Medicins Se6l.II. Cap. V. 



581 



C A P V T XXII. 



Immanitas doloruin , qux ex vtcri dcpiauati affo(JVio- 



nibus nafcitur jTptcimeii pnbcc , ^juali viicus hoc fcmcl of- 



fcn(um nunijuam icltitui poiht uitcgrx juiltinique fui- (a- 



nicati.atquc ita lonao ego tcmporc (ciili,qu6J vidcrom , uic- 



dicamenca qai adhibcti lolciit a mcdicis nihii ailmoiium 



aut parum cliiccrc poiTc : vci dc Epilcplia laui ac paialyfi aii- 



tea cft declatatum : nam capitis ac vccii pcilinnicsa-qualef- 



quc orauino morbi funt , (i (pciles ad maligmcatein cifc- 



<fluuiu, ecaulis ramcn conttatiis plurimiim otiaiitur. Verum 



mcdicina nollra a inorbo quouif libcrat •tcrum , dunmioJo 



vchicu'is acconimodaiis ad naiuiani inorbi , (icut dccanra- 



tumcfttanj Ixpiuspropinctuc.Infrigidiscrgomatticis aftcdi- 



bus dctur cum abrotano,Pcca(itc,gtanis fcianii, colto, Nopua, 



iua,fcfeli,fcrpillo , Loicoio, angclica, Teucrio.raiUcceryii- 



g'i , B.icci$Lauri, Caftoteo,MaIabatro,Bdcilio,S.igapeno,Bo- 



race,fabina>I"atureia,trifQlio.In calidis , Oxyacantiia.Scariola, 



0):aUdc,Styracc,DaioUbino, Tiyphcta facraccnica, Ipodio, 



Palmulaimmatuta. In humidis, (umach , Amaiancho,collo. 



Butfa ^alloiis , faiTafcis, Acoio, Katabe,PhiIonio Pcriico,ie- 



quic Nicolii , Alfa foctida , bcniouino, Alipta,Iadano,G.illia 



inolcita,mnfco qucrno,bolo atmcaiaco, Himatitc , & liini- 



milibus , quibus vis indita elt, fanguincm & humores omncs 



conltringendi. Inliccis , Calcndula. Satirio,fniirnio,canaccto, 



diftamno , Dri£;ano>Catica,fumana, GladioIo,& qux ad par- 



Cum facilercddcndum, cxpcUcndas fccundinas aut mcnfhua 



obftrucfla promoucnda c >mmunitet adhibcntor. In imp'i- 



citis , commixtio fitmcdicamcntoram , qux tam ad calidos 



quira frigidos , liccos quam huniidos morbos propellcndos 



▼alent : (iuc illud iiat iq fotma Apozeniatis , Roob , Looch , 



Trothifci,Ele6tuatij ,5yrnpi, Tiagcx,tjbul:e,(iue alia aliqua 



forma 1 qua: apta videbitur ad nioibi ftatum , aut voluntatcm 



cius Bui xocr eft.maxiniii acconimodata, & cuiii illis omm- 



bus ita commixtis ac fpacio dictum quindeciniej;tcgrie fer- 



mcntatis{vt loquiniut.)niedicina iwllt.x cxhibetur.Si bilem ef- 



fufam intcftina coniincant , detur medicina noi^ra in aqua 



hotdci , qui vim traxcrit e foliis falicis , oliux aut (cmmuni 



frigidiorum .addatur cbullitio fpodij , diacodium , intybus, 



thap(us,verbafcum , tctra Lcm'iia, & qux pungentiflimam il- 



lam dilTcnteri.-c irapte(rioncm , qux diu admodnm intereic, 



foliticft intcftinis ■ potctunt abolere, Vbi iiludfucrit pituita 



proderit dare hoc remedium cum vino iblinthij, Conyva: aut 



faluix, li meiancholia, datur cum "^lth x, Mcex , Pailulatum 



& fpinachix decptSionc. Attuum iunfturatumque dolor c' 



capiti^ (iuecetcbri intcmpetie fccundiim Mcdicov Phyficof- 



quc omnes cxotitut , ita vr caufa doloris artuum cerrbtum 



dici podit , & dolot ipfe efF-ctus cerebti intcmpciati,hinc'cu- 



rato ccrcbro attus quoquc ac iundrntx curabuntut : quo- 



modo fcilicet cfFc<SusCi:fl.int , fi quando caufx pr -tinusau- 



fetuntut. Atramcn topicis etiam difToluenda eft nutciia Gy- 



pfea , qux dil^lillatac cciebro in attubu.» ip(is iam lapiJis in- 



ftarell coagulata , nam altera illa cutatio iftud tantummodo 



prxbet comniodi , vt defluius noui e capite in artus prohi- 



beantur , ifta vero , vtqux iamantcdeflmerant, hxlirantque 



in membris, & doiorcmcaufant,diffoluantur,ac viattiaftiua 



po(bTiodum medicamenti Hcraclei cute integra per poios 



e«trahan^i]r,talia luntin afFcftibuscalidis Carapiafmata, qu» 



CK Mandragora, folauo, Hyofciamo , bifmalua , fambueo, 



lumbticis terreftribus,paiietatia, lente paliftri, nicdulla pa- 



nis(ili;;inicei, mucaginibus Cjdoniorum , Pllllij, lini, Fccnu- 



prxci, \hhex, axungiaanguIlaium.gclantiHac fquammis pi- 



fcium, & fimilibus prxpatantut. In frigidisolcum faponis, 



vlnaceotum , filismatitimi , dclateribns , mcllis,cxti.G.;lba- 



ci, Caftoiij , piperum.&quod e lapidibusftillaticiuin ad hos 



ex Alcxandiia afportacui : namillud folum ego Pctrolci no- 



mine dignum elTc iudico , qiiod alia omnia partira fuppo- 



fitadnt, pattim alioquin hoc Alexandrino mulciim imbe- 



cilliora. In humidis adraoueantur pcrpctuo liotca calida , 



qux odorc imbuta (int thurismafculi, martichis , Galbani, 



fulphutis viui,quilefcil. eitrahituremincia , nam quod iani 



ignem vel fcmcl tantummodo eft cTpeitum , dcliccaiiuam ae 



niazime fubtilr m fuam proptictatem cxhalauit. homo totus 



iiihumetur in ftumcnti tccentis grandi cumulo,ita vt nil prx- 



tet folumcaput ( gtatia tefpiiandi)exetat,reliqua omnia fru- 



glbus contegantutiprofunt ("acculi ex railio vitulato , futfute 



macrojblf alTato, baccis lauti.fi in oleo coquantur Enphot- 



bjj, &calidi(lime lacis dolcntibnscitcumponantur. In (iccis , 



fotiisadhibcntut aut ctiambalnea cx olco oliuarum , amyg 



diloruro , nuclcorum auellaiiatuin , ci la6lc etiam & aqua 



pluuia in aqua coictint vciuccum capita,vfquc dum balneum 



n ipfis contraxetif ingenitam vifcofitatem. Verum iftis 



omnibus fuperfcdendum , cum fola mcdiciiis noflra fufficiat, 



dummodp intra cotpus fumarut ad coagulatos humorcs in 



attubus difTolucndos cxpellendofquc , aut (i coagulati non 



fucrirt.ptotinus ab(orbendo!,& robur inlignc netuis , venij, 



tsndouilmSjinufculis adiiciendum. 



C A P V T XXIII. 



His ego coniplcxus vidcor totius humani cotpoiis ple- 



rafquc vtl onincs ctiam uiorbofas ailcdlioncs , ncquc vlluni 

 quisiiiihi moibi gcnus iniicniat ,qiiod hucaliquo niorbo rc- 

 iciti,&. ex alcgatis cemcdlib ncqucat pcrlaii .ti, SUfiCic(t vt dc 

 Do(i cantunimodo, qua iiiiia corpus huiiunuin (umcndaeft 

 iiicdicina noltta , paucuia doccamus. Ptimum cfto , faiiilfi- 

 num illam circ opiuioncni, qux vulgo c rcuniftiri folci,nic- 

 dicinam hanc li vitra luftillinum ac lctupulodilimc pcnfita- 

 taiu Dolini (unutut , o(tic>-ic admoduni ianitati liumanx , 

 quin iino planc cos qm nimiuni fuuiplcrinc , cnccari. nam 

 hoc quidf accidcrct, (1 iiutcru ratdiciiu: vi. nciiofum aliquid, 

 Narc> ticuni,cono(iuum,aut aliqwaalia qualitatc naiura: bu- 

 manx inimicuni complcttciciui , qualcs Uia- nutciix (unt, 

 quas ipfi idoncas eflc txi(f inunt ad medicinam haiic admi- 

 rabilcm coijficiundam , Aotiiiiomuin li:iUcct , Arccnicuro, 

 Hydtaigyrum , (iuc illud vi.iuni, vti naltitut, manfciit, (iuc 

 admixiionc corrodentium (alium , vtj m lubUnutolit , liuc 

 ignis rcginiinc enccatum. Vciuiii longc abtft a rac.liciua 

 nolha i(l:a malignitas , non tuibat vilccta,.iut putgat ccu co- 

 locynthis, Agaricum , f ithymalus, Elatctium,iion adit auc 

 qualitatt holtili ofFtndii fpiritus , vti mincialia faciunt illo- 

 lum, qu« l.inc tuto aliumi nccdcbcnt nec p^lluncin humana 

 coipcia : i"edamici(rinia e(t vtilidimaque & maxima afh- 

 uitate noblsipliscouiunda,ita vt non lolumccucibi rcliqiii, 

 qjibus vtfcimiitin dics,fumi propoitionceadem vjlcat, vc- 

 tumcuam vi ctc omnino non poflimus , nili cam cfculca- 

 tis potulcnt'l"DC noftiis , quamuisindigeftam adhtic , admi- 

 fccanius- Vetuntamen dolis ccita adhibcnla cft , ne pic- 

 tiolUlima medicin» jjiodige nmiis ac inutilitcr abutaniur, 

 cum ttultia iiat pet plurj , quod paucioiibus pctuit tJHci. 

 Relpicicnaum ergo eii ad xcatem fexumquc xgroti , ncc 

 non quo anni tcmpotc mcdicina adhibccur : hoc vifo, 

 rcmcJia lila , quibus h.xc aamifcenda clt , prxfciibantur, 

 mentuia iilaat pondcie , quo decct tali xratc , tali icmpo- 

 rc , perlunx cali,eadcm piupinaic. Secundum idorumpon- 

 dciapondus etiain nv (trx niedicinx c(t nioderandum , vc 

 ii vi.'elucc lobulto alicui decoiluin detur librx intcgrx 

 hctbaium ciufmodi , qtiX ad moibuni ipfius propulfan- 

 dum maxinie valcnt , huic fcriptulus cti.iin intcget mcdi- 

 cinx nofttx cum prxlctipto dccodo dctur. Si libiam di- 

 uiidiam imbeciIUori tantum dare conueniat , ("criptulus tan- 

 tiim femis fcu gtana deccm criint adm;(cciida. Si ties vn« 

 cix fufficiunt : tribus vnciis fijfHciat granaquinquc tantuni- 

 niodo admifcuiiTc : hxc cnim proportio ncc cxcedeic quan- 

 titate arlmodum neque nimium etiam imbccillis elTe vi- 

 detui :de tcliquis idcm efto ludicium, ciim pondcr.T(ingu- 

 la pcrfcqui fupcrfluum ellc videatur : Vt qux iis , qucis hxc 

 fciipdmus , lam antc multum cognita efTc dcbent , aut cct- 

 tc ignotata etiam facillimeaddiicantut : tacco iam ctiam ab 

 Hcuioio ,Fcviiclio& aliis ,vt an:iquioris prxier.am^adnau- 

 fcam vfquc cfle iraftata , quo ftudiofum ledotera ablega- 

 tuKi volo. 



PERORATIO MEDICIN^ 



C H Y M I C yE. 



HAbes quoquc compeDdi uni medicin.x C.hymica: ; quam 

 cxornamus hac clcg.inti coco.->idc Diincani. 

 DuncanM LidJeliiti lih i. artii A-WitiC (ic adcmbrat me- 

 dicinam Patacclli. -Priimim mcdicinam non pro artc , fed 

 pto mcdicamento pioptic accipir ;& ei Mcdicioa ^' -^icijin 

 lieii, & in Mcdicinx natura, omntin M!:i.ii. Uicntuni , at- 

 tem,theoreticam & practicam , to' (iiu-re arbirr,itui. Medi, 

 cinam autem d. tiniunt Paracci(iftx tlfLnium qiundam in 

 natura c-lIocataiTi , deprompt.im cx nutcria vcgetabilium , 

 miueialium, &aninialium, qu.'c arte Spagyricadcbitc prx- 

 patata , & ab imputitatii)us (cparara hu!iiani corpotis mot- 

 bos aufcire potcft. Scparatis »cio inipuiitatibus cxplican- 

 tur & manifcftantur ttes piimx fi.bilantix , vltima cuiuf- 

 quc rei materia, ^U£ S^'..Sulphur,(^ Meroirim ab iii vocuntur. 

 Exiftimat Paracelfus primiim tx histtibus conftarc non io- 

 lilra res cxtcras totius vniucrfi , fd ctiam Jiominem, quoad 

 coipjs Phylicum. Dcindc ex i!lis:oaicia bona & niala, (iue 

 faniiarem & nioibes haberc ; Sanitatem autcm (i hxc tria in 

 vnum coipuscoijant , plancquc confcntiant ; motbum vero 

 oriti , (i dilfoluantur , & ruptofocJtrc vrumcorum acxccris, 

 aut omnia tria iotct l'.- d.llcntiant : quod fit, quando ab aftro 

 viiiUa aut altralia rcdJuiuur , fiue in cxaltationtm d'.-Jucun- 

 tur , vbi fal rcfoluirur, calcinaiur , teu;rbct.-itur ; Mcrcuimj 

 dcftillatur,fublimatur , aut prxcipitarur ; fulphur accenditur, 

 coagulatut, icUiluicur . &c. Caufamautcm efiiricntem ens& 

 allium plcruiiiquc vocat , ac entium quinquc pr«cipua gc- 

 neta ponit, xiJfni afirale,ens n.iiurale,ea< v^neni , ens ipintMey 

 ens dnale. Q^uarc concludit, vetummcdicumdcbercin onini- 

 bus corpoiibus ttium ptimoium compolitioncm , ftaturii, 

 ^ '^ &dilloluiio- 



