edieins Sea. I. Cap. I X. 



eniliun, inotbo ctiamiace idum pixtcrmiflo. L: lu-c cft ciua- 

 io exrraordmaiiu. 



Expugiiando m;i;bo p.-»ria <]uod.!mmodo cxponcnda fniu 

 rcmcdia, & conlidevaudum, quantum xs^rotus a naturali llatu 

 diltcc,<]uod cx mor'-)i uugnitudiae di.; noCcctur. In variorum 

 vcro aininiilrationc,c6 vUjui-, >.'rt projjicdcndum , doncciji 

 iiatur.ilcm, vt ccrce in priilinum gtadura lit reccilus. Id autcm 

 modolubito, modo fcnPam cllt.icicndvmi,iioc in morbis lcui- 

 bus.iuxtaHippocratis fententiam in cxtrcms : iliud in mcdio- 

 tribus morbisivniucrfim.ctcnim aut v.lcuate.aut alterarc clt na- 

 turi- odiofum.cx Hippocc.Bifatlamautcm lcntc,paulatimc]uc 

 cur.itiones ficri contingit, vcl pari contraiioi vel infcriorc rc- 

 ccflas ordinc. In iis vcro qur tertij gcad.is funt , non cli: ad- 

 niodumtutus vfus, etiamli in mjdica quantitatc, vt hcqucntcc 

 admmiiltentur. Non cnim immodicum corporis calorcm con- 

 grucntcr,vei Opio.vel Mandragora,vcl Hyoiciamoc.xigui li- 

 cct portionerepct.M, e.ictingucs , ncquc cxupcrantem fv.imo- 

 rem parua pomouc , vel Scamonij , vcl Oiocyntludis rciiecita 

 vtilitcr decrahcs : viribus cti.im imbccillis icnta cuiatio necsf- 

 Taria eit,cauendum autcm,nc dum vni m:tionremcdio inlillis, 

 iiio afluefacia naturacoutcmnacrcmedium.vnde pcrv.rna ic 

 multa vagari licet. 



Rcmedij qu.uititas non tolum ex morbi magnitudine , fcd 

 ctiam cx pa:t;s co..ditione eit furaenda, in qua conlid-rari dc- 

 bentconformatio, poiiuis prxltantia, & fcniiii. In conforma- 

 tione confidcrauda el\ raritas, & denlitas ; In htu fi fin: vicina 

 ori, vel non; In pra:ltancia, an veliint principalia, an toticoi.- 

 pori iiilcruienci.iiln lcnfu,num is hebes iit,an acutus. Dcnlitas 

 cxpofcic remcdia vaiidioa quamracitas,(i procul diitent ab orc 

 fortiora, quia mcdicamentum ad illa iefra<ltumpercingit, 6m- 

 nia itcm prxltantia nie.mbra rcqr.irunt rcmedia muioca, quam 

 ignobilia, Et qui lenfulunt acnacnarcnuunc mcdicaincuta. 

 Scicndum eft autein hcri nonpofle , vt arcc quis adlimilcm, 

 - autmeiiorem ftatum rcdeat, inqao antc moibum crat conib- 

 tutus. 



Rcmediorumaliaeuacuant.alia duncavat immutant, & aftc- 

 . ftum dcpcllunt. Remedia quxfoUim immutaut, iiuccxteriiis, 

 liac intcrius addantur, tunt partiaircAx proximajadliibendj. 

 Perfpeda igitur oportet ut Anatome , vndt ad caput purgan- 

 dum optima via clt qu.c pe.: nares, os, ,.< occiput hc. I'ecl oralia 

 optimc per cuaporacioaem. Hepati,Vcntriculo,& Renibusper 

 ea, qua; per os iLimuntur, fuccurricur. Vacuatio aucemtriplex 

 cft , prima ei\ eorum qua: citra mocum , aut cxagit.rtionem 

 peccant , fccunda c!t reuuitio liumoribus in prxccps ductis 

 idonca , certia dcriuatio eorum, qua; partim obhdent ipli quo- 

 dammodo impaila. Reuullio autcm fit eriam venx fe>ftjOnc, 

 & purgatione. 



Foimx remedioram funt dux ; liquida , qux competit locis 

 <Kftaatibas,& folida,qux etiam vicina iuuat.Porro liqaida ma- 

 gis aperumt, laxant, rel~oIuunt,qu.im Iblida. Quod attinet ad 

 tempus,id,quod pntis cft cutandum,pi,cccdat. Non enim fcir- 

 rofum humorcm dilcutcre ell tentandum , anccqu.im is plane 

 attenuatus llt, Sc emollitus. In fluxionis initlo altringentia,in 

 ftatu digerentia , in deciinatione rcfolucntia. In fcbnbus qui- 

 dem initio exuperantis m.xtctix potcio euacuanda , rcliqua de- 

 indc naturximitatione digcrcnua,& demu.m per locaconprua 

 propellenda. Scd & viftus ratio prailribenda eft ex motbo- 

 rum temponbus , nam nutio tenuis quodammodo eft liaben- 

 dus , incremento tenu.or,in ftatute luifltmus. Brcuis morbus 

 tenui vi,Su indigerjongus pleniori. Cauenda accctIio,& accef- 

 fionis inuafio . dum cibum & medicamcnta ofFcrijnus. Sed ic- 

 deamus adindicationcs,adquas rcg.7. fubftitimus. 



567 



conructiido, xt.is,fcxus,acr ambicnsfyniptom.ua vrgentiu. Ab 

 liis alurqiic phiribu.s fumuntur indicat-ioncs fccundari.x , 'qu.T: 

 Piuna'. ilias piomoucnt : vnde coindicationesdicuntur. QiLt 

 vcro indicationcs primario impcdiunt vSc corrumpuni.coiura.. 

 mdicaiionc.sdicunturi(|ux-(ccundaiio,coiiiiarcpuL'nanti.T Mj. 

 . mirum coindicantia funt , qu.c noii per fc,fcd pcr aliud indi- 

 cant;t]ux vcro impcdiunt, quod .i primo indicante tutrgctitur 

 ea vcl contraindiciufia , vel contiarcpugnanna diutolen'' 

 ContrainJicans .uitem cft, quod pcr ic piimo impcdic : cor- 

 icpugnans, q:iod lec.indario. Verbi gr.itia , cacocliymia ciia- 

 cuationcm mdicat; coindicant vircs robuft.c, confuctu.io, &c 

 contra!n.kcat,vucs debiles;cotrcpugnantecas,fcxus,tPpus anni 

 -Xc.qu.rv,ixsfrj.^asdcmoiiftt.rnc. Similitcrf.icultasviauindi- 

 cat , coin.,:cat a;t.is, ttmperamcntum i contraindic.it moibi vc- 

 licmcntia;coricpu!;naiit lymptomata confequcntia. Ex quibus 

 appat^ct , vnumquodque pro dlucrs.i ratlonecoind!cans,con- 

 cra.iid,cans,.ua concr.irepugiuns dlci p-.irc. Cxtcnim cum 

 ir.ctliodus curatuia analytica tit , & .tt, clFcais ad caufis proxi.. 

 mas ordine proccd.it, donccad prim.isdeucncrit, vbiincipit 

 curatio oportct vt indicatio curaciuaprimum locura tibi ven- 

 dicer._ Prima autem maximcque gencralis imiica -,0 cur/itiu* 

 clt ip a conrranctas, qux a morbo fumitur. Nam fanitati mor- 

 tnis elt contranus , & kmper gcnus rcmcdij iudicat. C i:tcr.i: 

 indicationcs , fumpt.v a parteaffea.i,ab xtarc&c.m.igis par- 

 ticu:ares funt, & mucationis iilius mcnfuram,modum,"& tcm- 

 pus dctcnninant Nam quantitatcm remedij Indicat naturaic 

 corpons tempcramentum , partilquc aftcax : moduma^^cndi " 

 iud;cant dignitas , fenfu.5, & titus partis atfertx, itcmcjuc vircs 

 .tgn: tempus adminiltrandi ipfamorborum ttmpora, &niui- 

 lia indicint. Poft indicJtioncin curatiuam fequitur frifer- 

 uiitiu.%, a caus.i morbi, intcrna vldclicct ac anteceJcntc, 

 qux morbum glgnit & fouet. Sumitur lixc indicatio i,fub- 

 ttantia niatcnx pccc:intis,a qualitatc luimoris pcccantis, a 

 q;i.intitatc humoris- rcdundantis, a motu humorls pcccantis, 

 iliiutque fitu &quictc. Tandcm vcnienduni ft .id /«.//«r.o-' 

 nem <m<eruaint.iw_, (eu vitalem.qux viribus debetur. Indicant 

 autem vircs per fe coiileruationcm ,qux fini.'lbus perricitur, 

 fecundarids id permittunt vel ptohibcni , quod motbub aut 

 morbitica caufa inlinuat. Porro {ininla funt, quxfubthntiam 

 virium rcficiunc^ Igitur aliifientum virtufque rationsm vii-tus 

 primo indicat , tecundariomorbus, quatenus idpermittit, vel 

 prohibet.quod virtus dic^at. Contidcrantur autcm in viftns ra- 

 tione quinque : fotm.i, quantitas, qualicas, modus, tempus : de 

 quibus lupra. 



XII 



Euitcmtio medlca eji vniuerfiilis, 

 vel panicularis. 



E:i.icHat'o 

 ni:dica. 



X I. Indicationes prima tres/iint,curatina , pnt- 



fernatiua , & conferiiatina : cj" triapri- 



ma pticipu£ijiue indicantia , 



7nor'oi , caufa morbi 



& factiltM. 



Trcs prxcipui fcopi in Medicina funt : curare , prxfcruare. 



Ctim Medicina fit adiectio fubtraftioque ; adieftio quidem 

 dcficientiuni,fubtractio vero redundautium; & Medici o/fi- 

 cium tit , vt fanitatem pr.xfcntem conferuec , amillam refticuaf. 

 quod dccftin ccrpore hura.ino , fupplere , quodrcdundat.fub- 

 nahere dtbet. Igitur in curaiiombus requiritur , vt Mcdicus 

 inftrunienta illa cognofcat, quibus omnis defeftus fupplea- 

 tur , 8; redundantla detrahacui. Impletur .lutcm id , quod ex- 

 hauftum ek in co.porc,rericientibus & nutricntibtts. dctrahi- 

 tur-rcdundanti.^ i uacuantibus. Porro rcdundantia in vatis hu- 

 morum quantitate noccntium piilcbotomii ; qualinitc nocen- 

 tium catharticis euacuatur. Redundantia vcro humorum extra 

 vafa in habitu corporis,tudoribus & infenfibili perfpiracu. At- 

 qtie h.x vnimrfates eunenafion"! vocantur , qui^ vna aliqua ' 



pcculiari partc matcriim vitiofam (iibtrahunt : .-it qux ab v- 

 na aliqu.i partc euacuant , vt a capite erdiina,.ipectore be- 

 chica, a viis vrinx dmiiaka Scc. Ji^rticularia far^antia no- 

 minantur. 



XIII. Cathartica efl doElrinade reEla rationepur- Caiiianicai 

 gandi : & ahfolitimr trihus partihtu. i.de medicamentis, '^''''' ' 

 ^uihus perficitur pttrgatig. 2. de tnodo vtendifiue deme- 

 thodo purgandi. ^.de accidenti''us purgationem confe- 



6f confcruate. Curatio niorbo, prjferuatio caufx,conferuatio cjuentibus ,Jiue de iis, qu£ faciendafunt, aJJHmpto phar- 

 facultiti dcbetur. Sublato morbo toUuntur lymptomata.Quare rnaco cathatrico. 



tres priinx indicatlones etunr,cu'atiua,prxferuatiua,&confer- 

 uatiua; & cria prima prxcipu.iquc indicantia, morbus, caufa 

 morbi , & facultas. Morbus prira.itio , caufa propter morbura 

 fublationera indicat pcr conttaria,tacu'tas confcruationem per 

 fimilix Ab his generibus iucipere dcLemus in methodo cu- 

 randi,& ordine pcr fubaitcrna ad fpecihca defcendcrc. Venim 

 indicatlones prim.c non futficiunt. nam indicatio,qu.^"fumitur 

 a morbo , plebelis & brutis nota eft. Itaque hxc indicationis 

 pats minimaell,& tantumptincipiura, vndeptocedit medendi 

 ratio. Non enim fatis cllfcire, atfcftum calidum ellc refrige- 

 tandum fed quibu<;,quantum,quomodo,quando,& vbi refrige- 

 tatio fit necetiaria, vt profis,nunquam oblis;qux omnia abfque 

 rariocinai;ione & conliderationc rerumnatiiralium inhumano 

 corpore cognofci ncqueunt ; inter quas prxcipuc func tempe 



Frwcrpio pharmacacuacuant vel manifefta qua1itat;qncm- 

 cunquc humorcm , lubricando, ablucndo,extcrgendo,aut com- 

 primcndo : vel pccullarem huniortm, aut ex peculiari parce, 

 idque occulta propr:etate. In pharmacis , qux occult.ifub- 

 ftantixproptictare eiucuant , quatuor potiffimumconlidcran- 

 tur. i. quem humorem propriimi euacuarc debcant. 1. pcr 

 quas vias. ^a qua ports potidimum. 4. quo modo. Ab his 

 omnibus diftinguuntur purgantla. Nr.m ratione humorum 

 medicamenta elertiue purgant-a funt cholagoga, mclaitago- 

 ga', phlegmagoga," iiydragoga. Stcundo alia per inferiorade- 

 iettlone,alia per (^upcriora Tomitueuacuant. Tcrtioaliaa 

 vcntre ir.agis ,alia a iecore', fplcne,;cerebro&c. Quart6a)ia 

 blande leniterque', alia mcdiocritcr purgant. DeinJe in lcgiti- 



aniciuum, & conftitutio totius corporis partifque affeftx, ma mcthodo purgandi quinquc func obfcruand.i. i. an , & 



B b b 4 quibu' 



