650 Encyclop^dte Lib. XXVII I. 



pViani.Tria enim tequiiir.vt reac,vt elegantet,vt celenter & 

 expcdite fctibawt. Reflc fciibete , fumma; eft anis. Pnmam 

 itaque laucicm habet^Oithographia.Cuius tanta eftnecBfTitas 

 vt fi in ea peccetur.nullam ncc elcganna,nec cclentas laudcm 

 amplius meteatur. Eleganterfcribere , imuationis eft ptobx, 

 «cquar-lamvclutpic^uisfpccies. Cclenter fcnbcte , partmi 

 natura; efl , vcloci ad nutum manu poire litcras crarare : par- 

 timartis, notis quibufdamintegra verba fignificarc ( quamm 

 Ciccro authorfuilTe perhibctur ) de quibus Marnalis. 



Currnnt vtrba !icst,manu! eft velocior illu: 

 Vixdum i;»guitfuum,dextri{feregttopi4s. 



Quxtaraen not,r ciim mnltarum litium in contraflibus 

 eaufi e(rcnr,aliis alio modo eafjcm iiotas intcrpretantibus: 

 ecli<fl'o cjutum fuit , ne quis amplius in foro & iudiciis, notis 

 iftis vterctur. Apud nos isjnotum efi: hoc fctibcndi artifi- 

 cium.icl potius compendium , nifi quantum ex antiqu-s mat- 

 moribus & fcriptis collisere licet. Innotarum locum fuccel- 

 fcreapud reotcricos abbreuiaturrc ( fic enimvulgo appcllan- 

 tur)qnibuslon!;eccrtiusea qua: volumus fcripto cxprimere 

 po/rumns , <|uam notis , nec minori celeritatc , quandoqui- 

 (iem minijtis literis vti ccnfueuimus. Zmingertu volum. zo. 

 iheatrUil/.i. 



C A P V T VIII. 



De artibtis quibuf-inm mechatticlsycirca 

 hominis viBum occupatis. 



P RitCEPTA. 



jR.tes mechanicae circa hominis viiliui'» occii- 

 ^Jt^ par.t & hoc loco cxpIicanda:,ahK veiTantiu cir- 

 ca cibum & potum afTamendum , alia: circa vtrutr.- 

 que recondcndum , ahx circacibum paranJum. 



In primo odine ell Trapezonomica , in fecundo 

 Pcnuaria , in tertio Cuh'naria , Lani3toria,& Moh- 

 toria : quibus omnibus communis cft diftributio, 

 quod funt gcncralcs,vel fpeciales. 



R E G V 1 ./E. 



I. Trapezonomica explkat rationem reSie aJfumeNdi ci- 

 bum & potnm , adeo^ise traH^t de modo apponendi & 

 diflribuendi vtrnmcjue. Proinde fub ea continetur Creo- 

 d&ticafea Trapez.ocomica. 



Tnappofiiicne cibl ^ potui oportet fpe£tare mcnfam, vafa, 

 & ordmem. A/f7)/iidebct iSc capax,munda , redilibus inftru- 

 Cii, it. mippis ornail.F<»/«e;untmunda,& fufficicn:ia,& di- 

 ftinda. e.g.falinom , coclilearia,patina:,pocuia. Or.io efculcn- 

 torum & potulentorum variat pro q;i.ilit.ite & quintitate 

 vttoiumque , & pro mote g -ntis .lut liiitu patrisfamilia-. In 

 gencre autem diflmguitur menfain piimam & feci5ndami&: 

 li lautior fit trai.l:atio,in tres midas.lndiflributionc cibi requi- 

 rirur ftruftor, qui dicitur T|y47n^ij)(«fyf : in diftributione fottn 

 pocillator,fen tivaj^&^. Huc itaque pcrcinet ars Trafezeccmi- 

 ea , cuiuspotilTimum pracepturo in eo virfatur,vt aliquis ad 

 vngucm norit pattimarticulos inanimalibus , quarum cat- 

 ' rcsfolentapponi, psrtimordinem.quo hic vcl illa ciborum 

 gencrapiioti aat poftcriori loco folent diftribui. Hic itaque 

 agcndumfiicritdccarne a(ra& clixaideearne fulHa, aprugna, 

 bubiila , Titulina , vcruccina , hocdina, ouilla, agnina,capri- 

 na,gallinacea,anferin.i,& quauis ferinasde iurcpulte, inttito, 

 pifculcntis,ouis, placentis,bellariis, deliciis, & tuceto , quod 

 Cra:cavocc diciturartocreas. 



PeBuwia. 1 1. Penuaria explicat rationem recondendi & ajferuan^ 

 di cibum & jiotum. 



^ ■^" "'""••quod attinet ; ibi eonfidetantur condus,promus, 



canianaro^cifta.resaffctuanda- , & modus afTcruandi. Sic. v. g. 

 lallamentum.haleceara infumata,pifcesinfumati,pelamis fa- 

 '"•* 'ft r '''^' ^^"'J*"'ut,illorumquecondimentum vniuer- 

 Ulc oft fal.Afrcruantur autem vel in fumo.vcl m vafe.Po/«.j af- 

 fcruatur a cellario , in ccllaapta , doliifque raundis.qua de rc 

 VjdcinhainOEiiopocticis&Zythopoeticis. 



Culinarij. ^^^' ^**^''"'^''*' fxplicat retio>?em citlin£,ignis , & injiru- 

 mentorum cuUnariorum. 



i» cHlina , feu cotqujna, fpeftantut focus , furnus, profur- 



nomicii. 



nium,mundities , & capacicas. Vbi gencralis cfl regula de fnr 

 mario,quodGrxcisappellaturjti«Tv«oy, vt fuprema eius pais 

 fit latiovquam infeiior.Ita enim iir, vc fumusabfquc vllo iin- 

 pcdimcnto euoIct./^»is rcquiritur vatius : vidclicct iiunc flam- 

 ma, nimc carbo &c. inftrttmentaculinaria fuin varia. e.g.fla- 

 bcllum , forceps, batillum , ignitabulum,tripus ,catcna,ahc- 

 num , fartagoJebes,cac3bus,olla,operculum, fparha fcu m.1 - 

 cul3,liguLi,h3urtrum , fufcina,veru . cratula , menfa coquina. 

 ria , culni v.inj , r.idula,catini varij , patellaE,lances , paropfi- 

 des, fciucU.x-, vrn«E,vrcci, peluis , mantile ; aquarium feu 



I V. Lani.jtor!afeu Creurgica explicat de lanio , injfru- 

 mentls iMiiatoriu ,& modo lantandi tumgentre 

 twii in fhecie. 



Laniui} xjfv^j9t,erit miindus , gnarus rei pecuarii, & prn- 

 dens, Injirumenttt liinintoria, lunt lecuris,malkus,V3S fangui- 

 naiium , fums > cultcriugula:orius,excoriatorius,& feftonus; 

 mcnfj Ijniatoiia, ft:.ttr.i Cdrnium, radula. Modus latiiandi eft 

 in madjtionc pecudis , dcttaftione pellis , difrcftionecarnis, 

 & fartuta,fi quidcm illa fit opus:vt quandoparanda funt far- 

 cimin3:quaiiquam alicubi lanms & fjrtor dillinguuntur 

 OfEcio. 



V. Molitona explicat offleium molitoru,& ratio- mo 

 nem molendi. 



&^ciumtnolitoris efl: , vt moletrinam accurate cuflodiat, 

 & rat.oncm molendi ciafte teneat. In moletnna fpedantur 

 ipfiusgencra,& inftrumcnta-Geaeraluntmola trufatilis , mo- 

 la afin3ri.i,nio'cndinumiqu3rium, & mola alata.qua: Gr^cis 

 d\c\rnt ^v?iri cctifi(x.ii.:Kjlrumcnta funt cifla , feu arca pollina- 

 ria,infjndibuium, lapis molati', catillus,meta,fubfcus ferrea, 

 liydrjufi, tota molaris , pini.a:, fcptum aquarium fcu catar- 

 riiaifla:, ligna fubfcu-.iti , irccrnibukim fcu cribrum, cribrum 

 poilinjr uum vcl cxcniTotiam Si.e. Rutio bene molendi e{i.ia ea 

 pofita,vt molitor iiorit naturam frumcnti,vt cft triticum,hor- 

 deum &c.niodumquc illud ritc coniringendi : vbi opottet di- 

 (Hnguete f3tinam,furfQr,& puluerem ; & rurfus farinam ctaf- 

 fiorcm a pollinc. 



C A P V T I X. 



De artibtis cpiibufdam mechankis circA ho' 



-V, mifiis amif/um occupatts. 



Pr/ecepta. 



E)jS Rtes mcchanicajqnrc circa hominis amiftum. 

 ttT^ occupantur , cjuxque hoc loco funt expHcan- 

 da;,parant matcriam^vel formam veftium. 



Materiam parant Fullonia, Textoria , Tinifloria 

 feu Infe6loria,& Coriaria. 



Formam parant Sartoria Sc Sutoria. 



Cum Coriaria conuenic Ephippiaiia &Reftiaria 



His omnibus communis eft diuiliOjquod funt gc- 

 nerales ycl fpeciales. 



R E G V L .«. 



I. FHlloma,feu lantficiiim e.vplicat emnefudium & opus, 



quod circa lanam,vel ex lana fit. '' 



Platoduas huius artis partes conflicuit , difcretoriaro & 

 concrctoriam.Difcretotia efl carminatio. Concrctoria fit im- 

 plicatione flaminiscifubtcgminis. Prxcipua inftrur»enta func 

 radius,trama,fp3ia,regu!a,& yiaem.Rario arttficij confidii in 

 delcdu & pracparatione 1.113:, textuta feu cocfcClioric panni, 

 & ciuslotione,exficcatione,3tqiie complicatione : vbi magna 

 eft vatictas rationc ferici,panni fiorulenti feu Damafceni^paa- 

 ni villofi vtrinque vel cx vra parte &c. 



I I. Textoria,fe textrina,dicitur late veiftriEle. f 



Late compleftitur fub fe fe lanificium &Iinurgiain':atque 

 itatcxtorcft lanifcx,vcl linteo : Striffe efl linurgia.Sunt enira 

 quaedam communia lanifico & linteeni:vt liciatorium feu iu- 

 gumfcapus feupcften , liciura,(lamcn, nicetx- feu duplcx fta- 

 men, triplex feu ttiplicatum ftamen , lapidcs appenfi, fub- 

 tegmen fiuc trama , radius , panus fiuc glomus , nodus , infi- 

 Iia,tcl3 fiue textum. Propria textoris func parare cadurcom, 

 byffura^carbafum fiuefindonem,fabanum,trilicem , & fimili» 

 gcncra lintei. 



III. Tin^eria 



