66 



Encydopa^dise Lib. XXIX. 



l^olcntacci 



vcl quod ficUlime aaldcK poffct.fituni contuhat. Diffipato 

 eu=.uiiatoqac t\umcnt..,traufponuat id.dirtnbuitutciuc in h- 

 gncosciates, dcficcafaiquemodcrato caloie, faccenlatorna- 

 ce , .n officiaipolcntarii fcu Maltana, lignis qucrnis,au: be- 

 tuleis,vel etumfagincisrvtplurimmnautcmquetnahuicvfm 

 accommodjte confueucrunc : ac ispmlculc in illis ciatibus 

 vcrtHur, lentoque^ vt didum tft.igne torrctur. Cuius iiccacio- 

 ris.feu toftioms is potiflimum vlus eflecognofcitur, vt&ta- 

 cili'iis mola contcti pollit, & aliquid acrimonii fcu emp^rcu- 

 inatisacquirai : vt itcm flatulentum fpititum , (jucm intta le 

 conccpitei macerationc prxtcrita, totoqucco laborc.dequo 

 diftum cft,dillipct:ac cx illi leui torrefaef ionc aliquid ficcita- 

 tis contrahat.cfficaciufquc dcterg»t. Cauendum autem hic itc- 

 tum c(l, ne, in deliccatione illa , vel aduratur, vel laltcm ni- 

 riiumc6calefcat,tufedincquc imbuatur. Itaquc tcmpore arfti- 

 uopotius in aere exficcatur , repetitafubindc vcntilaiionc. 

 Hoc niodo pi^paratum triticnm.fcu etiam hordcum,nouam 

 jncipitrottiriappellationcm. lamonininon ttiticum aut hor- 

 dcum, fed polcntanon comraolita , fcu bynum., vt Actio pla- 

 cet , vocatur, Nam is hordcum.difto modo prsparatum, ita 

 appeliiti vuit : quam appcllationem non iniuria ad triticum 

 nodrumttansferrc pollumus, Gcrmanihanc polcntam Maltz., 

 vndc quidam Mahum,icd Bohemi Slada dulccdine nominant. 

 Poft iam diftam totrefaiSionem.acccdunt duo Zythcpfa;,fcu 

 Ceruifuri) , Sc Bynum palis rutcllifquc ligncis difpergunt & 

 eucntilant, teitius leuitct aqua confpcrgit irrigatque,in hunc 

 prxcipuclincm,vt & .aliquantulum rcfrigcfcatgranum, & ab 

 cxpiratione Ttilium h.illtuum proh:beatur:im6 vt vis i.ucrna 

 grani circumfljntc frigore contincatur cxciictuiquc. Mox in 

 accruos colligitur, fcopifque conucrtitur;in qtiibus ita collc- 

 (JVum rclinquiiur , vt quicfcat,ca!oiemque intra fe conccptuni 

 rctincat ad duis vel trcs horas; & hunc laborcin, duabus aut 

 tribus illis hotis elapfis, itetuaiiepetunt, In illa irngatione 

 caute agcndum, ne nimia fiat; non pofll-t erim mola contcri: 

 fcd inquinatuf foltim in molendo pulmcnti iuftar. Vfusir- 

 rigationis hic eft,ne videlicet pars prxliantiilima grani exha- 

 !ct euaporctqucac dcinde in commolitione aiiquid polliais 

 euolct. Qux enimexafte (icca feu tofta pinfuntur conimo- 

 lunturque , tenuem puluifculam lapidi molari & paiietibus 

 adha:renrem ex fc fpargunt , quod nc fierct.neue quicquam e 

 poriori fubftantiainipfa commolitionc depcrderctur , inqua 

 non fubtilis poHcnjfcufarina requiritur jfedipfa rudior ciaf- 

 fiorquc contritio,3quairrigaii confucuit. Hoc igiturMaltum. 

 Bynum, feu polcntanoti comnioIita,faccis fiumentaccis im- 

 pofita,dcuehitur in molendinum vt conccratur mola, in fari- 

 nam craffiorcm qualis oliin dicta eft, vcl xg^Vvov^vcl polentn, 

 Nominabis illam iifdcm nominibus, addito, difFercnti.^ cau- 

 fa.cuius fariria illa fit, puta Crimnen trhiceum aut honieaceum, 

 •uel peltnta tTtticea,hoed ace^ lowtnelita ; item tnnltnm feu By- 

 pum triticeiim vel horiiettcetim commoUtnm : aut itcm fimplici- 

 Itx farini crafficr tri: icea feu hordeacea. Hanc farinani autigsc 

 Cctuifiatij ex mokndino.iduchentes , maxima l.vtitis figna 

 eduHt,pioclamantes voct (icmoici,Pelenra,polenta: vel quo<l 

 ptopediem fjnt hahituti quo aqualiculos fuos ex gradibus il- 

 lis & muhnrt! capacibus Zythophoris,non forbillando aut pi- 

 tidando , fed laigc admodum infundcndo cxpleantdift.cn- 

 dantquc>velqu6d,ficut vercdarij ,iut Pcgafci illi cutforcs in- 

 flatocornu fcubuccina fignum dant fuitaduentationis , ino- 

 ncntqne vtabfque mora aliosrcccntcscquos adorncnt:ita ifti 

 autiga; vocifciatione fua fignumdantZythepfis, monentque 

 Vtprasfto fint ad tollendim polentam coutritam. Atque hrc 

 eft neceffaria pfimo tritici pixparai^o in polcntam commo- 

 litim: ex qua dcmum Ccrcuifiicoiftio,mo4o,qui infcquen- 

 tibus eTponetur,iuilituiturpcrficiturquc. 



V I. Polenta commolita cum aquajlc ejl decoqHenda, 



Vt cremor poientaeetu omnemfuam vimin 



acjuam transfundat. 



Principio in ahcno amplo ceruifiario ad Ceruifia: cefluram 

 tantummodo dcftinato , fornaciquc impoluo , aqua frontana 

 quam optime decoquitur: ac ita feruens in grandes illas, am- 

 piifrimi-quecapacitatisCupas, fcu cados transfunditur : fta- 

 timque ahcnum alia frigida aqua tcpictuv, & fimiliter dcco- 

 quitut.transfunditutque : quod fit quatetna rcf etitionc. Mox 

 iR illana aquam feruentein coniicitur polentx commolit.T, 

 quantumfatistft , & confuetudo obtmuit ad vnam Ceiuifi.T: 

 coCturam. Non enim cadem polents & aqua: menfura vbi- 

 que obferuatur : fed in quihuf lam vrbibus polent.c plus , in 

 aliisminusacccipitur.Indc fit.vtCcreuifiinoneundem boni- 

 tatisgtadum t<ncant ; fed ali^ finc mer.icioicsdilutiores ahx 

 lovrbc Pragenfi pro vnj coaura accipiunt polenta: mola 

 tonhaftE mcnluras x x, fci, medimnos Pragenfes: aqua; re- 

 lo tantum.vt poft abfolutam Cctcuifi.c c<idtutam x x i v or- 

 tat, fcu vafa comraunia Cercuifiariaimplcripoifint. Invrbe 

 Iglauia Morauiac , vbi potior Cereuifii patatot , & Viennara 

 ?tsam deochituijtx \ 1 1 menfuris f olentac centum vrnas C'-. 



tcuifia: conficiunt: & adiiciunt lupuli meiifuras lcx,iut min':- 

 mumqumque ; vnde faporcm amaiiufculnm contiahit. Nal' 

 louici mci pro vna coctuia, fiue ohmis fcx,accipiunt houki 

 niodios i^ilupuli, 6 VCI7. Iniefta cigo polcnta , vt dicqum 

 clt,in aquani fctuentera , fpaihis & rutabulis ligncisdiligcii- 

 tilhnie fortiflime'que agitatur.pcrmifcetuique : vtfetuidoliio 

 calore omncm polenta: fubftantiam & vira cxa^ftcin fe vcci- . 

 piat , cxhautiat, cxorbeatque : ac veluii in chyluni qucndiiii, 

 Ilu foibitionem , feu crcmorem vilciduni , lcnuim, & gluti- 

 nolum vcttau, Q_uod vt facilius fieri poflit,in hunc vfum po- 

 lenta incrjllioremfarinamconfraftaeft. Huiuscremoris pau 

 aliqu.i.extraiito epillomio efiido Cupa:, obicfto foramini co- 

 lacono ex ftraminc contexto , ( ne quid vna cum cremoij 

 ctiam polcHta"cfflucret j infubicclum alueum deinitiitur:ii,- 

 dequeillius circucr ad duas vinas iniicitur in Caldsiiuni:ad • 

 iuniflaquc iulia porcionc polcnn , cx cado dcfaniptz , vali- 

 diflimo igacpercoquitur.PcrcoLlum.curfus cx Caldario traris- 

 funditur in ptiortm cadum; pcrmitcetnrque creiiioti,cuin po- 

 lenta illic rclidto. Hmc ftatimiterumeodem cremorereple- 

 tur jhcnum,coquiturquecadcm ignis vi , vt prius : ac ciicitut 

 in cadum: &: tcrtio rcfunditur clixaturque.vt diiTtum eft. Po- 

 ftremo puro ctcmoie, qui dulcis cft,ahcnuni & .'ikicusfcu ca- 

 nalis eluitur. H.tc cff ciemorisiufta &; omnibus numciis ab- ' 

 foluta pra;pritario ; qu.TCor.filtit inacetatione , & tetnaclixa- 

 tione. lam non cft ditficile, ctiam caufas huiusprxparationis 

 confidcraic , prsiertim, fi, qu.tinitio de mauciaticncinccgti"' 

 tritici in aqua ftigida, dicla funt,rcuorfntur inf n!mum,con-" 

 feiancuique cum hac confracffi polelita; in aqu.a feruida 

 macctacione : quibus ha.'c fi lummodo a.Mcida, ditloluen- 

 daque clTe vidcntur : cur poft cxaftam maccrationcm po- 

 lcnta:, cremorifquc eitraftiuncm , tcina adhuc fupetaddita 

 fit eiufdem cicmoti^clixatio .•■ an non mactr.itio oranem 

 polcnt.x vim , tcnuiotctnquc &: potiffimam illius fubftan- 

 ci.im exhaufetic , in liquoiemquc ttanfumplciit , relique- 

 litquc in polcnta folijm partcs ctaflas , tcrreas ,& inutilcsJ 

 Pra'terea , an tot elixationibus partcs tcnuiorcs in crenio- 

 te in vjporcs refoluantur, rclinquancurquc crudx & inulilesJ 

 Ad quas dubia lic cgo , faluo incIiGre--itldicio , rcfpondcn- 

 dum efle exiftimo. Etfi maceratio pra-cclTeric , taitien,qui» 

 fuccus , feu cremor polcntaccus , inuariatus & inalteratus, 

 qualis in ipfo corpore polenta; inucntus fucrat , extiaftus 

 cft : neccfTarium vidcbatur , vt is per clixationem matura- 

 tetut , inquc abfolutum maturationis terminum dcducere- 

 tur , & noftro vfui comniodior rcdderetut. Dcindc , quia 

 pattes tenues ex fubftantia Icntd & vifcida polenti- , adco- 

 qnc vniuerla iilius vis non potuillct futficienter m.i<cia- 

 tione illa clici ; & ob hanc cautam additam e/Te •clixacio- 

 jiem feu decoftionem , nou lolum vt vniucifi polentx fub- 

 ftantia , ac latcns intema vis & facultas euincatut , qua: in 

 liquoris fubliantiam tota comniigrat : vcriim ciiam ciudus 

 humor <Sc redundans maturctui alteretutquc. Poftrcmo, dico, 

 in crcmore polencacco tcnuiorcs parces coiftione non tam 

 facile dilfipari cuanefccicque, vt in aliis rehus accidcie vide» 

 fnus pixfertim in Rhabarbato & fimilibus , in f]uibus vis 

 purgandi , qu.i: in pattibus fubtilioribus diffipabiliquc fub- 

 ftantia confiftit, codtionc quidem pauca cuocatur : Multa vt- 

 to , vel ctiam diutina alTcruatione tota plcrunque diflipjtut 

 difpcrditurque. Ac in cremore, quoniamparccs i'Iz tcnuio» 

 tes & aquea' fcmper ahcuius lentoris & vifcinitatis funi p,4r- 

 ticipcs,proptcrca nequc fjcilecxhalarc pofTunt^ncquc, eti-im-i 

 fi ilfirum quidpiani exhalet , aliquid de viribus & fjculrati- 

 busdccedit diminuiturque. Nam tota v!s,& facultas polen- 

 tacca, incrafTiore nacur.», lenta, glutinofa , & vifcida inha:- 

 tet , &altius demctfa eft , qua: non nifi coctione valida in 

 accommodatum liquotem cuocati potcft. Sicuc etiani idcm 

 fieti vidcmus in Mufio &l Safa;<\\ix, quo magis dccoquun- 

 tut, c6 magis vifcoficas in illis augecur. Hanc igitur ob cau- 

 fam hicquoquc terna& valida crcmoris cum polcnta adhi- 

 bctutelixatio. 



VII. Cremori polentaceo addere oprrtet lupulum : vt- 

 pote <jui dat tjuafi formam cereuiji&. 



Hacftenus dc abfoluta ctemoiij polentacci pra:paratione 

 diiflumcfto; rcftat, vtreliquam parteni perfcquamut , qu* 

 confiftic in additionc Iupuli& ccreuifia: fcrmcntacione. Ex- 

 coifto igitur cremore , coque oinni in cupam illam trans- 

 fulo , apetto cup^ cpinoraio , aiiqua cius quantitas defliic- 

 tc pcrmitticur in fubiciftum alueun- , indcque rurfus im- 

 miititur in ahcnum : in quod iniiciuntur duo cori tiorum lu- 

 pi falitftarij , ac lcnto igne friguntur ad confumptioncm fc- 

 le infufi ciemoris. Hic vcro itcrum vi^ilantcm decet effc 

 Zythepfam , vt lupulum rite ftigat, & non adurat;vnde dcin- 

 ceps vcl amarcfceret Ceieuifia , vcl fumum cmpyrcumnqiic 

 redoleret. Deinde in illum lupulum frigatum , inahenoque 

 teliflum , per adhibitum canalem tantum ciemoris impo- 

 nitur , qiiantum ahcnum capeic potelt ; pciniittiturquc , ■ r 

 aliquandiucffctucfcat , doncc omois lupuli vis & facultn 



iii ipluftji( 



Jlrii 

 i<t< 



