Mechan.Phyf Se6l.IV. Artopoetica. 6 5 



I3efenie ^ friguf eerebro, taftit ^ bene muni : 

 VaUcJlus (^ qHoque Lic fnnt ftigicniia tihi. 

 Vin» htbe,atjue cibosgfatos tihi aromate mtilto. 

 Spiirgito,liinc artiu fApe Ltbere domx- 



Pliira poflTunt addi Imic Kalendaiio. Vbi meminciis noii 

 omnia axiomata hic pofua , vcl adhuc poncnda , cfll- nc- 

 cellaiia. 



SECTIO QVARTA 



In qna delineatur 

 ARTOPOETICA. 



y K j£ c i. V r K. 



RToPOEricj^ efl: ars benc coqucndi 

 pancm. 



Eftque geneialis,vel fpecialis. 

 Artopoeticagencralis explicacprin- 

 cipia feucaiifas panis,hoc ordine. 

 Finis eft aliiis primarius , videlicet eximia nutri- 

 tio & refedio corporis humani : alius fecundarius, 

 qui fpeftatur in medicina. 



Efticiens efl: princeps, vt piftor : vel inftrumen- 

 talis,vt ma6l;ra,tabula piftoria,fcopa farinari3,radu- 

 la,furnus,infurnibulum. 



Materia eft remota.vel proxima. 

 Matetia remota funt frumenta,legumina, herbs, 

 radices : proximaeft farina & aqua. 



Forma eft externa, vel interna. Vtraqueintrodu- 

 citur in materiam conuenienti pr^paratione & co- 

 ftione. 



Artopoetica fpecialis explicat varia panis genera: 

 vti funt panis fui narius , teftuaceus , fimilagineus, 

 triticeus, filigineus, hordeaceus, frumentarius, fur- 

 furaccus, ocymeus, miliaceus, bis coftus, p.iftillus, 

 coUyra, placenta, libum, placenta triticea, placen- 

 ta laftea , popanum ,moretum &c. Sunimatamcn 

 capita conftituuntur duo : videlicet panis vcrus «Si 

 imitatitius. 



Panis veros eft alimentum communiflimum & 

 quotidianum ,quod ab hominibus, omni tempore, 

 ex farina & aqua fimul benc prarparata, fubadta, & 

 percofta ab igne, pinfitur , ad nutritionem & refe- 

 ilionem corporis. 



Eius matcria eft fatina,qu2 confideratur ratione 

 qualitatis & quantitatis. 



R.itione qualitatis farina fitbenc prsparata,fub- 

 afta,& pcrcofta. 



Rationequanticatis materia fit iufta , fufficiens, 

 & commoda proportione ad formam ac finem de- / 

 terminata. / 



Vnde ad materiam panis redignntur partes inte- 

 grales,quarum potifllmum tres funt. 



I Pars inferior/eu bafis , qux fubftat ; TfKVs^os 

 /5p(i!;;^«//©-,oibis folum paniccum,tc([ev&rot. 



2. Pars interior , fcu medulla ; (jLi<rai7a.rov , tie 

 trume. 



5. Pars fupcrior,feu cruftum ; 4,'"i"'<»' > bicrinbf. 

 , Ad has partes rcferunturfrufta , fragmenta, buc- 

 ceIljE,Ta KK<iT(/.a.'ra.,A{ar.G.Luc.^. qu^ Grasci appel- 

 lanc^ft/pf*, ^l-sijWoi/f, tvSia-iK, &fax,JiJicLTa, , d.TTuptiy)s!, 

 kyx.ai^ov(, ^Kay.isijKor^.aipisf. dc quorum notatione vi- 

 de Eurtachium in OdyfT 



Forma huius veri panis colligitur ex propfiis,qux 



Tunt numcroqviinque : vc bene nutriac, vt folidum 



i,exhib:at nutrimeiitum,vt gnftu fitiucundus, atque 



.■ctiamnon facilecoriainpatui, inuentu vetofacilis. 



Panis imitacitius cft,qni habet aliquam fiinilitu- 



nem panis vcri & frnvaviua! didbi : vti funt hoftis, 

 quas ita vocant. 



R E G V L .^. 



I. Panu Hebrnis dkitur anS c^ niV , Gracu «f t©-. Nomina 



piini). 



Egregia cft fpeculatio hxc de pane : quam erudite pcrfe- 

 quitur Theofhilus de Pe^ain fylioge, An hojlinfit vcrus , ciba- ' - 



rius , fy ,Tuni)ilnus diBiii fanis. Ex illo itaque traftatu huc 

 transfereraus , qux faciunt ad noftfum inftitutum. Et vt ab 

 etymis incipiamus , paaeni Hcbr.ri vocant ^l^ 3 ^l/, 

 incidit dentibus velgUdio , ccmedit , exedit ccncidendo. Itaquc 

 tsri/ 5 tefte Auenario , eft omnis cibus quem incidiunt den- 

 tcs , norainatim panis. lifdem Hebraris rnjiy & •"•il' eft 

 placcnta,pvoprie carbonibus tofta vel coifta: item panis fubci- 

 ncritiuSjtorta fubcineritia,panis vftulatus fupcr carbonibus:a 

 J1J , placetjias co.vit. Cr.i:cis cigTo^ cft ab «ija fignificante 

 (jjgj^ejai , vt ait Etymologus. q. o »«S' i>(^,i-i/j ■nS trai.{0.-n 

 K^Z'j nstsQi^i'"^^- Cui etyrao alTentitur Euftathius quo- 

 que. Sed additur & alia ratio ab Etymologo, videlicet, "i^g. fs' 

 djpHi >C Kii(pi^ei» tiuj <^uii«^/».Videtur etiam ab «j» deduci pof- 

 fe,vt (It af r®^ cibus corpori congruus : (icut ab eodcm <k^u de- 

 ducitur >i^A(«,cibus. Apud Lntinos panis dicitur a palceado, 

 Varroni & Nonio Marcello : quia palcat &: nutriat homines. 

 Tlutarchus \i.Spnp.froh.6. panem *; wti.o* «•mim. ,qu6d fcdet 

 famem , Romanis vult efle diftum. ifviortts lih. lo. Panis di- 

 (ftus, quod cum omni cibo apponatur, vel quod omne aniitial 

 eum appetat. lof. Scttliger nomcn magna: Gra;ci.r efle putat, 

 dum ad hxc verba Vtirr..lib..^. Panis,qu6dprim6 figuras facie- 

 banti&c.notat : AtheodW lib. ».n«»W,«^j^. Miixscfmm iC tIm 

 •jdAh^^vhv «■««ia#, k; TmviK , ^ •sjAnL^jiSi. Dcinde ^* p&if^jiToi 

 ii Tra»» -nv ci^Ttv i(^Xvin. Tamen non caret ratione , quod ait 

 Varro. Panus enim ToXvmi , glomus. Vndc quxdam placentx, . 

 quod ad eum modum confift.-e eflcnt , ■mKliTiuf dicchancur. 

 Meminit Athen&M lib.^.Clemens Alexcind.Frcftrept v intmnaj 

 TicoTBi , J^ •m/i^uiats , iC TrAuwwf , Jc^ vtnavat '7nXvcf4px>.ii. Glo- 

 mus vocabatur Latinc , quod tc^mtiti Grarce. ,'iutor Feftus. 

 Vel eft, quod PoUux lib. C. tivof^^i-n A' 7:'»« >^ Tmvix, « k, tiii 

 ■ZjAaicXin» imiiim , cj^tncin^m ■mtiots. Atwyt JV la/ tLii ;j;fc«*. 

 Quod Varro videtur innuere. Alioqui fcio , m;-/»» , & Doricc 

 TTOviav «™ T))5- aTg56J6TO*,iJ"(^ fum! : cum hic «'.'71 r.!5 TiAf mif . 

 Vnde &tumor inguinumfqui morbus pueros infeftarefolct) 

 vocatur panus : & panicul.r Plinio tk' ■nXvTnci^. Ad Panic.r in 

 milio aliud eft : id enim a Grxco ctiam manauit : Vl)s.i,r, cnim 



1 1. Smt varta paaum ac placemarum genera. 



Quod Martialisinnuit : 



Mille tibi ditkes operum manus ijlafi^uras. 

 Sxtruitj. 



Et Manilius lib.^.in genitura piftoris : 



Atqiie 'vniim gentfs In multas ■variare Jiguras, 



Nos prxcipua iam geneta ex melloris notse autoribus per- 

 cenfebimus. 



I. Eft panis gregarius , efy.XcCi^ , puTTw^®^ ; Pacuuio fordi- 

 dus : Fefto acerofjs , i^^^aiS^i : qui vtique vulgaris.ex materia 

 crafIiore,feruis atiifque tenuioris fortuna: folebat dari. x.Ter- 

 mentarius , ^vuijti? , qui fale & fcrmento infperfo conficitur. 

 Remberttn VoAonnns Mechlm.tirp. hift. Pem.\. /. i. r. ;. Conco- 

 ftu inter panes funt facillimi,quip!urimum funt fcrmciitati 

 & probiflimefubaifli ,quique in clibano igne modcrato cofli 

 funt. ;. Ax,ymtts , quicaie: fermcnto : queniNicanderColo- 

 phopius<J«'2jj7j» nominat,terte Athenaso : qucm Tacitns t|«/- 

 f(TOf vocatpanem ludaicum: quamuis cundcm refutec Geor- 

 gius Beriinus Cnmlninuslih. 9 cap. ;. deaiimetitis L.iiircntius 

 Louberlus intomo fecundo .ie Gymr.afi cs .cap 7. ita fciibit De pa- 

 nibus atj/nin hrc prodit G^lenrts lih. i.fac alimen. c.ip.de tri- 

 tico: Panes quifermento omnino carcnt , nemini prorfus ac- 



I i i 4 comrao 



ijcncr.') 



panis. 



