Encyclopa:x{ia2 Lib. XXV 11. 





»• Tl'4. 



, Caiida ^ jlctxprlmo orJine : zgrimonMm fiue eupato- 



r.aii;, am) gdala: 4alces, bugloffum, borago glycyn-h,za, _ 

 X. OilnU pn„,o,fiif ^ j:.;iMdo ordnir.Myiuhmm.cQxundn 



i;:jnei»,«/n3ium,fumiii3,namiiladafaluu. .. . ^ 



;. Ci^«^« v.mi) ,yf'^-J '"■"'<""■''""'•' Cnina radix&Urfa- 



' C,9.''<!'.i ^fuca fecHudo oriUne : acotum fcu calamus odo 

 ."-us, :'diiutum, aloe,beconic4, caltlia, ci-ocus,iunipcri baccx, 

 !3uriVacc.^,!ibyftici fcm!;", lilium conuallmm.mallix-.meliffa, 

 ri.^nha.ocymum, oftrucium,P(jeonia,petrofcliiium,pimpineila, 

 .luponticum, fambucus,'fc,abiora,fcoiopcndrium,tcrcbinthiiij 

 yaicci^na, vifcum qucrcinum. 



.-. CaliJa (y ficcii ter.ii eriine : abrotanum , amar,icus, a- 

 piiiacas, amvgdala: amarx, anifum,angelica,ariflolochia,arte- 

 miiia, ciuduusljenediAus^corum^caryophyllum^caryophyllata, 

 csniaurea, chaiTi.i':dtis,chclidonium,cinnaiTiomum,didamnum, 

 foei)iculun),gentiana,guaiacum,hclenium,hypericum iiuc per- 

 forata, hyilbpus,nux myriitica,pulcgium,rhabarbarum,rolma- 

 ifi)Ui,ruta,vcronica,zedoaria,zingiber, 



6. FrigiiU 0" fica frirno ordine t. cy^om^ mala, & facc.i, 



C2iru.T). 



7. Frhida fy" ficeafecuntto oriline : acctofa , berberi , cicho-. 

 vium,endiui.r,fragatia,pcnthaphylluin,plantago',pi:unella,pul- 

 monaria, rjbes, rofar. 



8. Frigida Q- ficfit tenio ordlne: famphora, f3ntalium,tor- 

 mentilla. 



9. Frigida frimo ^ hi*midafeeuntloordlr,t;tn(CiUgo,yiolsf 

 »u:-piiier,nymphxa alba,fedui)a (iue femperuiuum. 



. Ter/i^ iimplicia animalia cumpnmis lolaria & balfamica 

 fiut hoc oi^ui- . alccs vngula,bezoar,caponi;m & gallinarum 

 cirucs ,cancroain) iapilli, callorium, coruu ccruinum, cornu 

 v.)icoruis , lupi pifdsmaxilU, oua fccentia, fanguis hirciaus, 

 vipcrlna; carnes. 



H*c icaquc Ilint (impliciailla folarla, in quibus opoballa- 

 mun) iUud ccclcllc, viuiticum, alcxitcrium inprimlsinuenire 

 cft- '"Juotj jttinet ad frigidior.i,qua; in l-.oc iplb catalogo poli- 

 . t4 fant , licet illa ob quiliratem & tempeiaturam frii^idiorcm 

 hiit lun.iria: Mmcnquantum ad opobalfamum, quo abundant, 

 tn-.-ritb accenfcntut folaribus , hoccfl, illis medicamciicis,qu,c 

 fpjadrufiici faculcatc excellunt:vi,inqu.-Mft,diapir&retic.T fcu ab- 

 ltcrgi;ntc,a!teratrice & exficcantc,aleititetia,&: fpcciHca, Quas 

 q"i3!d'-m vircsinprimis exi^erunt, li rcae pr.-cparentur.iuxra il- 

 l\lA I'im;iii tib t . de aiditk rcftm raiifis c. 1 X, Satis nobis fit, 

 injnit, e rebus fingulis finccrum quidpnr.lTimdmqi cliccrciin 

 f|U') vis illa occultatum ptoprietatum fumma ( licctnonom- 

 riisiinfideac. Sed redcjmus ad jurum noftrum medicuin. Con- 

 ♦iciuntur ex rpfo phamnaca omnium tutiiTima & lucundilTima, 

 qu.-B litcratis hominibus d' bcnt efie commcndatilTima. Opor- 

 ^jt autcra Iblaribus hifcc mcdic^montisprarmitfuccathartica, 

 fiuc purgaiitia, mitia &c blanda.cuiufmodifunt. 



I. Cjiidn firim^iy jicca fecundoordittt'. fumaria,flores pru- 

 fii fylueflris, mechoaca. 



ij. Ciil'-h 0> (itca fecundo ordine; agaricum,aIoe,ebuIi bqc- 

 >CJ!& lajii, poWpodiumquercinuni, lambuci radix,fena,tcre- 

 binthina. 



5. CMil-' /y fiecitertioordine: ariftolochia longa, cpithy- 

 stijin, ixi^, rhabatbaruoi- 



4. Cali in cr immi a primo ordine : cadia fiftu!aris,Ia£lis bur 

 bu!i & caprini fcrutn, mmna CaIabrina,maIua,oleum oliua:. 



5. Cjilid.i ^ humida fecundo ordine : vQx paffie. 



<.. Frisr^da y humida fetHtido ordi?te : au.ple^Xjheti \txi' 

 q;;c, brallica, cerafa dulcia, pruna dulcia,violx Martix. 



Hxc ctiam funt cathartica beaigniora & tutiora , qui fo- 

 laribiis medicinis pr.irinictere oportct. Plura in hanc fenten- 

 ^ia.n vide apud Cbrijhpisru^ Horfiium i» dtalogo deaurome- 

 tiiiO i kiiofofhorHni. 



I L Rittio tHeniii fanitatem literatorurn hii 

 fere contmetur regulis. 



1. Vt homo litera^us mediocrem iuiicit funHionem zDeo 

 (ibi concefT.un defendat , corroboret , atquc in ilatu naturali 

 f onieracc , eligat aerem purum,eumquc rebus odoratis incen- 

 jii conucnientiorcm reddat ; '■i*mw ^jr' />«;"» adliibeat tacilis 

 riij.cftiqnis , qui fcilicet vi refrigerandi, yel cralTos ac vifcidos 

 IiM.z-.xcs producendi dcfticuatuc: efcuLenta con^iat faluia,ma- 

 _i0i.in.i, rnrematino, foeniculo, caruo,cinnainonio,croco,mace, 

 iric mofchaca,,S4 fimiliLus :potul n/a lint temperata.miniis c^ 

 !l t_iorair.ia diureticaiqui potus eo commodior rcdditur pro in- 

 s; ,;•■). o_corroborarido,(i infundantur radices helenij,garyophylT 

 ia;.'j, lali;:a;, torilmicini, bcconic-E, fcminum fceniciili, aniii,& 

 in,>.-;i-i;> ambra grlfca fi 5 quantitate in vinum quotidiani 

 fGtiis iiUufa: \\xc enim fpiritus aaimalesoptimecorrobotat, 

 (!ui:i! Jiit lapor tfius qaalitatQs indicat. In fuperfluis excernep. 



dis (\t diligens refpeftu cerebri,cuacuatione vniuerfali reJ par- 

 ticuiari promouendo excretioricm fuperfluorum quotidianain 

 per nates,palatum,aures.ocuio5&c.imo&ccuaporationem poft 

 fomnum pectinc eburneo capitifque tridione iuuet. Corftu 

 /•.v.-r -•;!/ modira/e, iu;ioq!ie tempore , nimitum pcraftis conco- 

 ftionibus. Animo fit pr^fen-.&c iuxta pra»ccpta virtutis pruden- 

 icr tciiliat opinionurri mobilitati, fuaque fretus vocatione la- 

 bores fluJiorum fubcat, 8c iiiuante methodica difciplina fa- 

 Cultatcs latentes excitet. i.Homo literatus memonammedio- 

 erem (^ fi4Jjii ientem ita confcruabit & augebit. Rurfys eliga- 

 tur aer purus, & fubinde coriigatur flor.bus falui^, lauendula:, 

 rotifmatini, maioranaj, rutDC, oi'igani, ferpilli,thymi &c. vcl in- 

 ccnlis baccis iunipcri, eiufdemque radice fumusexcitetur iu 

 niufeo : cui vfui inferuiunt etiam thus, ftyrax, calamita, ben-. 

 zoi , danum , ainbra, mofchus , luccinuni &c. fi vinis carbonf- 

 bus aliquld corum adfpergatur. Cibum eligat facilis conco- 

 Axc^h , qui parum cxcrcmcntitiorurnhumorumgencret, c.ar- 

 nium vidclicet iiocdcrum, agnorum, pullorum, colnmbarum, 

 auium montanarum, pitcium laxatiiium, ouoioim lorbiluini, 

 iufculorum vini cum aqua rolavum &, pauxillo rnacis atquc 

 croci coriditorum, iufculorum ccrcuili.T cum baccis l.rjrl, cu- 

 mino, & vitcUisouorum pr^rparatorum , iulculorum carnium 

 cum OLU<; dilTolutis, mcdulla panis triticei vel ctiam amjgda- 

 iis confcitorum. P;jn/j condiatur fale,cumine,vcl carui fcmi- 

 nc, opcimcque iit codlus. Pottfs fit vini trmperati , ^xohcc^ae 

 dcpurati, cui conditurx' gratia radiccs helcnij, faluia,flores la- • 

 u.indul.^E, fumniitates rorilm.uini, nux mofchata,& limiliapof. 

 funt infundi. Cfrc!»///» bcnc dcpurata, necadmodumcuapo- 

 rans iit, qu.-c maxime redditur accommodaca proquotidiano 

 potu literatorum, li cumbaccis lauri , galanga, caryophyllis,.' 

 nncc , nuce mofchata , tcminibus poconi.r , granis paradlli, 3c 

 (imilibuscondiatur, eii quantitate, vel omnibus vel iingulis re- 

 ecpris , vt fapor inde iucundusproueniat. Pono ftiperfluaiex- 

 cremen-iti.is humiUna/es, qux mcmori.x plurimum obfunt, ho* 

 mo liberacus promoucat,vt paulb ante diximus : balneum non- , 

 nili modcracc vfurpct. E.venitia corparis pro calore excitando 

 cibum prxcedant :/«OT»)«/j ^^abus, aut] tribus horis a coena 

 fJat, & non vltra natur.-e cuiufque rationem protrahatur: lucu- 

 hrxti nei nccl/trM^crapula ciac peius & anguevitencur: am-, 

 mi ajfeclm obiefto bonofufcirentur. Deniqueleftio fitmode- 

 rata. quam in fcnttntiam Hturnitu de morbis cafitis cafite 

 14. ita lcribit : Admonitlone dignum puto , ad memotix 

 iiabilimentum mlrum in modum taccre fludiorum mode- 

 rationem. Nec iilis cvcdcndum, qui alTidue ftudiis incumben, 

 dumputant.quod omn;a,euol\i(;ntla fint, vt aliqusndo optima 

 excerni polTui:. E/wju.v: Multuri}, non maltalegenda, ii me- ' 

 moria; confulcndum : alioqui crix infarferis,quali per vas Da- 

 naidum effluunt. Id ne fiat,mcditatioremedio erit. Conliftit e- 

 nim mcmoria in fida acftabiliimaginumconfcruatione. Qua- 

 re alfiduitas Icdionis obeftfcmper, nunquamprodeft. Nama- 

 nimi noftri promptuaria ita expedita funt , vt alia pars exci- 

 piendis imaginibus, aliaiudicio, alia referuandisiis, qux rece- . 

 pta funt, accribuatur. Quoties itaque tantaell imaginum fre- 

 quentia,vt altera alferioccurrat,vtquali vnda propeIlatut,tunc 

 irricus omnis labor. Cercc remiflTionc ftudiaacuuntur,ac vege- 

 tius adlcudia rcmiifa leditur. Qjaod Heurnij confiliumnon in 

 poliremis cft habcndum. j. Vir.btis in^enij & iriimoris. defi- 

 cicMibtis fi:cturritMr per confcftionem anacardinam , aquam 

 fophoram,& fiinilia,de quibus vidcinfraMnemonicam. ;^. 'Vt 

 ingcniura & mcmoriarcifli raciant otficium, »on ''(i/»/»_/««. 

 ifiones terebri, fiidetiar» cor^is ^ieeoris /unt coneboraad^. Hjec 

 enim func triamembraprincipalia. Deindc tobur ofganorum 

 fenfus atquc motus eftconferuandum , & peftu's atque pulmo- 

 nes pr.T;feruand3. Nam vt cercbrum cooperannbus organis 

 fcnfuum animales func^iones pcrficit:ita cor,vitalis func^ionis 

 organum , tum demum toti heiie profpicit , quando pciftus & 

 pulmones , tanquam p^rtes eidem inferuientcs, optime valent. 

 Terfih cruditas eft prxcauenda, & ftomachus corroborandus, 

 lienifque obftrucTrio pr.-Eferuanda. Hx fiquidem partes infer- 

 ulunt iecori, quod tercium locum incer partes principes tcnet. 

 5. Corroboratio totius omniumqucpartium impeditut a coa- 

 ceruatione peccantium humorum. lUos ita/jue euacuare ofortet 

 per purgationera & vcna; ftdVionem. Sed hxc c^Iegantiilimc 

 perfcquitur Gregoritis Hor/!i>is duobus librti de tuenda fanittft» 

 fiudiOj orum fy- literatorum, xjuos aliquoties laudauimus. 



PERORATI O 



S P E C I 



MEDlfIN./E 



-A. L I S. 



PAucuIa h.TC fufficiant dc Medicinafpeeiali , cuius ha;c cft 

 regula:Vt in Mcdicina generali plus fciencia;, icairi/pccia-., 

 li plus prudencix requiricur: quam regulam velinpriiriis ob- 

 fcruarc debct Medicus, ficutillam Senecxqnilibet xger; Pics 

 fajiitatis eft fanari velle. ; 



PELI 



