625 



ENCYCLOPiEDI^ 



LIBER VIGESIMVS 



O C T A V VS, 



Exhihens » 



Mechanologiam gencralem , & primam partcm 

 Mcchanologiac fpcciaHs. 



A P V T 



I. 



Be causnfmli artium mecha-aicarum. 



Pr /ECEPTA. 



X p o s I r ^ fLint difciplim libe- 

 lalcs in Philologia, Philofopliia , 

 Theologia , luriiprudencia, & Mc- 

 dicina : fequuntur difciplins me- 

 chanicx,quiE manuum miniftctio 

 inpiimis exercentur. 

 Earum traduio dicicur Mechanologia, feu Me- 

 chanographiaieaque gencralis,vel fpecialis. 



Mechanologia generalis edilleric caufas,affe<ftio- 

 nes, &diuifiones'generaIes arciura mechanicarum. 

 Caufx func cxternfi:,puta finis & efficiens,velin- 

 tern.-E > materia nempe & forraa. 



Finis artium mechanicarum primo eft c/Tentialis 

 vel accideiualis. 



Finis eirentialis eft refpcdlu animi , vel corporis. 

 Rcfpe^tu animi arres mechanics docent,regunt, 

 vel deledant. 



Refpedtu corporis artes mechanica^curantillius 

 fanitatem,formam,a£tiones,& palliones. 



Finis acci.^entalis eft prodcire literatis, qui faepe 

 difcunt artcsmechanicas voluptatis causa. 



Deinde finis artiura mechanicarum eft commu- 

 «isjvel proprius. 



Communis eft, quemctiam artes libcralesint^n- 

 dunt; videlicechoneftas; neceflitas, vtilitas, & vo- 

 luptas. 



Proprius cft facere opus minifterio corporis & 

 inftrumentonnn mechanicorum. 



Denique finis eft primarius, commodarcanimo 

 vel corporiraut fecundarius, incommodare,vt quan- 

 4o li<5lores aliqucm comprchendunr. 



R 



E G V t jC. 



"iX"" I. iyints rnechamca tta dicuntnr , e^tiia in iii non tam 

 t habitHi internm ammi.,tjHtim ejfe£iio ingeniepifpe- 



I ftatitr : vnde & poetic£ appellantur. 



I «^ 



Artes mccnanics k^ ■>}! firp^.ici^^\'?my,'ny.ci^,'i^roti' Ttnn^ 

 eadem latione dicuntur^quia nempe ipfispropofitaeftcffe- 

 ftio ingeniofa liominum vitx quotidiani vtilis ficiucunda; 

 proprcr quam pcriti Sc induftrij ab opcrc facicndo opificcs 

 nomcn trahunr : erfi iuxta alios opifcx ah ope fcrenda didus 

 eft. Alio nomine dicuntur»»J»»/T)i.t,/«i«/;iW,£, ^ illiberitles. 

 qux vltima nomendatura comparate eftaccipienda. Ita enim 

 eft , vt Zmingerus in Theatro monet , meclianicarum aitium 



a!ix 1 iberales & ingenux,a!i.T feniiles & fordiiJx dici pofTunt 

 Etruitusartes meciianic;cdicuntur iilibcrales, quia olimnon- 

 nifi a feruis exercehantur, cumliomines liberi ab illarum pro- 

 feirione prorfus abflinercnt & abhorrerent. 



I I. Finii artibus mechanicis propojitiu tft fiipplcre 

 defeSum Aliejncm in vita hitmana, idatie 

 ejfciione artifciali. 



Non cft qnod h^c differamus de fine vltimo artium me- 

 chanicarum , qui ell glotia Dei &: falus ajtcrnahominis ( huc 

 enim omnia debcnt ri."ferri) ncque dc fiiie illo com:nLini,qui 

 propofitus efl omnibus difcipbn s , iibcralibus ceque ac me- 

 chanicis.Proprium finem aiiium mech.inicarum oportet at- 

 tingerc. Is autcm cft muitifatius. Ei ir.m}) quidcm artcs me- 

 chanica; funt inucnt,-«,atque cxcrccntur vcl deciinandi mati 

 caus:l,vel concinnandi boni gratia,Df/We efficiuct aliquid pet 

 «iO%9-f.nir vel apctfotc:'. rirfi" animum doccnt, vt Piiflura : ho- 

 minem reci:unr, v: Gymna.fica,Athlccica:cundcra oblcdant, vt 

 Muiica organica^Hiilrionica : corpus curant ,vt Obffcrrica. 

 Balneatoria &:c. §lumto comimdant , vcl incommodant ho- 

 mini. Et commcdare quidem folent omncs artcs mechanic-c, 

 fl non ratione boni particularis,tamen ratione boni vniuerfa- 

 lis. Sic Liftoria incommodac , fi fpedes maluni cond;tionis, 

 quo affligitur hxcvcl il!a perfona. Ateadem commodat,iifpe- 

 (ftes boiium reip. (eu politia: Sed in pauca conctahamns , qux 

 Zmin^errts in Theairi fuse p^rfcquicur de fine arcium meciia- 

 ricaium. Artes meehame& a^sim in fcow/w» cominodando vel 

 incomraodando. S}tu roiHinod.ini , agunt in homlnem viuum, 

 vel mortuum §liis, ngnnt in homin-in viuum , asrunc in illjus 

 animuni,vel corpus. /».!n/w«OT,quaccnus doccnt, vt p.T?dago- 

 gi : vci reguiic,vt agoranomi : vel interptetantur (iue voce,liue 

 fcripto,vt fcriba; : vel fignificant,vt nuntij, curfores, cibellarlj, 

 priECones: vc! oblcftant,vt Munci, hilhiones, fcenici,gladia'- 

 tores,xyftici, funambuli. In crrpus : vt funt obltctnccs, chiruri 

 gijgymnaJt.v, pincernas, pr.Tguftatorcs, cubicuJari),balneato. 

 res, ton(ores,vnc^ores, nutritij, nutrices,coqui, faceliitcs, co- 

 mites , dcduitores , lcLticarij. In hom'n:m mortuum agunl li- 

 bitinarij , pollinc^orcs , vcfpilloncs, v£»oj;'iTTO(. In hcminem 

 ligunt incammodando latrunculatores , lidorcs , carnifices. 

 Hos fincs rcducimus ad genera'em illum , qui cfl fupplere 

 defeftuinaliquem in vitahumana,idque cffcclione artificiali. 



Finis arti- 

 bus ai:cha- 

 nuis p o- 



C A P 



V T 



II. 



De cmfa efficiente artittm mechanicarum. 



Pr-«cepta. 



P^ Fficiens artium mechanicarumcftprinccps,vc} 

 &^ organica ; & vcraque Ipect.uur rationc acqui- 

 fitionis,po(reflionis,5c cxeicitationis. 



Acquifitio fit pcr ingcniiim mechanicum,quan- 

 tum ad inuentionem & inftitutionem. 



Poircllio eft rationc artis, fcu rci poircftlc , &: ar- 

 tificis,feu perfon^ poiridencis. 



Execiratio eft in profeiTione mcclianica, & iudi- 

 cio mcchanico. 



G g g 3 R ^ G V 



