576 Encyclop^di^ Lib. XXV 11. 



C A P V T 



VI. 



Satunium plumbum cfl*e nulla auclioritate ,_fcd fequenti 

 tantummojo rarione frcti, ex'iffimaut. Saturnus,inc]uiunt, le- 

 jH-x, & pr. ipviorum intantium vorax a poctis hngitur _, cjuod 

 fancplumbum prx-ftai egregic iomnia enim metalla fi feptu- 

 plo pondcrc cum illis permifceantur & in vafe quodam cine- 

 cltio(capel]amvocant)igni imponantur , itadcuorat ,vti nul- 

 lum eorum vcftiginm pofTit reperiri , aurotamen k argento 

 intauVo inuloiatoquepermanentcinccjue abs re fcnex, ciim rc- 

 liqua metalla illo imiiora fint, vtpote qua:cx lllo genercntur. 

 Hrc llli : fedquE hxc per Deum ratio aut comparatio ? Satur- 

 nus vt in fabula eft, omncs infantcsfuos deuoi:auit,Ioue tan- 

 tiim, Ncptuno.S: Plutone matrls aftutia liberatis? plumbum 

 vcro reliqua metatla non iilios , fcd fratres fuos deuorat , vcl 

 potiiis igni dcuoranda pra;bct.Non c plumbo enim nietaila fed 

 cxelemaitls prlma inllantia abfque vUo lemlne leumateria 

 proximC" gcnerantur , vatem de hisaudi non ratione tantum, 

 fed &: cxperientia ipfo forfitan Hen-nece doftiorem : 



Pourcant ne fc vante la gcnte, 

 Et dife foubs ce mot nocable; 

 Toucc chofefaitfon fcmblablc. 

 CVftmal diA quanc aux mlncrauil 

 Mais bicn cfl: vray des vegecaux 

 Ec dc fenfitjfs vrayement. 

 Carils prenncnt nourriflement 

 lis fefcmenc &:fe plancent, 

 Les mctaujf lamais rien pe fefitcnt, 

 Et fonc aufll grandsaudcrnier 

 Commc ils fonc en leur an premier ; 

 Des Elcmcnts prcnnent leurelhe 

 Par nacurc eu rElcraent terrelhe. 



ienfus tflorumfere hic efl;. Nullus inquic gloi^ictur nimis 

 vficato illo PliilQfophotura axioraate , fiiniliafcilicct a iimi- 

 libus tantiimmodo gcncrari. Vera cnim li.rc quidcm luiit , fi 

 de auraialibusaut vcgctabiliLusintelligancur , quxquoniam 

 fcraen habeut , fcminari, plancari, accrciccre line dgbio pol- 

 funt.metallicavero vti feminc catent, itancquc lenfunivllum 

 Labent , aut ctcfccteomnlno poflunt, & non maiora lunt il- 

 lo anno , quo c vilceribus tcrrx ecuuncur, quam eo quo primo 

 m.tallicam fuam naturam induerunt : in eleniento tcrra; ob- 

 ftctricantc natura ex iplis clemcntis cnalcuntur. Hax illc:led 

 3n alicubi gentium idem fr^trii & filij nomen (ignificat?Anne 

 idcm eft etiam. tem allquam edere aut alteri porrigcre eden- 

 dam; non enim plurabura metalla deuorat ; Icd difponit tan- 

 tilm , vt citiiis commodicilque igni dcuorentur , quociica 

 vnact'am cum ipfisabfumicur. Scd our quifo Saturnus clau- 

 dicat? An plumbi fixitas in caufa eft! ? itt certc illud oninium 

 niecallorum eft alaciflimum , ita vr tardiora reliqua fecum 

 ociiis taciat auolare.o miMicam , 6 dilTunilem fimilitudincm, 

 6 nulli rationiinnixam comparationem; Satutnuni egOjMaf- 

 iem,& Vcnereni cerix',Lunam vero Sc Mercurium aqu,i; Hie- 

 toglyphicaeflTe intrep;de afl^ro. Solem dcnique aclouemad 

 reliqua duo elemema , qu£ aftiua funt , indifFercnter pertine- 

 re ; nomirium vcro lianc diuerficitcm elemcnta quoque di- 

 ueifo motc cffcdla dcnotarc fingularum caufas in promptu 

 liabco , & omnia vetullatis monumcnta , obelifci, pytamides, 

 ./Egypciorumlitera; pro mcahac fentcntia depugnabunt , fed 

 ncquc hic Di) foliim Deaiquc , fcd qux- illis ctiam anciquir^s 

 animaliaconfecrauit , cafdem apud Philofophos lignificatio- 

 nes habenc. Ad rem. Sarurnus a fatu nomcn fuuin cft mutua- 

 tus , non quod primus latorura ac ruris petitiam, fvti Quin- 

 t^liano placetlcdocucric , fcd quod facaomnia in tcrra, cuius 

 ipfe Hieroglyphicum cft, tcrancur, e tertacrefcant,e terra vi- 

 uant & nutriantur, non enim qua;uis tcrra,fed pinguisilla& 

 pucrctadaagrorum,qua;frugibQs fercndis dedicacaeft, Satur- 

 ni nomine appellatur ; illa cnirt^ ipaximam corrumpcndi vim 

 habct, qur in frugibus prqduccndis requiricur. Nifigranum 

 in tcrrain cadat & nioriatur,id eft, corrurapacur , nuUum fru- 

 «Tium k-ret, fcd folum pernianei: , vcrit^s cft ipfius vept^cis 

 teftimonio coinprobata. 



Capvt VII. 



Fdit fanc tertaabfumitqueinfantes fuos, id eft omnia qua; 

 ex iUa veniunt , abcadcm confumuntur. Quot & ciufmodi 

 aucs acr, quim immania& monftrofa pifcium corpora macc, 

 quambonos ,fapjentes,opulentos,bcllicofos homincs tcrra, 

 quam elcgantcs (pcciofasque mulicres,quam nobilia ferorum 

 cicurumquc aniraaliuni genera continet?aftillaomnia&terra 

 lujit & in terram itcrum reuertentur. Vbi fplendidiffima illa 

 regum .t;dificia'vbi fup.rbi illi regiique cultus?vbi ipfi tandcm 

 Rcgcs nc principes?omuia infatiabilis ille terrx ventcr vafto 

 /uoambitu complexus eft , & deuorauic. Adhuc vcro hodie 

 loui, Ncpcuno, Pluconi aSacurnoparcitur, inuiolabile ipfo- 

 lum prmtlcg um-fcmper manet & pcrmanebit,neque enimali- 



tcr fieri poteft,cumnequc hi,neque iftc naturam fuam muta- 

 ucrit, aut vUo vnquam tempore fit mutaturus i ingentcs illas,. 

 admlrandas obftupendafque coeleftium orbium machina» 

 afpice , qua' indcfeffo & humana cognitione celeriore motu | 

 circa ccntrum fuum, hunc nimirum terrx globum,in quonos 

 viuimus, violcntiffime rapiuntur potiiis , ciuam volutantuti 

 rairare immcnlaaftrorum qua iixorum i qua errantium cor- 

 pora : ifta omnia Ipuialia funt, a;therea funt, immortalia funt, 

 in quibus nihil quod deuoret, corrumpat, inrmutet, terra po. 

 tcft inucnire ; quamobrem diitantiffimis etiain regionibus 

 (qua; crcaroris fapientiaeftj diftinguuntur, Sed & Neptu- 

 no liucaqux & cx aqua immediatc cnatis pnuilegium illud 

 conccflum eft , quod vti intelligas , animum tuum atque ocu- 

 los c ccclo reuoca & mundum hunc confidera inferiorem , vi- 

 debis ptimo fcxcenta lapidum pretioforum & communiuni 

 gcnera,fdlcs eciam plurimos & anonymas alias aquacicas Ncp- 

 cuni gcneracioncs , quas oinnes hic cnumcrare auc dclcribere 

 velie, Ncptuno ipli parenti eorum «ist' iJui«« foret,horum vc, 

 ro omnium radix aqua cll , ex qu.a fine feminc vti metalla ex 

 aqua & terra mixtis immediate coelefti virtutc calefcut Sc in- 

 durantur,coIore & accidcntibus aliis qua; in huiufmodi rebus 

 jnucniuntur enatiuitatisfm loco, feu matrice terrca fecun- 

 diini qualicaces &: proprietates eiufdem acquifitisi ergo illa 

 omnia vci a Saturno Ncptunus.ita a terrx' elu libera.ab cadem 

 nutriuntur potiusquam deuorantur. Chriftallum , adamas, 

 marmora, fal culinarium, Armonlacum , Smcraldi dcnique ac 

 Hyacinthi , cum infinitis illud aliis attcftantur , tandem ali- 

 quaiido ad Plutonem etiam vltimum huius immunitatis fo- 

 cium ius illud cxtenditut ac piorogatur. Quos non ille obfe- 

 cro diuitiarum opumque cumulos in diuitem illum ditem 

 iuum, id eft, intima; terra:pcnetraliacomportauit ? inderpe- 

 talk^omnia , inde mincralia reliquahominum vfui Si abufui 

 arqui infcuiientia ingenti liuman.i; fociecatis commodo 3c 

 incommodo eruuntur. Sed & illacum Pluconica fiiic , aSa- 

 turno nccpjcunc dcuorari. Quoc cnim mille annisquando- 

 quc aurura , argencum, in tcrra lacuiflc exiftimas , antequam 

 auaricii humana inde excrafta aut quxfita etiam omnino 

 finc ? accamcn nulluni in )iis vccuftatisaut cotruptionis ap- 

 parct vcftigium ,. ted Icmpcr manent fibi fimilia , aut ctiam 

 fottaflis emcndantiir fal vero foffilc centum licet annjs 

 humatuni cufl:odias , nuncjuam pcius aut minus fit , fed 

 quod aflinirandum cft , in petlucidum & tranfparentem l^- 

 pidexn coagulacur acriiponia fua reliquo fale mulco pras- 

 ftantiorem i quod idcirco hic adiiidi , quod bene fciam hoc 

 falis gcnus ob admixcas tcrrcas quafdam qualitates , non 

 aqueum planc; fed mjnerale exilUmari , quam vere autem , ipfi 

 viderint , ego tem nihil a4 ipc f crtinencejn in medio inde- 

 . cifam relinquQ. 



C A P V T, VIII. 



Sed quid eft qucsd Sacurnus claudlcare a Poccis fingitujr? 

 tcrra fciliccc concraria rebquis elcmencis more nullo nacura- 

 li fed violcnco duntaxat mota cicri potcft, &vti ccntrum de- 

 cet , in racdio feraper fixa ac ftabilis pcrmanens requicfcit: 

 hinc vnumquidemcoufiltendi videlicet pedem, integrumiaU 

 tcrura vcro qui motus cft & ambuIationis,fradum habct , aul 

 illo omnino fruftracur. Qucjd fi Alchymicam a me ratio- 

 nem poftulenc , licec Alchyqiiftam me efle nullo modo pro- 

 ficcar , illam camen,vEi puco , vel ipfis iudicibus non abfurdam 

 fum tcddicurus : quod cerra, vti aliafaciunt in ignc, non aufu- 

 giat, fed tanquam comminuta confracflaque haberet ctura, vti 

 fugere idcirco non pofTet , in flammis mcdiis vfque ad mundi 

 finem, fitam diuquis cuperetvrere,ftabilis S^fine damno vllo 

 coloris, pondcris fiibftantixque permancrec. lam qux illive- 

 teresanimantiadcdicarunt confidcremus. Sane dracones,bafi- 

 lifcos, colubros , acque ipfum omnino Cerberum video , tum 

 quod hxc animalia corrupcione e terra putri fiue Sacurnia, 

 communi Phyficorum c6fcnfu,enafcantur,tum etiam qucjd tri- 

 cep^illccanis & cuftos Ercbi Cerberus,quafiK(5f»j«j,i.e.carni- 

 uoraxidco appellecur,quc)d terrafibi crcdita animantium cor- 

 pora confumac:icaenimaMychologls omnibus explicatur. 



C A P V T IX. 



Martem nos appcllamus terram iapldeam , faxeam , glareS 

 & f.iburra refertam, frus^lbus autem aliifquc omnibus vcge- 

 tabilibus rcbus fcrcndis inucilem , gypfi cancummodo , cal- 

 cis tolTiHs, calci, ac carbonum cereftrium, quos lapideos vo- 

 canc, feraccm. Ferro, chalibeque plurimum grauidam , iioc 

 cniin mecalli gcnus in lapideis moncibus & incer durifliraa 

 faxa plcrumque gignitut , qua proprieracum ac nacuralium 

 qiialitatum vicinitate fimilicudine dcccpci ncocerici , fi- 

 lium loco parentis accepcrunt , id cft , fcrrum co nomine ap- 

 pellarunt, quo ferrigena tcllus fiue minera ferri fola merito 

 debet appellari. Confirmauit eos in errore fignum Martis 

 aftronomicum (^ quod ccli fimilicudlnem habct. non enim 

 aliud tcli genus quam ferreum in rerum natura ejciftere ar- 



bittaban- ' 



