Mechan. Phyf ScQ:. I. Georgica. 635 



nani tempf ftarcm minimc smiffis fiondibii.s calucfcant. Ea- cuntiuni viatorum popularionibus , & affii^uisdtucrtentiuln 

 dcm in c.iu(i cil ,_cur iiiulta iii aiino trugc-ni iicratu funjant. Iiofpltiis rcs fatniliaris infcftatur. Si editior litui' ■ripxviliajfii 

 Rcgionibus .ic locis tcris &: miioipitis phircs , halMtatis atque piofluenti fupcrponcrc patictur , caue nc aducrfo amnc , vt 



cultis s;randiorc-; fcctus .ic meliorcs prodeunt. Rcpcriuiuur 

 <]U.vtantuminodo paiulhibus locis.lac^ibusjfluniinibus vel na- 

 ta; vc! plainata viuant. Sunt tcrrx qu.rdam poniis , vuis, aliis 

 fructibus procreaudis prorfus inhabilcs. Qu^od admonuit 

 Ifr^il.t- G 0rxi is. 



Atfritls i^notnm ferro quamfcindimus squor. 

 Venroi ^ 'jjrinm rirlipiJiicere morem 

 Curajit^ ac pAtrtos cultufque h.ihitufque locorum, 

 Et quiii qu/i.que fcr.it ri^io , ^ q lid qunquc recufet. 

 Hir fegttes , iili: veniunt faliciiis vu£, 

 Arborei fcctHs alihi, ' 



&quzibidem pnvtcicaadducuntur. Aperriils etiain &: plcniils 

 in fccundo. 



Nic verb ttrr&ferrc omn • omni« poffunt : 



Tlumi ibus fitiicei, crajjifque f>ilu:'il/usalns 



Ntfcfntur : flerilesf^xofi^ moniibus orni : 



Liltora m rrefis liit,j.m.i. Deitique upricos 



Bacch-M anmt colles , Aquiloncm (^fr:^ora t.t.V!. , . 



Peniquc in difcriminibus non paucis ajjcr at^ro pr.vftat. 



tcrgo potius , qu.-im prx fc flumen liabcat. Amncscnimplcn- 

 quc.cibtc vaporo(is,hvcme lirigidisncbu..'. caligan t : qux nifi 

 vi ni.udrc inlpit.intium vcntprum fubmoilcntur , pccud:bus & 

 hominibus pcltcm conciliant. Quanquam Homcrus omnino 

 c flamine fcmpcr antclucanas auras infalubrcs vcrilHmc tra- 

 llidir. Ad cxortus .rrininochalKs aptinime viila coUocabicur, 

 quAd inumbratur .Tft..te , irradiatur iiyemc. Spedarc villa in 

 .xlluolisiocis feptcntruincs dcbet, inquit Plinius.meridicm in 

 trig;idis , cxortum i-ouinodialcm in tcmperatis. Ad fundi am- 

 plitudincm cius magnitudo dirigctur : quo neque fundus vil- 

 Ianuiu.vrar;nct]ue villafundum , vtCatonis vcrbumell:. Con- 

 fepta diffutiora maiorcs impcnlas ddidcrant vttobiciuc, tum 

 vt conltruantur , tum vt farta tecla confcrucntur. Cella: i'n- 

 tiir & horrea tam numero cjuam c.ipacitate frurtibus atquc 

 mcfll rclpondeanr. Dicam nunc <]uar m villa «.•dificandafmr. 

 Proptcr ianuam Procuratori , & fupra ianuain habitationcs 

 cxttuendx, vc ingrcdicntcs egrcdicntcfquc vidcre facilc pof- 

 fit. Curandum,vt (it, vbi fcrui opcrc facicndo lalfi domum vc- 

 nicntes, autatflicli calorc algorc-uc fc recipiant. CclIa;p.ifto- 

 Tum vicln.-cpccorumfuurum ftabuliscrunt : ficenimcom- 



{i. 



jNofccnd.T ctiam fubtilius diftcrentix tcrrarum , vnde fingula modiOis ea curabunt Cvilinam pr.-ecipiunt alcam fieri ne fit 



" —.-■—- T.iT ,1;, in„;j..r. .1; , ...rr-.v^r. ,K, .,.„„„ contignationimctuenduttr incendium. Amplam quoquc Co- 



iumclla dcliderat , quod in ea hycme antelucanis tempori- 

 btis aliqu6t res conficiebantur , cibus parabacur & capicba- 

 tur. Aquam villa inter fc natam , aut foris c peronni fonte 

 induft.rm, autfaltcm maximepropinquam habcbitputcaiem 

 qua: nec hauftus (it profundi , nec fjporis aut amari aut falfi! 

 Stabula ita condentur, vt ncc frigore, nec calore vcxeturpe- 

 cus. Doinitis armentis bubilia gemina poftulant , alia n.mi- 

 rumxftiua, alia hybcrna : grcgibus rcliquis ex partc tecia 

 Ipca: vbi per hyemcm ftabulentur , ex partcfubdialia ,celfi« 

 inclufa parictibus , vbi pcr i-ftatem. Hoc ctiamin prxceptis 

 pofucrant,cuftDdiendum in extiuendis ftabuas , ne qu's'hu- 

 moriliabcretur: fi quis ibi etcitiflct , vt celcrrimc deflutrct : 

 quo neet.arictumfundamentaexedi , nccpccuduin vno-uias 

 corrumpi contingcret. Latitudo bubilis pedcs p.itebi.t dtxcm, 

 noiicm mioimiim , vt & beftia: commodiiis procumbant , & 



iugariusfaciliuscircumcat. Deinde conftituentur cellxolca- 



desquoquo verfumquadratum. lugerumquodquadratos adlus tix, torcularia-, vinarix , defrutari.T , foenilia , palcaria apo- 



duos habcr. AcVus quadracus , qui & latuscft pedes cx x. & thccr, hotrea. Humida, vtvinum,oIcumin planoaflerUanda: 



longus tocidcm. lugeri pars minimafcrupulum, idcft, deccm '•cca , vt frumenta, fccnum, frondcs ,palear, &.-reliquapabuIa 



pedes in longicudintin & latitudincm quadratum. Sed quod t»bulatis comniittcnda , Gianaria fcalis adeunda , qux aufu- 



C!eob.(?!us fapiens vnus e feptem , menfuram dixit ellc opti- ftioribus feneftellis AVjuilombus infpircntui : quod illa coeli 



mani ih rebus , hoc ad fc quoquc vchemcntcr atunerc jxifti- pofitio frigida in primis ; ac nequaquam humida cum fit id- 



incnt licct , qui agrum mercabuntur. Intcr Pa:nos cirQumre- circo perennitatem condiris-frngibus impcrtit. Cella vinaria 



lebacur: imbecilliorcm agrumquam agricolam efteoportere: a balneis i furno,fterquiIinio , & aliisimmunditiis procul di-i 



generanumerantur. Eft alia lapidofa,aliaargil!ola,alia arcno- 

 la,alia giareofi , alia cretofa. Er vnuinquodquc Ii..ruin in alia 

 tcllure admodum , in alia tcmperaic, in aiia vix inuenitur ; vt 

 <gcnus quodlibet ternos quafi gradus cohibeat. Singulx infu- 

 pcr,quasin mediulji attuli terr,e fpccies,alra5,6: quidera ternas 

 cocrcent: quoniJfii partim huinidiores,paicimaridio;cs,par.- 

 timmediocres lunt.IiiCereft adhucmacralit hunius an pinguis, 

 an vtriuiquc particcps. Indiciaiccinhaudiailacia tencnjtur.qua: 

 tcl!u3 aptafit cultur.r : cique veV abipfa daAtur, vel ab'iis cer- 

 te, qux cx ipfa generantur. • ' ^ • 



VII. AdodHS fiirtdt fpeEtMtir dimctijione, 



& adiuniia fi/la. 



Mctiebantur agros, rt quanticflent cognofcerent.Adiftas 

 incnfuras percincntiuga,vcrfus,iugera...Iugum dlccbaiu quod 

 iunfti boucsvno dic cxarare pollunc. Verfum , centum pe- 



quia cum fit colluttandum cum eo , li fundus prxualeac,allidi 

 dominum. Ncc controucrfuin eft , qum minus rcddat laxus 

 ager non icftc cultus , quam angultus cximic. Nonfugit hoc 

 Maronem , cuiuscft: laudatoingcntiarura, cxiguumcolito. 

 Modus itaque fundi fic fiia cuique moderata 8i voluntas & fa- 

 cultas. Quia vero ad raodum tundi accommodanda cft villx 

 a:dificatio , agamus dc vill.i hic potiflimum, atquc infupcr de 

 villico. Oi.'v:.ia -urbitna n^hil hic dicerntn y fed derttflica (^fru- 

 mtntnrix coniunciim. Ac de fitu quidemcius & politionc illa.: 



ftabit : a cifternis & faiiente fimiftrer : nam cxhalationcs ifto- 

 rum humidx vino dant perniciem. Fumarium,vbi materia re-- 

 ccntius cx(a fcftinato ficcctur , propc balncas fiet. Plauftris* 

 inftrumentifquecxteris quibus cttlum pluuium nocet , am.^ 

 pla tefta in corce curanda. Cors idcnridcm opera ftramcntis 

 acpalea , pecudumque pcdibusconculcata, Ixtamen faturanl 

 disagnsluppeditat. Sccundiim villamrcquiruncurfurnuspi-' 

 (tnnum,pifcinxminimumdux. Altcra qu,i vtantur anfcres^ 

 & pecudcs •. alteravbi luplnum , virgx, vimina &. alia mace-"'' 

 rata i & in aquam demiflli vfibus noftiLs opportur.ius infer- 

 uiu " 



L^ttjjuY 



In demiflb , huniili, cauo loco ; in conuafibus idco pToliibcnt ^ata ; Sc in aquam demifla vfibus noftris opoortur.iu. 



«citati,quod huiufcemodi xdificiis effuliiis de ccclo pro- uiunt. Sterquilinia item bina : vnum quo noua purcfamcma.' 



rupti imbres flumina fuper ripas excrefceniia, & per apertos conferantur elata evilI.T , & m annum conferuentur faltcruiii" 



eampos exfpatiata , torrrcntium repentini afHuxus importu- ex quo iani vetuftcfcentia beneque putria ve^anda petantur.,' 



nam cladem dctrimentumquc grouiirimum apportare folenr. Stcrcorata colluuieproficiunt , vt cibatu quodam horri,poma- ' 



Sublimior dcligendus locu; , qui cum dicm toium a folc fe- "a, arborcs, olera. Quam ob caufam ca m vicinio cftevolunt '^ 



riatur illuftrcturquc ; ciira ctiam perflctur { iSc. ita flatibus , fi quo pofllt illa multiplex & commifta fpurci'ties a'c fanies iii-.' 



quid aducrfarium infer.wur perquam facilc difcutiatur ac re- ftuere. Ambo fterquiliniapilcinarum more deuexacrunt Icni 



pellatur : vti & bcftiolx prope exiftcntcs , qux auc cfliantur, cliuo, & excrufto pauitoque folo , vthumorcm tranfmictar. 



autaritudinebrcui intcrualloextinguuntur ) exiftimari dcbet J-^e Villa hadenus: deinccps de Villicoaa-amus , vt propoftu-^ 



felubrior. Apud Columcilara fic cft. Petatur aer calore &: fri- mus. Officin tillici hxc funt. Cui hxc prxfccftura mandab;- Offifja vil 



gore tcmferatus , qucm tcre mcdius obnnet coUis , quod ne- tur , hunc oportct cflc xtace viridi feu media , ab anno ti ice-,^'lici. ' 



que depreirus liycmc pruinis torpct , aut torret xftate vapo- 'imo vfque In fexagefimum : quoniam adolcfcentixadimpe-' 



tibus , neque elatiis in fumma moncium pcrcxiguis ventoram randum decft auttoritas : &- fencfta non eft fuffercndis labo- 



motibus ,aut pluuiisomnianni temporefxuit ;fediocuspau- ribus operofis.' Ex popinis &: ganeis, ex aleonibus hiftroni- 



lulum intamcfcat : ne ciim a vertice torrens imbribus coucep- bus,ex Iudicrarum,ac dclicararum artium exercitorjbus ac pro- 



tusdefluxetit , fundamcnta.conuellat. Hxcille. Villx frons feflbribus , ex pediflequorum & leifticariorum turba ex for- 



auetfa fit ab infefto regionis vento : fit autem oppofitaad fla- mofulis Sc feftiuis non prodcunt probatiles Villici. Ille coiii- 



tus eoium ventorum , qui faluberrlmi , amiciflimique flarc iu- pos laudij euadet, qui peritillimis agricolis commendatus a 



dicabuntur. Ne in paluftribus xdincacio fufcipiatur : neue cir- puero in agrcfti negotio operas dcdcrir,Iacertofus viribus va- 



cum, fiuead paiudcs,qu6d caloribus noxium virus eruvllant: lencibus: qui non a fubiciftis quid quouemodo faciendum fic 



&ibidcm nafcuntur animaliaqu.vdam puulla,quxacicra ocu» ''"' '- i . . ■ /■ . .... 



diicat: led cosipfc doccac canquam mairiftcr dtfcipulos , ncc 

 veibis tantiim, ycrum ctiam exemplis. Si pcculium h-ibucrit,X 

 in matrimonij focictate eonferuam , a qu i contineatur & ad- 

 iuuetur, ex qua pater fiat, non opinor efl"c dubitandum , quin 

 ftibiIior,fundoqucconiuncKor , & domino fidclior fit futu- 

 rus. Si qucm operarium impigrum in munerc fuo afliduum 



lorum noftrorum fugiunt, lcuqu.voculis confequinequimus: 

 & eadem vbi in corpus humanum vna cum Ipiritu per os pcr- 

 que nares fefe infinuaucrint, difficilibus ad curandum morbis 

 dant initium. Item alia infeftis aculcis armata,denfiflimis cxa- 

 rainibus in nos inuolantia , natrlccsquoquc &: ferpcntes ibi- 



dem enafcuntur ; liius atque humor inftrumentum rufticum, quc notauctit , cum fcriis fua mcnfa dignabitur. Vrbc"rn"& " 

 fupeUeclilcmquc , conditos inconditofque fruelus conumpit. nundinas nifi rei ncccflarix aut cmcnd.x.aut vcndend.r ciuf'! 

 Vctantinfupcr iuxta viam miiiryiremxdificarc , quod prxcerr non adibit:ne cxabfentia iii-a familix cclfationis delidoriirti- ' 

 T*""- I-'J- Hhh i ue 



