566 Encyclop^di^ Lib. X X V II. 





tioncm caafe .^fnclcnvs fi'"-' confcuum.s, qnodnam item c.- 

 tci-V« , .wodqiic lanjL^n caufx finc oua non; tacih negouaii- 

 c-.biu afrciorc^elVc pnnio occunendum vrgenn, dummodo vr- 

 csat, de quo videndus Galenuv ^.Mcthodi ii.cui ert pruis oc- 

 currcndum,'iu6d liabet rationcm caulx.fine v,u^ Mon ; Accum 

 illa raulripiicia (mt.iUi occurrcndum cll quo4 habct rationem 

 cfScicnti/,quibu,s cxplicatis , dcfccndendum adproponcnda 

 remcdia luic dc CliiturLna, llue dc Pharmacia,ime de Diarta.m 

 quAus ojnnibus ordinate, ac diftindc- progrcdicndum, caucn- 

 dum autem ub co , quod impcriti quidcm^fa*erc folcnt, qui 

 dum dc Cli:tun;ia,r'ii5iimacia,& Di.v:a ccn;n:unt,dc his agunt 

 jtaconfusc,vt 0; quod dixerint,igiiorcnt,dciBdc loqucntes de 

 Chirur<;ii, mifcent aliquid de rharmacia . atque adco ad 

 ChM-urgiam redcuntes , fubdunt aiiquid de Diina neglcfto 

 ordiue. 



I X. MethodM interogandi £grotos vdde cfi 

 necejfitia, >~ paitck ita habct. 



Methodus confultandi pendet e no:itiaconmi,qua- acci- 



dcrunt x-^ioto. Ha;c autem nequeunt innotclccre, n.fi rcile 



interrogetur. Idco & dc methgdo illamintvrrogandi opcra; 



prctiumeft hsc pauca adiicere. Cum igitur /onilct iplumcllc 



mcdicum qui dogmaticus fit, hunc autcmeile, qui pcr indica- 



tiones ca, qusconfcrunt, venctur,fqaidciTi tanta vis cfl: indi- 



cationum, vt confercntia inueniantur, quod citra obfcruatio- 



nes.iSc citra analogifmos Scii ncquit.dcniquc etiam hoc fit tan- 



quam fundamentum, vndc iuuantia a T:oxiis fccernaiuuripro- 



fcfto ei,qui optimus vciit cflc mcdicus,l.iborandum cit,vt no- 



xia rcifte inteliigat, pcrccpturus mox facillimciuuantia,& rc- 



media adhibiturus. Itaquc a^grotum prirao rogct , qu.vnam 



fint,quibus afificitur,& quando ca cocpcrint illum vcxarc.quod 



nifi ipfc dicerepoirit, dicant aftantesific enim Si Galcmis mo- 



net primo de locis affcftis. Qux vcro pateat , ac funt pra;- 



fcntia , omitt.mtur. Eo vero prima tendat interrogatio , vt 



nofcantur res fecundiim naturam, cx quibus in notitiam ca- 



rum, quar funt prxtcr naturam deueniri poffit. Q^ii fanc or- 



do & iuuabit .v:;rotuiTi, & ctficict, vt Medicumadmiretur,qu<jd 



eius moibum pra:nouerit,quare &incucatione libentius ci ob- 



tempcrabit,ac fanitatem Dco iuuante confcquctur. Verbi gra- 



tia : ^grotus inquit fe multum cxpuere , idquc nullius ede 



fapori3,is igitur tum interrogandus eft,num alte i diuque dor- 



niiit , nam cx ips.i pituita copiosa hoc coniicitur , qux indicat 



cerebrura ft gidum , .Jc humidum clTc ■. dcinde progrediendiim 



ad aaiones,qux ciim iint in capite,propria; funt ipfins,ncinpe 



animales , dcindc item perquircnda; naturales funclioncs qua; 



extant in omni viuentis corporis parte, niniirum quonam 



jnodo , circa aftiones animales , Sc principales, & non princi- 



pales, fiuc cognitiuas, fiue motiuas, fc habeat,idque c.i ratio4:e 



€ftanteinterrog.indum, vt nofcatur quonam modo fc habuc- 



rit p.itiens , antequam Uberetur in inorbum , qua;runtur enim 



rcs fecundum natur.im , ^ tcmperanicnvum capitis. Qiia; vbi 



abfoluta fucritinrerrag.atio, vcnicndumadaifliones naturalcs, 



ad diffcrcntiam animalium, qu.i; in capitc funt. Qu.^s qaidcm 



acfliQnes naturales addiffercntiam animalium quando non ita 



patent, ex iis func'Honibus eftintelligendum , qua: cas confc 



quuntur , funt autcin excuntia, funt qualitatcs,fcu afteitiones. 



Exeuntia funt & oris & narium,&: rcliquarum partium,dc qui- 



bus interrogandus a;grotus. Qu^alitates funt, calor, & rcliqua 



f&u corporis , f eu capitis; nam & e vario capitis doloie, & ma- 



Cjnitudlne venarura venitur in notitiara (tatus naturalis capi- 



tis. Inde quasrendum, quonam modo fc habuerit xgrotus antc 



morbum penes ventriculum , quifnam fucrit appctitus cibi & 



potus, qu.-B ceiebrata fit coctio cibi : Qua; nofcuntur etiam ex 



exeunribus mutatis,qux per alnum dcfccnduntsintcrdum item 



cxiis, qu.T per os cxtunt. Tunc interrogandus zgroius,an fo- 



litus fitp^ti naufcam, vomitum.flatus & peros,&pcrintcrnas 



partes prorumpcntes , e quibus intelligitur , bonane fucrit 



ventriculi tempcratura, ncc ne ; mox de iecore vidcndum 



bonane fiat fanguificatio,e qua nofcitur temperies,&: confor- 



^natio iecotis, ac ftatus naturalis ipfius. Qux- item deprehcn- 



duntur cx cxcuntibus, & ex affcrtionibus non cx aftiorie, quia 



naturalis cft non animalis ; exctemcnta veio fuiit mcUncho- 



lia, & cxctcmemitia bilis, qu.-e funt duo exctementa fanguiti- 



cat:oni';,qu.T: fit in iccorc. Pr.-Etcrcaadcft lotium,quod qu.imuis 



lit excrcincntum venarum & arteriarum ; nihilominus tainen 



Jiequit lecovi.s ft.itum indicarc. Quamobrem diligenrer .Tgroti 



i-nrctiogandi funt , nain cxcrementa funt biliola. Vbi enim 



gif;nitur bilis copja , qualis a iccore calido , exeuntia niaxim(5 



£|tL'jna lunt , & coloraia. At dum viget excrementum mclan- 



chojicum, non taro p'jr vcnashxmorriioidales mclancholicus 



fan;>uis crumpit. Quod fi nof^fatur cx aliisiccurefTccalidius , 



ronintcrrogandum eftdc lotio , fed dicendum, antcquam ipfi 



igtoti dicant , lotium fuilfe coloratum , vel fubflaui coloris. 



Mo.x qu.-Brenduin "ab iifdcm dc ftatu rerum , & velica: eodcm 



snodo , nam bcne fc habent hx partes , ciim fine dolore cmit- 



titur lotium. 



H:s (]u.efi>:is,ad vicalesfun^liones z[\ veniendun}, nimirum 



ad eas,qu.-e in corde,atque easquxextracor eduntur. Mox tan- 

 gcndus pulfus.in quo cum pofritefTe deceptio, (nam cum .i'gcr 

 xgiotat, pulfus non cft fccunduninaturani) prudens Mcdicus 

 animaducrtct, quxnam fit vis inorbi,quo tunc corripitur a-gro- 

 tus, lii quammutationem polfit efficcrc, & itifundioncmin- 

 dicabit propter pulfuin in ftatu naturali. Verbi giatia, labora- 

 bit aliquis febre quotidiana , cui frequcns fit pulfus , & vclox, 

 quique illifcbri non refpondet: diccndum igitur hanc vcloci- 

 tateni indicaie , S: frcquentem & velocem tuifrepulfumtem- 

 porc flmitatis; Quod profeclo Medici prudcntiores fpedant, 

 qui nofccrc velint, qua; fit aftio cordis, ac quinam fit vis ani- 

 malis. Ncc vero quaTcndum , num aigrotus fit timidns , nec- 

 ne. Ecquis eft enim , qui fortem tc eftc neget ? At cuin no- 

 fcicur cx pulfu eflc cor calidum, xgrotus item nofcetur audax 

 ui fortis. 



H.TC vbi a£la fucrint, qu.-erenda; crunt res pr.i:ter naturam, 

 & oinittenda intcrrogatio omniumexcuntium , ne t.Tdio a;- 

 giotis, &: aitantibus iit Medicus , qui tainen ex iis intelliget, 

 quxnam fit pars afix-£la, vcrbi gratia, fi Ixfum fit caput,intcr- 

 rogandus xgrotus , quxnain fecuta mutatio a ftatu naturali 

 pencs funcfioncs capitis,penes exeuntia,penes qualitates mu- 

 tatas , & alia Id genus. Quamobrem fi quis male jiabct in ca- 

 pitc,non cil inrcrrogandus de aliis corporis partibusjnifi forte 

 aliqua fit fufpicio , fymptoma capitis non prodire ex capitis, 

 fed cx aliarum partiuni inorbo , 011.1; per coDfcnfum affiv.ijnt 

 caput : Quod cum pcr contenfum afficitur, facile ctraditis 

 ab xgroto,notccturinutatio,qu.t ventriculo acciderit. At quod 

 dc ventriculo dlctum etl:, de reliquis quoque dicendum efl. 



X. Methoditi mede»di apud FcrneliHm bre- 

 ititer ita fe hahet. 



Medici munus eft cito , tuto , &iucunde remedia conferre, 

 quod quidem facit interdum vt adiutor,interdum , vt opifcx 

 primarius , vt cuin luxatos artus reponit, & vulncris difiunrta- 

 labra adducit. Htibet enim ars inftin<flum , quo caret natura. 

 Mcdicinx auteni finis ell fanatio , qu.x- in morbis leuibus fit a 

 njtura, in pcriculis & grauibus vt pluriroum abarte;eft autera 

 cui.uio rciffa , & conuenicns rcmediorum vfurpatio , qiix tri- 

 plicitcr confidcrantur , hoc clf Gcnus reniedij , Quantitas , & 

 vtcndi ratio. 



Morbus omnis contrario profligatur , quod conttarium 

 aliud cft pofitiuum , vt frigidum Sc calidum , .aliud priuatiuum, 

 vt plenum , !k. inane;& reducuntur ad tria genera; ad Medica- 

 mentum , Chiiurgiam ; & Dixiam. Rataigitur conftanfque 

 manec curandi Icx per contraria , etfi quidam contrariam ve- 

 lint , dum morbos fimilibus cuiari dicimus , qux licet morbo 

 fimilia fint , eius tamen caufas primario aduerfantur , vt vo- 

 mitus curat vomitum , materiam morbificam e medio tol- 

 lendo. Vnde quot morbum tot rcmediorum gencra funt con- 

 ftituenda : illa autem modo in tcmpcric fimplici, modi^ in 

 ihixta, confiftunt, & quilibet habcc fuuni e diametro contra- 

 rium. 



Simplex affcLVus , fimplici remedio , compofitus compo- 

 fito rcpcUendum ■• fi auccra obfcurior morbi fpccies nonduin 

 tibi pcnitus cognita perfpciffaque eft , Imic ne propercs rc- 

 niedia adhibere , fed rem totam naturi ccmmittito, fi quid 

 fortecxperiri cogeris, Icuc id cllo,nc fiat in re ancipiti iaftura 

 grauis. 



Caufa omnis priufquam affcdus methodo refta excludi & 

 fummoucri dcbet,in connexis vcro aftcflionibus abeacura- 

 tionis ducetur exordium, quxortu prima, inucftigatione vero 

 poftrcmafuerit inucnta. Vcrbi gratia, fi quis cerebri diftilla- 

 tione vcxatur , qux ex immodico excrementorum prouen- 

 tu fit orta , nullatcnus curabitur , nifi priiis cxcrementorum 

 colluuies fublata fucrit. Conncxi vero affcAus omncs c6 fin- 

 gillatimcxtirpcnturordine,quo fibi ortu tiiccedunt, 



Morbi dilparati , & qui fcclibus valde diftant , vt vnic.uique 

 fua poffint remcdia, czteris intaftis, adhibcri, oinnes & fingit- 

 latim pollunt curari: nec refertcui primiim propria remedia 

 decernas: Impliciti vcro raorbi mcthodo funt curandi , qui fi 

 familiares fuerint,potueiunt limul curari.Si vero contrarij tem- 

 pcratis rcmediis , vt in inflainniationc , vi qua repcrcutientia 

 refolucntibus admifcemus. In cxteris vero complicatis afFe<fli- 

 bus,illudprius eft faciendum,fine quo perfe<5la fanitas habcri 

 n equit. 



In affeiluura connexione interdum ab eo aufpicanda eft 

 cjratio , a quo raaxinv; xgro pericu'um impendet. Vrgemur 

 autcm ad i<i taciendum aut eflentix morbi magnitudine , aut 

 Liffx tunclionispt.-eitanti.i^quibus vires prol^einuntur& tran- 

 ^untur. vnde fi maius periculum proprermagnitudinem mor- 

 bi, quimpropter virium prolhationcm incunibat,illi tanquam 

 grauiiTlmo omni cura eft incumbcndum. Grauifllraumautcni 

 diccrc poffis, vel quod niaximc xgrum in vit.i; difcrimen ad- 

 ducit, vel dc quo is grauiirimc queritur. Q^ii taraen methodum 

 in omnibus Qimiiiin pcrtinaciter exquirit , pariter cum morbo 

 plerumquc hominem de mcdio tollit ; ficpe ctiara graui alicui 

 fymptomati , quod nimis vires conuellat, diligentcr eft: fuccur- 



tcndum, 



Sui 

 hai 

 >ii . 



me <Ji 



C! 



Ci 



c «■ 



1« 



