Aledicina^ Se£l. I. Cap. IX. 565 



nicndi per inJicationfS certa cuicjuc morbo rcmcdia , gra- 

 tii fanitatis amifla: icrtitui-iidx. Ratio illa & oriloclt a pri- 

 mis communilVimiU]uc indicantibus &: indicationibus ad fc- 

 I cundas Bc (ubalternas , & hinc ad proximas , doncc ad nia- 

 ximc fpecialcs appiopriatasdcucr.cum tucrit. hyennona funt 

 fcopi agcndi , vci funtomniatHa , qux in mcdium propo- 

 nuntur , dum confultamus , vcl ad agcndum nos accingi- 

 mus. Huc itaque pcrtinct mcthodus confulcndi , & intcr- 

 rogandi .cgrocos. InMc^tiones func proccflus ab indicaiue ad 

 indicatum, ijui tiunt inftac enthymcmatis , cjuod conllaccx 

 anteccdcnte indicancc', & confequcnccindicaco : veluti , Pla- 

 to febricitac. Ergo rcfngccanJus clh 



l;anJi. VIII. C oTiJttlendi , feii conjtiltandi , methodHS , ijUHtn 

 \ Vocant coilegiafidi , apnd Hieroh^mum Capi- 



Haccium eji hniujmodi. 



Tadi hiftoria proponacur non mucila , non confufa , non 

 fupcrflua , (\ux nequc ab aliis fit iceranda , ni fuericaliquid 

 ncceilariimi omiflum. 



Qui adfunt , coniilio fupponanc , qua; a primo , vcl primis 

 func dicla. 



Mox agaturde acrisquahtate , in quoverfatur xgrotusrdi- 

 «ciL.i cnim r.icione progrediendum in aere calido, aut frigido. 

 Quo itemrvjfereiidumcic, quodad variasanniconftitutioncs, 

 aut adco ad tegioncs diucrfas pcrtincc. 



Deindc veniatur ad res fecundum naturam , & qu.x'nam 

 Cnt proponahtur : pr.x-ccrcaad res contra naruram, in qu:- 

 bus nihil aliud fit qu.im conlidcraie rcceirum paciencis a 

 ftatu fecundum naturam ; Quod dum facimus , nemincm 

 latere debet quifnam fucrit c.us rt.uus fecundum naturam. 

 In flacu auccm fccundiim nacuram conhdcrare polfumus 

 temperamencum & tocius & partium , habitum corporis, 

 a:tatem , veterem confuetudinem , ac cui rci cil addiLtus, 

 dcnique vcl difticilem vel facilcm colcrantiam patientis, cau- 

 fa tum morboium , cumauxiliorum. Veruutamcn quamuis 

 ha;c finc proponcnda , non tamcn in on.nibus , Jme in quo- 

 lihec pacicntc , nec in quacunque conlultationc (empcr eo- 

 dem modo ponderanda funt , ac diucrla ratione dc his di- 

 cendum. Qux enim fccundum nacuram dicuntur , ea vcl 

 func maniferta , vel occuica : fi manifella , lupponancur vc 

 manitefta,ne cempus teracur ; figna autcm proponantur p!a- 

 niiis , & plenius , fme nota, fiuc occulta. Acquiin rcbus na- 

 turalibus e.xplicandis caucnda eil: nimia dihgentia , quam 

 plerique adbibenc proponendis temperamcntis tocius & par- 

 tium. Infebribus vero qux cotum hominem occupanc ,in- 

 quirendura , quxnam fic cotius corpoijs ccmperacura In mor- 

 bo occupancc : lAt fccus in iis , qua; cocum non occupant ho- 

 mincm. Pr.Ecerea laborandura in cognofcendo llatu natu- 

 raU partis laborancis fiuc principalis , fiue non principalis, 

 vc in cacharro e capice fluence , & capicc quidem pcr eiVcn- 

 tiam atVedo omni cum diligencia Iaborandum,vc nofcatur lia- 

 tuscerebri natucalis: fi veroccftes inficiantur, pantcrnofcen- 

 dus ftatus , naturalis teftium : ac denique inquirer.da funt ac- 

 curate qux huc perrinent. 



Citerum quomam iirterdum reruia naturalium , dum 

 confultacioncs habcncur , hiftoria recicatur cx fcr pto , in- 

 terdum autcm ex rclatu paciencis ; tuiicfi e.xrelatu ipfo vi- 

 demus patiencein , dum aliquid cft ignotum , pcr ligna cft 

 mauifcltandum : Qiiod li non aderit patiens , &: vero hi- 

 hiftoria exter fcripto , quoniam non temper intcgra fcribi- 

 tlic, indagandafunc ex propofitis : qu.»;defidcrantur. Ver- 

 bi gratia : Ivi cathairo , non fcribic Mcdicus quxmam fit 

 difpolicio p.itiencis , qux cemperies nat«ralis cerebri , & 

 tamcn in fciipto aflcrit patientem antcquam in mofbum 

 lahcrctut , habuifle fomnos diuturnos , ac profundos , c.i- 

 put icem excrementitiura , ac proinde per os cxpuiciones co- 

 / piolas , & nullius faporis -.Tunc igitur patcbic pacientem ha- 

 buifle capuc frigidiim & humidum. Quibus propofitis qux- 

 rendum , quonam modo .-egrotus fic reddicus difl^milis fi- 

 biipfi, in quonam fimilitudo confiftac , an vero ciim anc.a non 

 ailli^et-etur a rebus prxter naturam , iam , modo dum pacicur 

 a rebus pra;tcr nacuram vcxetur. , 



Ac quoniam lesprxter naturam funt vel fyraptomata , vel 

 morbi , vel caufx , cuncexcradicis in hyftoria colligendum, 

 quanam fympcomata, feu morbi finc : quod fi morbi fucrinc 

 ptopofici in hifcoria mox videndum quxnam finc caula- , in 

 quibus proponcudis duplcxordopoccft ajhiberi. AIter,vcfi, 

 qui pcimo loco eftlocutus, iic ordinacc progieflus, is qui te- 

 cundo loco dii-^iurus eft,aIio vtacur ordine, nc ea qu.x- a primo 

 dicVafunt, rcpetere videatur. Altcr efl ,dum progrcdimura 

 fymptomacibus in morbos , & alius , dum a morbis in 

 fympcomata Quoniam 'autem hoc non fufficlt , led mul- 

 to maioris momenti cft ica circa h.rc progrcdi , vc ncc 

 fuperflui , nec diminuti fimus , & idco nofccndum qux- 

 nam , & quot capita finc ptoponcnda. Neinpe natura , & 

 & fymptomatis, &morbi, &fedis alFeftx.vel fympionu- 

 Tom. III. ^ ' 



tis , vel moibi. Dico vcl lymptomatis, vel morbi , nam 

 pars potcft duobus artici moibis , nimirum pcr conilu- 

 lum , & pcr cflcnti.un. Si pcr confciifum , locus potcft clVe, 

 vel fymptomatis tantum , vel moibi. Q^uodiipaisfic aftc- 

 <n:.i ctiam nv rbo , necclie eric conliteu panem illam pi.r 

 ertentiain efle afleclam, ncc aiio modo progicdiendum ciVo 

 in ciitatione. 



Pixtcrca dum ad fymptomata acccJimiis , ea transfcrcnda 

 lunc in rem pr.vccr naturam , iii quam mcdiatc infcrtur : im- 

 mcdiate& lolct &poteit refcrri in morbum , vt diclc Galc- 

 nus hbro de dilfcrcntiis fymptomatum , capite vltimo. Ec 

 hocquidcm dicimus , vc fcmper oftcndi pollic Icgitimus re- 

 ccflus i naturali Itatu , quoni.un ficri potclt , vt iclcracur in 

 lympcomata, & candcm in morbum , veibi graci.i, I.vla fun^ 

 rtio iramcdiace proccdic .r morbo , Ixlam vcro funcVionem 

 iequuncur cxeuiuia immucata. Duin igitur ad morbum ac- 

 cedimus , diccndum quifnam iit ille morbus , ncque enim (i- 

 ftcndum cft in gencialibus , ctim in confultationibus racio 

 habcnda fit morbi : cuius ideo dicendum quifnam lit aftlctus, 

 ac ti is licatteiftus,in_ccmpcric,caiidanc^n frigida. Qi]i autem 

 inmiorantur m diftcrcticiis morboium cnarrandis ,' vi indc 

 ciiiciant non eflc cphimeram , nequc hcdicam , crgo putri- 

 dam, annuscft, antcquaniqu.e dicunt , ;ibfciuant. Adimmc- 

 diatait.ique icraper vcnicnduin. Porro fi maiiifctlusficnior- 

 bus nuiia piobacione opus cft : lin minils , ex lignis compro- 

 bandum , ac monftcandum caltm eflc morbum. Quod li is, 

 qui primo eil: iocucus, apc.tc rcm enui.ciauic , id iara luppo- 

 ncndiim canquam mini:.;ilum. At lideccpcus fic, accur.xce , 

 led amanter c.us (eiuenciaimprobanda, fuus vt ycrit.rti fit lo- 

 cus: idquc exfignis,vt faciliuscorruat illafcutciuia. Prxtcrea 

 tcfercdus eif morbus in tuas caufas.primo in cxternas,deinde 

 in iiucrnas, primo in pioximas,l'ecundo in rcmocas. Accaula; 

 qu.urcnJx a pacience non lolumnac.u.-K , tcd adlcititi.c, dcin- 

 ccps primatix , moxadiuuantcs, nimirura iine quibus cfte- 

 Ctus produci ncqueunt , v.g. fi fiac crilip^.ias , conlidcrandx 

 cautx qux pcr lc , qu.i; per accidens- concuuant . Num acris 

 trigiditas prohibens deiluxionemfit caulapcr accidens calc- 

 farcinnis , num cilidior aer lit cauta caletaclionis per fe, pri- 

 mari.i eaula bilis' confluens ; caula vero adiuuans litbilis te- 

 nuicas , caufa qu.i non , meatuum ampli:udo. ()^od ti pars 

 erifipellate atfecta irabcciUa tucrit , a principio gcnerationis 

 elt caufanatiua; finminiis, adlcititia: Qu.i in renon diuiden- 

 d.v lunt caui.i; in colloquiis , ncque ars proponenda, fed arti- 

 ficium appiicandam propolito. 



H.EC vbi erunt adla , vertandum adhuc circa res prxtcrna- 

 turam , acque monftrandum quonam ccmpore fint aficdlus, 

 de quibus qu.vritur : Contidcrandum iccm num in principio 

 fint,an alio tomporc : Quod ii patet fupponendumeft,vtma- 

 nitcifum; linminus , e fignis probandum eft. Dcnique res 

 omncs pr.xter naturam afiiigentcs xgrocura , de quibus con- 

 fuIicur,comparanJx funcinuiccm, qu.vciirafintcaula morbi, 

 fyinpioma pcrpendendum eit,ccquid cx his rationem vrgen- 

 tishabeat Tum ex tr.ulitis declarandura , quodnain habeac 

 rationcm caufx ctficicntis , vel conlcruantis , quodnam ratio- 

 nem atlcLtus , quodnam vel producacur , vel confcruccur , ac 

 candcm quodnam habeac pcioncra cautx fine qua non, de qu4 

 diccndum eft antca. 



lam vero propofuit^us caufas finc quibus non projucicur 

 affcftus, vt mojo agendum lit id,linc quo non potcft aiiquid 

 pr.xtcr naturan) remoiieti.' Mox dcfccndendam .id indicanda 

 iuuancia, atque adeo ad diffcrcntias circa inuentionem iuuan- 

 tium,fcd Sc cunc difquirendum an iiceac confcrcntia & luuan- 

 tia inuenire,vel per indicaciones,vel per obferuationes,veI per 

 analogitmos. Sanc vero daranandi funt, quiper folas indica- 

 tiones fcraper progrcdiuntur : namque inccrduni locum lu- 

 bet indicatio , interdum obferuatio , interdum analogifmus, 

 intcrdum omnibus vtimur , interdum vno folo pro diueiiita- 

 tc rcrum pi.Eter naturam .■ qua de rc Medici aguuc in cura pu- 

 cridarumin generali. 



lara his abfolucis ancequam ad remedia veniacur , pro- 

 gnofticum facicndum cft, pcxfercim poft indicationes. At 

 de prognoftico quidcm eft l.oqucndum , duin (crmo habe- 

 curdcp.uicnce, qui non fic illjco moricurus. Quod quidein 

 dixerim , quoniam fi quis proxime moriturus fit , non cfl: 

 tcmpus tcrcndum in inucncionc iuuantium , fed prognofti- 

 cum facicndura. At fi raors non adeo fit propinqua , fatis 

 eft, vt primo inueniantur iuuantia, vcrbi grati.i , fi ptius ap- 

 paruerunc indicacioncs , tum pra-diccnduin eft , nura pof- 

 finc ablolui necne, in quo exaltec.i parte perpendendc liint 

 res piu"ter natuiara , & cx altcra vis rcrum naturaliuni , lon- 

 o-itudo itcm , & brcuitas fucurl ftatus morbi, equibus patcc 

 aditus ad prognoftica. Denique cum morbus curationem 

 admiccic , dctcendendura cft vltimo ad materias prxfidio- 

 rum , fed antequam fiat fcrmo ve! d^ chirurgia , vel de 

 pharmaci.a , vcl de dixci , ne qua conclngat confufio, opti- 

 mum cft fi repetatur , cuinam prirao occuircndu.m , cui fe- 

 cundo , cui tettio , dcinccps. Qiix fi ignorcntur , fruftra 

 adhibcbitur curatio. At vbi innptuit quodna.n habeat ra- 



15 bb 3 tioncm 



