ; nam maior quantitas eiufdcm fotnix. 



ad priftinura tcmpetamentuni ; vbi autera in vnum confpiranc 

 indicantia, ftatim exhibendum etit; fi diflentiant morbus & 

 confuetudo , veluti fi morbus calidus & ficcus fic , qui expof- 

 cicvidum frigiduin humidum , &argetcalido ficco afTuctus, 

 confidetandum ctitan tali viftui afluetus fit, quod ftigidoruin 

 humidorura vfu inali^haberet.aut deterius,quaincalidis ficcis, 

 aut a frigido humido nihil incomraodi percipicns;fi prius con- 

 tingat,medio aut temperato y\t\\x vti debet,fi fccundum.mor-. 



Qualitjsvi» 



minus graui eiufjem morbi difpofitioni conucnit ; minor bocontiatio viiffu occutrcndum crit , fed (imul aliquid dan- 



. quantitas magisgraui ; igiturvirtusvaliJacuiTi paruo morbo ' ' '" - ..^'.. r~ 



mawnam alimenti copiam , cum magno morbo patuara indi- 

 cat:dcbilis verb virtus, licet paiuara quantitatem indicare 

 videatur, tamenquiacumtali viflu vitesin cettamine ad ex- 

 trcmum morbi perduratc nequeunt , vt defcclui vitium oc- 

 curramus cogimut maiprem copiam exhibeie , aut fxpe pa- 

 lumque : Impura verb corpora , fiue in xgris , fiue neutris 

 pleniiis nutvicnda non funt. 



Qualitas viftus fumiturex qualitate fiue proprietate alimcn- 

 rorum : alimcnta autcm vt fupra diximus , alia tantum ali- 

 raenti ptionero habent , alia alimenta fimul funt & medi- 

 C3raenta,qu.-Bcalcfaciunt ,refrigerant , craffum aut tenuem 

 fuccum g;ignunt, &c, Idonca qualitas in viftus ratione fumi- 

 tur in faius ab ipfa natura, qux vel ingenita eft , & dignof- 



dum confuetudini, minus tamen , quam in tettio cafu. Con- 

 fulit Hippoctates lib.de Morbu. iabotantes tali viftu vti , quali 

 tempof e fanitatis vti confucucrunt , ("cd primum adhibita con- 

 cottione, iuxta afFcftus naturam , deinde quia fortiora funt, 

 dctradto nonnihil ipforum vigorc pro magnitudine afteftus, 

 vndc Celfus monct ; cauendum efle ne in fecunda valetudinc 

 aduerfx prxfidia confumantur , qu jj euenire confucuit , vbi 

 fani nimis molli & dclicaca viftus ratione vtuntur. Tandein 

 in iporbis vbi ardec appecituscupiditate alicuius cibfetiamfi 

 non facls boni fucci , tatilfime dcnegandumetit : nam cibus 

 qub raagisappetitut, mclius concoquitur,&minus excrcmen- 

 ti telinquit. "* 



Quartbtcmpus ofFerendi cihi furaitur aprcfcntia virtutis 

 confuetotemporepotifrimum vrgentis , qu.t femper con(et. 



citur ex tcmpetamenco & xtate ; vcl acquifita potiflfimum lon- uanda eft , fi nihil eius aLlionem impediac ; impedic in xgris 



ga confuetudinc ; cum his coniunge rcgionem, anni tempus, morbus , in fanis & xgris cibus priiis exhibitus iiondum con- 



&cceli Itatum, quorura omnium eadem ratio non e(t : nam cottus , autexcrementa, qu.-enondum cxcrctafunt , nec def- 



tcgio & cceli ftatus , fi temperata , fimilia indicant : (i intem- ccndcrint , quibus dum natura intenta eft, nouos cibos pcr- 



petata, fempet conttaria •• at xtas & tcmperamcntum , licct fcLte concoquerc ncquit ; quarc in fanis tcmpus cibandi op- 



inteniperata, non ftatim indicant contraria , nifi mcdiante timumclt hota confticta fanitatispriori cibocontedio & ve.n- 



confuctudinc; fi tnini puer fuetit tempctamcnto huinidoac tticulo exonerato , fameque nonnihil vtgcnte ; nam vt ho- 



humidis affuetus , humidumvidura conccdcmus : at (i vir fit ram illam antcuertcre cruditatis caufaeft , ica cempus pro tra- 



ficci temperanienti , (ed alfuetus humido vidtui , ficcura non here , & diu famem tolerare ventriculum prauis humoribus 



dabimus , fed potiiis hnmidum ; quia confuetudinis , vt dc- i-cplet : at fi confuei;a hora opportuna non fit , & ob vit.r in- 



monftrat Galcn. rap ■vlt. lib.n. Mft h. zMtta vis eft , vt indicacio ftitutum & negotiavacare nequeant,confuItiffimum erit, con- 



fuinpta a confuetudine . potior multb fitindicatione fumpta fuccudinein fcnfim pro vicx inil:icuto inutare , vcluti qui va- 



3 [cmpcrarjicnto & :Etate : confucta enim alimentallcet non riis rcipublicx negotiis interdiu impediuntur, mane leui in- 



Tci "T 

 &u fani 



fa^is boni fucci rainus moleftant ;faciliufque vincuntur , & 

 jucundiora funt ; iucundioraautem , quimuis paulb detcriora 

 inclioribusfcdingratis pr.-Bfeteiidaeflc ccnftt «;/>/'.? 8. «pib.i. 

 (]i i i liiauiora vcntriculus meliiis compleiiticut & concoquit 



gefto cibo,vcfpeii plenius cccnatc, & aptandio potiiis abfti- 

 nere,quam uunc circa metidif,niic poft horam i.aut j.porae- 

 ridianam prandere. Dandus aute cibus non eft quo tfporea na- 

 tura eiaborari nequit, idcb anhelantibus abcxcrcitiis cibus aut 



<V;iibus at- In non bene valcntibus , qui plruitam aut crudos humorcs potus ofFerri no dcbct,fed fedata priiis turbatione corpqris. 



lA 



