64^ Encyclop^di^ Lib, XX IX. 



B'ifol''c»pt„ 

 iotuni. 



•# 



»' 



Y l Bu(oUc4 wAiorum pecnditm brcuiteyfic hdet. 



&-^lucr funtgraiw i» ^cnere f-K Wo.vitulorum.iuuenctJtutn, 



b^ai nou«lloiuni , vctulotani. In i^nmo lcxjs ditoernlt VJ^ 



tuliim i vitula. in alteio m'.icncum a luucnca , m duobus Vlci- 



mistauruma 'acca. Nondum mit« ArnoLMus virgiuc? vitu>- 



las, virgmes bubuias appellat. Stcnl:s vacca dicitui. taura pra;- 



gpans horda. Taurus tximius a caltrato hoc tantiim dilctc- 



pac,q'j6d lUi torua facics^afpeclus vcgetior, btcuiora coinua, 



tor')iior ccruix , ci vaUuudinc , vt lit corporis maxima pars, 



vcntrc iliquanrum l'ubfl:riclicn-c , qui raai;is_rcftus,& ad fce- 



.jn'nat afccndcndsS habiiis fir. Prarponcn li luiit in emptione 



«citc adfruCtus fcrcndosiuccgri, quam aliquamdiu eicrciti 



& eiperti.bcDC-compolitis , graniibus pcrf-cctiiquemembtis, 



porreftis |atetibt;s,ampli,nigrancibus,procens& lobuftis cor^ 



nibus.lacis & erirpis frcntibus.oculis niagnis,itfdem & labiis 



ni^n-^^lwtfsauribus.comprcliismalis^dorfo reifo & plano^vel 



etiaai fnbfincnce, non gibbero.patulis niribu<;,rclimis.fubni- 



ott% ) ccruicibus torolis ac longis , a collo palcaribus pene ad 



<":nus propend^ncibus.corporc bcne coflito, bonisrotundil- 



quc clunibuSjCau. fa ptofufa vfquc ad ca!ces,infcriorc parte fre- 



qucntibus pitia>fabcrilpa,compactis cruribus,iifque breuiori^^ 



biis potiusquaui iongis.non iiiiptobisgenibus,cminulis,pcdi- 



bus non lati6,ncquc qui ingicdientibus difplodantur,quoruin 



vngulasfinclcucs ac pircs. Corium ne fic actadu afpcium ac 



d'jruin. Coiore plicent potiflimtjm nigro, pofl rubeo , tcrtio 



licluo,quarto albo. Gf nus fiue ll-minium potiderandum ei for» 



ma iara dcfcripta,& i'S quos procrcaucrint.fi ad parencii fpe- 



cicm rcfpoiideant. Boum pibuljcioniproptctvirgultociifron- 



diuquecopiam ucmora luiitidoaca. VcriTiinis antc vnomcnfe; 



qujint.iuri rucntis in Vcnercm pondus cxcipiaut, pabulq.i-ni- 



nuetur.iK obtlitacc corpons aijnia ftcriicscuadant:macris fi- 



quide conceptus facilior. Coiura vtro cauios fccrccos a fcrmi- 



ris per tcmpus duotu n^enlluai hcrba,pale.i,fa:no plcniorcs,& 



ad ineiindu valentioies opoitet ctticcie. Non minorcs biraos 



paticnducll iniri,vt itima; p:,xianc quanqua mcliiisli quadri» 



jnx. Tauri inira qii.-.dmtiatuni , & niaioics quam x i i. an- 



jioruraadiniiruia piohibctur; iUi qiiod tanquim ajtate pue- 



iili ieminaiidis arraeiicis non lunc apti : hi quiafcnio fjnt ef- 



fceti. Gtnerant vacti- plcra-qux in dcccw , alia;diutiu$ , led 



vitulos parum cgicgios Confcpta rcquiruntui laio ipacio, 



ne eoncuiranr , ii fe corr.ibus gra'iitct mutuo vulnctciic. 



Sta}>ulj iaxo , glaica , ctiam fabulola Itcrnentur , carcbunt- 



queftigore, quod.macicm illis aftcrr, vci famcs. Pcr 3:(ta- 



tem tabani, &p'ifi!lx' bclliol.-E compunttionibus cas accrbc 



vcxar.t & ad cutfum concitant. Ladentcscum mattibuscu- 



barc nolunt ^ fte obtciantur ; mane & vcfperi ciim epaflu rc- 



dietint , yitulos ad eas adigunt , quos fi ante bimatum exfc- 



cueris , difticulrer fe rccipiunt. Jiiraautcm fctula tefllculos 



coinpriiTiendos , paulatimque confringendos , nonferrocx- 



fcindcndos lua^^cnt lu vaccis , vt in omni grcge pecuario 



quoiannisdekftus hibendus, & reiiculaE rciicicndx. Si/]uia 



vitulum amilciic , ei fopponcncut , quibus matres haud fa- 



lisprxbent. Scme-ribus fuifurcs tnticeos , farinam hor- 



dcaccim , & tcncram iieil-am obiiciunt. De morbis quibus 



tum boncs , tum m lior^ qu^que pecora intcrdumcortipiml- 



tur , q ■3' figna horum , qu.E ificdicin^ sducrfum firgula 



vlurpanda;, &: quomodo procuranda , fufe admodum Co« 



Jumella, cgo aliquot adducam. Languot, naufca , pcftilcn- 



tia, eruditas , dolor vifcctum, tormina , viciofa lingu^ in- 



ercincnta , qux vetcriniriis rani , cibi faftidium , fcbris, 



tuflis, fuppur.itio, claudicatio , labioforum canum , lupo- 



lumqucmorfus , conago. Hacc accidic , fi bos aut cx lan- 



guorc a!iquo ad maciein pcrucnit : aut fu'',aus in opcrc fa- 



ciundo tcfrixit : autfub onerc pluuia midcfaftus clt. Eltau- 



Jem ,cum pellis itatergo adharrct , vt apptchenfa manibus 



deduci acollis non pollit. .Sunt infuper pulmonis & paliti 



cxulc':i;atio,ceruicuin tumor& cl-:Ui. Er bobuscaluefcum col- 



1', & laeduntur vomere cali atquc vngulx , cilcant aliquando 



lurculos, teflaacuta aut lapidc vngiilam pertundunt. Sa:pius 



a,u.t iniquitate oncns , auc gijiiitate diuiurnioris laboiis, aut 



cumiiatatione , ve! duriorc folo , vcl tadici obluclati fuut, 



annosconuellunt, coinu:i frangunt. Haultacum aqua hiru- 



doa.dhi.etfaueibus , ducit faoguincni , luoque incrcmcnto 



cibis ti.5nlitum pisEcludit. 



•/7-^ ' '' '^"° "^''"^tibus dominorum commodiflime ac diu- 

 tifliiDc piaftofint ,bona litcofum a;tas , fint firmi , omni 

 rparte hbnclii , corpore amplo , fcminio ptohato. Olim com- 

 mcndabancut Arcadici , & in Italiam Khcatini. Alij nume- 

 tantur fcri , quibus nomcaonagris,alij manfueti. Ciimporro 

 «X bo^.gencte illndahcrjm nmiquam, cx alteto hoc , cxfyl- 

 uellri ,ir,quam , fit domclticus alinus : onager ad fcmin.itio- 

 nemhiud n hil idoncus putatuc. Dcccta.in vtioque fexu ad 

 /cECur.inj dclefto uic/re dign.tatcm : propterea quod prolcs 

 rv-ntumfiiniVs ^cnerantur. Qualicunquc pabulo contcnti 

 fint , eriam vil flimo: v;-l foliis, velcaiduis , vtl)abe.int fi- 

 miles fabia lart„cjs,vel f^l gnis pccticts vclobic-ao fafce fat- 

 ©tntprum aiu."tut: paleis etiam ad pinguetndincm pcrue- 



rittnt. Mcnfc duodecimo femcn conteptum reddunt. Miniis 

 oncruni imponcndum prxgnantibus , nc quod nafcetut , ob id 

 detctius fiat. Maii quidcm non cftab opere concedenda vl- 

 la vacatio , quoniam lcgnior ac peior inde redditur. Anno 

 Jinunt ellc puUumafiDinum cumniatte : fccundo leoitcrta- 

 piihis vinciuDC : teitio ad eas operas domitare incpiunt,qua5 

 ab iiscxigetc dccreuerunt. Grcgcs feu inultitudo afinoiua» 

 nonniiiadoncra gcltanda,ad vinuni,olcum, frumcntum &:fi- 

 miiia habcri conlucuit & vocantur tales dofluarij. Plerique 

 ad molam dcdueuntut : ad arandumquoquc vbi clt leuister- 

 j;a. Cullodis imprudenns ncgligcntiam tortiflime uflincnt, 

 plagaiuin , penuris , laboris& faniis tolerautiflimi , tnoibis 

 non valdclubiccli. 



Equorum cura iain fcquitur. Minores tiimos non putant 

 emendos. tquorum & omniuin ptopeniodum animantium, 

 quorura indiuilit lunr vitgulE , & cornibus cjuoquo prasdi- 

 torum , e dcntibus amiflis ac reriatis a;caccm dcprehendi au- 

 tumant : quo de CoUimcllam confuletis filibucrit. Modica 

 m.ignitudo, commcndat cquuin , valtitas & paruitas dedcco- 

 rant. ta-miuc£ clunibus oe vrntribus lat.i: lint, admifTarij cor- 

 porc amplo , formoli, paitibus intcr fe vbiquc proporcionc 

 lelpondcncibcis. Equi futuri fpcciesab indolc &corporeip- 

 iius cquuiifcu puUi pcndec. Optimuseric , lihilaris ac intrc- 

 pidus appareat : qucm noua; rci contpedlus audicufque ncqua- 

 quam conceirec; qui inpallu & curlu cuin lalciua alacritacc 

 gregalcs .idpugnam lacellit, & palnum iiicitur prxripere : &■ 

 follas niliil cumitatus tranhliens , pontfs quoque &c flumina 

 fociis liaud cxpeiSatis tranfgredicur. Addc caput cxiguum, 

 membra non confufa , oculos nigros , naresaperias,auriculas 

 breucs & arrec.tas,ceruiccm latam , nep longain, & mollem, ' 

 iubam crcbram,fubcrifpam,in dcxteiiorcjm partcm iuclinatam, 

 pcctuslauun mufculorumquc corls numcrofum.humetos gta- 

 des,vcncrcm fubflriiAum,lumbos latos,ac deorfum verfus pref- 

 fos,telles parcs& exiguos,fpinamduplicem:fin miniis.noncx- ' 

 tantcm,caudain amplara,fetofam,fubcrifpain, crura re£ta, alta, 

 a;qualia,gcnua patua,rotunda,clunes rotundos,nec inttorfum . 

 Ipedantes.vngulas duras,altas,concauas, coronis mediocribus 

 fuperpofitis. Totum dcuiquccorpus grandc,fublimc,erettuni. 

 Cum lintaucem mulcaequoruragcncta, videndum qua ftirpe 

 vcniant ; nobilcs rcftt; e regionibus nuncupancur. Alimen-' 

 tum cquini pecoris in prato neiba,in (labulo foenum ariduni, 

 Ctim tempus adetic , mane & vcfperi admittendi. Foemiaa H- -. 

 matu ptobc concipit: mas trlmo interior ad gcneris propaga- • 

 tioncmellinhabilis:generat autcmadannum vicefimiim:equi : 

 poft dccimum , vc annofa iam niater,tardam inertemcjue. pro-'- 

 lero edit. Hoc armencum prjsaliis incemperariflimae Vcneris 

 cft,& infignicer func.jmmenfalibidine concitatum. Inde hip- 

 pomanes, de quo fic Viigilius. 



Bi/dC UemHm hippcmanes vero quod nomine dicunt 

 tafiores : lentnm UijiUUt ab ingume virnt 

 Jiipfcmanes ^^HOii fis^pe msils. Ugere nouerti, 

 MifcUeruntque herbiu , ^ t.cn imoxm verba. 

 Huius(fiuecaiUBCula fit , quam in fionte natain pullusftatim. 

 vt aluo cmittitut lecum atteic : fiuc quoddam vcncnum ab 

 equoium natutalibus dcflucns , ciim ardore vcnerco rapiuii- 

 tut ) Atiltoteles, Plinius , Columella meminerunt: vtrum- 

 queadinlaniam amoiis immittcndaccituro cftadhibeii.Tra-' 

 didciunt quidam in Lufitania ad oceanum equas line mare,' 

 aflidua & nimiacupidicatefibi ipfis Vcncrem aninfiofigucan-j 

 tes, evcnto giauidas ficii : vt gilliaas itcm , quatum oua 

 i'ari)rem«. Vcnlm ex illis conccptibus cxiltentcs pullos equi- 

 nosvlcr» itiennium non viucie Admiflurse piasiectus Pcto-- 

 riga.dicitur. Poftquam conceperunt , non finentut autquip-" 

 piam laboris fubiie grauioris aut vcrfari in locis frigidis: 

 prignantibus enim algoi maxime oiiicit, Q3X in annos iin- 

 gulos fastu implcntui , inltjt fegetum teltibilium exfuccio- 

 res euadunt : necpulli aque laudabiks ac diutuini exanni- 

 uetfaria , quam ex altcrna admilfura procrcant. Loco amplo 

 & tepido cum matrc pullus verfabitiii:ne aut frigore infirmus 

 adhuc Ia:datut, aut propter angullias ab imprudcnti matre 

 cbteratur. Vhi vires incrcucrint , in pabulum ptodigendus, 

 in quod ctiam ipfa matet : ne dcfiderio nati ( quod huic pe- 

 cori natuia pia;cipue dcditjnoiam riahac , & concabcfcat. 

 Quinqucmeflres pafccndi fatina hoideacca cum fuifuiibus, 

 & li quid aliud ceiia cditum cupide ac libenter edent. Ante- 

 qoam a matre diftrahantur,tradtandi (unt maDibus,ae pollea 

 cxtctrcantur. Qu(3 pcrtinet , quod vbifta'it , fixna fufpen- 

 dunt : nempe vt lis intuendis , & ctepitu audicndo conlucf- 

 cant. Vbi iam crimus factus ad manus accedcre cccperit,puer 

 illis nunc in vcntrem pronus , nunc fcdens. imponendus. 

 Equorum alij militantibus , alij villatuiam facicntibus , alij 

 ad curfutam , alij ad admilfuiam funt accommodati a natura. 

 Q^uiinobrcm non eadcm ratione Ipeft.mdi habcndiq're lunt. 

 Morbi horum-macics,& quod vrinam fuo tcmpore non mit- 

 tunt.dolor capitis & maxillatum,aiitii la'h,verincs in vifccri- 

 bus fpecie lumbricorum,cuius pcltis argumentu, fi cum dtilo- 

 re crcbriiis volutatur,fi vtero caput admoucnclicaudafarpius 

 9gicant.Tuflrit,impetigines,papula:,interttigo,oculorumcica- 



tciccs, 



