664 Encyclop^di^ Lib. XXIX. 



fecunJaria 

 vtpjretur. 



ceteuilia. 

 rmn. 



i\x is effi«iu,vt & fxccs ipfam Cercuifiam in miniraas par- 

 tes auei-ant comm.nuamquc, & v.cLlIim ab ea conh-mgantur: 

 tx quaconfrart.onc& motu violcntoampullas & Ipumas ge- 

 ncrati nccelTc cft. Qji.-E quiacmaliquando durant cum.iplace- 

 reuifta,intcrdum vcrocitiir.me diH.pantur & euanelcunt. Cu- 

 ius caufa cft ipfa f-e^^um & ccrcmda; tubftant.a. Quo enim 

 crafllor & glutinodor fublbntia Cereuiiia;^ fuetit , panter & 

 fa:cum , eo eiiam fpumi durabilior fit; quod fi tenuis fueric, 

 eito & facilefoluitur.licutapparet in aqua pura_& tenui. Hxc 

 enim etiamf. a calorc igmsbullas&: l"pumam fufceperit , ta- 

 iiien citi!lime difpereunt. Hinc fit , vt bonitatem & durabi- 

 Jitatcm Cereuifia; noftratcs homincs ctiam ex ipfa fpumx per- 

 fcuetantia metiantUt ; vtpotc , qu» fitmillimum fignum lit 

 caloris natiui fufficientis, in quo aer ille & fpititus fpum.-c pro- 

 dudiuus continetut : ac tandem ctiam ipfacercuifiamaBCt iti 

 fuoelfc , expcis omnis coriuptionis. Scd fi acciderit, quod 

 Cercuifix calor fuerit diminutus,& fpiiirus cxhaufti , vcl ex. 

 halatione confumpti , tum Ccreuifia fit lubtiliov , & velutr 

 aquca fubftantia relinquitur; qua; ta.adein etiara faciliijs cor^ 

 ruptioai fit obnoxia. 



XII. Fr^paratlo cereuijtit fecundariA eadem efi 

 cumprimk illa , t^uam diximtu- 



De fecundaiix CercuifiaB pra:paratione , Hifticorum po«u, 

 (am ex quifquiliis polcntaccis pofl pti.nam Cercuifia: codu- 

 ramreliiflis conficitur)non eft necelfc.vt inaniter de ea verba 

 profundam. Eft enim eadcm prorfus forma pnparationis, vt 

 prima-. nequc difFcrt ab ea, nifi quod hxc dilutior fit; nec iC3 

 fucculcnta, vt lUa. 



XIII- Cereuljiarum dijferendie fumunmr a materia, 

 coUura , tempore , confiflentia , & fimilihtu. 



Diffctcntis Cereuifiarum plurimx colligi pofTuntj fcdtion 



eft ncccllarium.minimas quafquc peifcqui » quaiulo pnmas & 



prxcipuas iudicauetinius,rcliquaenuUoncgocio intcUigi pote- 



ta.nt.I)'f'ern»r \gnniprimuin interfematena. Namalixcx lolo 



tticico.alia; cx lolo hoidco,alix ex vtrifqoc fimul ccrta ratio- 



pemixtis& tepcratispraiparStur. Dijftnwritcmplurimum/ii- 



fandi ratione (^ cocinrd. Nam alia' hoc vcl illo modo, breuius 



itcm autlongius tempus co£i:ui«cxpofcut;acqux ciio pctco- 



quuntur.minus duratc lolcnt iquas vcrodiutius , dutabiliores 



elfe confucuetuntsnec tam facile,vc illajjaccfcunt cotrumpun- 



turque. Pi.rtctca Sfferiint cenficiinii tempore ; cum alii q 10- 



uis anni tempore ; vt triticea & hordeacca, dicbus quibufuis 



per intcgrum annum parantur :alix, certo & dclefto tempo- 



rcjnimiium hyberno : & fub veris initium : quidam,vcO. a- 



uienfcs,femel tantum in anno, &menlc Mjrtio luamex hor- 



deo conficiuut Ccrcuifiam , & ab eo Af.s)-/i^»'i?»vocant ; qua 



incola; cius Ducatus vice mcdicamenti vturtur,vbi fc male 



affedlos lcntiunc : & pri^pterea mcdicinx non magnus apud 



eosvfus cff. Ea Ccrcuilia liberalius pcta verc Marcios cfficit. 



Huic perfimiliselllgiauicnfis in Morauia, & multxalix,qu:e 



in Rcgno Bohcmix conficiuntur: intcr quis principem locum 



tcnct '/, acer.fi$,mAfcultis vocati^eo quodaliiscoUata vete ma- 



fculefceie vidctur. Proximum .ib hac locum fibi vendicat Rtt' 



comcenji >;\nde Stanenfs;Sc tertio Rokyz.ane>:fi. Poftrcmo loco 



leponi poflunt ali.T:,his funiles,vbicunque illxparanturin Bo- 



hemia. Primas inGerminia tenent cereuifia Vracislauicnfis, 



Serueflana, Goflaricnds , Bremenfis, Hamburgenfis , Brun- 



luuiccnfis&c. Sed non clf filcntiopixtereunda illaCereuifia 



liotdcacca, qux olim Pragx a Collegis domus Caroliquarti 



pacrispattiai meritifT. & alicubi in monaftcriis&Xcnodochiis 



vetcri conluecadinc parabatur , Sc Ccnnenturn, Cfinon erro) a 



Cociiobiis & Collegiis nominc trafto , vocabatut : ncquc itj 



diu eft , ex quo vfus illius rarior efle ccEpit:im6 iam prope- 



rnodum nortjencum repciiilfc vidctur obannonx.lupuli, li- 



gnoruni, & icrum pene omnium lummam difficultatem;qu^, 



collationcfafta huius tcmporisad fupcriora, dccupli,ne quid 



dicam amplius,pretium cxcedunr. Hinc fic , vt huius quoque 



Cctuifix vhjs propemodum inccrcidetit : ficubi vero paratur, 



plurimum a pnftinailla Ccruiliaium bonitatcfalubritaceque 



teceditur dtgencraturquc.-ac fir, vc potiAs ad panificia , quam 



ad Ceniiii,t coifluram frumciitum conucitant hom'nes. Po- 



inemo,differn„t C£rHi/is.plurimiim inter fe conftftcntia ,fapore, 



rolore, odorc , a.,iite , ■virihiu fcuficultMhtu. ConflO.entia qui- 



derrt; qma ali^aliis crafTiores funt,tcnuiores alix : illx diutius 



in copore hxrent, hxvero facile pcrmcant. Mcdiocris fib- 



ftanti.-c oronia , ctiam mcdiocr:a prxftant. Color, qui a fub- 



ftantu nunquam aucllendus eft , is omnibus Ccruifiis eft fpi- 



reus vel fubf. iccus , ruffus aut fubruffus. Sed vulgus dinidit 



Ceruifias in albas & nigtas;Iicct nullx vcre iis tingantur colo- 



r.bus. Ac albas yocant triticcas qux colorc funt Ipiceo , aut 



fubfp,ceo.& tenuiorcs: nigras, hordcaccas; qu.r potuis rufFc- 



icunt craflxque funr, Ilbs vcro colores contiahunta fmmen- 



f<i,Iupiilo,atque etiamco.liiva ; quia fecunduni <ju6d mifcca- 



tur plus vel minus , diutiufque eoquuntur : eo etiam eolofes 

 Ccruiliarum fiunt dilutioris,aut tiniflioris coloris. SafOr Cer. 

 uijiarum eftaucdulcis, lcu fubdulcis, aut arnarus , fcu fuba- 

 mavus:actriticex omnssdulcefcunt ; hordeaccxveto autfunc 

 amarx,aut laltem amarefcunt, prout plus vel minusrecipiunc 

 lupuli. Nam amaror illc a lupulo contrahitur.Oflfor^OT vidcn- ■ 

 tur habcre communera , nec jngratum , qualem feicipluia : 

 maltum, fcu polcnta fpitant, cum lupuli odore permixto. 

 JEtate dificruct Ceruifix^alixcBim funt iecentes,alix vetu- 

 ftx. Deniquc viribta (y facultntihw afe inuicem pturimii dif. 

 fdenf.aVix enim inflant,oppilant, ventriculograues funt,coli- 

 cas, nephritides,difurias, & ftrangutias concitant : alix robo- 

 ranc,nuttiunr, abftergiint.facileque permcanc. Sedde viribus 

 & facultatibus Ceruifiarum plenius rcgul. fequenti lermonem 

 inftitueraus, 



XIV. f^ires & facnltates cereuifiarum variant 

 ingenere & infpecie. 



Reftat, Tt ei his, qux haftenus dida funt , vires & faculta- 



tes Ceruifix .xrtimcmus;& anhx;quasveteres illi tribuerunt, 



hujc noftrx conucniant , excutiamus. Vctcres paflam omncs 



noxium cflc potum , & multum infjlubrcm prodiderunt:for- 



t.ifl'e , quod magis fruiflu vitis , quam colami:.e Cercali dele- 



iSatencur. Hos fecuti recentiores, eadcm pronunciarunt: vt 



appareat , eos antecelforum luorum fcntentiam maluifle 



amplccfi, qu.im propria indaginc rem excutcie diligencius; 



quoniam nc^ vetecum , nec reccntionun quifpiam plenam 



& integram huius potus- parandi rationem Icnpto prodidir. 



Quiodcumab ipfis prxtermiirum effe videamus, quacunque 



tandem idcaufa, fufpeda necelfeeft vt fint oninia illa ,'qu.x 



de hoc potuabipfi? prodita funt. Sed excutiamus vetcrum 



de eo ttadica, initio fadfo a Dio/ccride; cuius hxc funt verba: 



lEx hordeopotttt fit,cui Zytho nomen eft : it 'vrinamcit, renes ^ 



niruostentat , meml/raaK cerebrum veftientibtts ejfcit, in_fiatia- 



nemfarit , vitioftm fuccum creM , elejhemtiafin gignit . Eadem 



fcre etiam de alio potusgenere,quem Ciirmi vocat,fcribit:ni- 



mirum, quod dolorcm capicis commoueat, malum fuccura 



gignat , rieruiCi^ue lioctM.iSalenmveri lih.6.de ftrofl.med.fa~ 



cnlt, Uiofcoridcm fccutus eadem feteprofert in hxc veiha: 



Zythw acrisr cjl no» pariim hordeo , ^fuccipraui , vtpote , qui 



ex putredineprou-niat ; eP ^fiutndft^ ,tum partim acrii ejt ^ 



calidus,parte v^ ro plunma frigidtM, aauem, acidtu. Sic etiaih 



T,/i.(^!neta lih.j.hxc habet . Zythum , quam Ceruifiamvocant, 



compoftam fuhflaniiam hsbet:c,a)n((y acris eft, veiut exputre- 



dme facius , ^ frigidus ex acidit qualitAte : quare etiam mali 



hnmori;. Th.'ophra'h(s his ant\<:\a\ot lih. 6. de cauf.flant.cnf.-i j. 



dicit. Vinum ex hordco tricicoue confcdum , aut quod Zy- 



thum .(£gyptus appeilat , ex dimotione a ptopiia natura,le- 



uique putrefaftionc ficri. lam m hxc teftimonia noftrx Cer- 



uifix rcdle tribui polfint, alij expcndant velim Ego,ficuidem 



fctiptores illi , quos adduxi , ex putredine potum illum ficri 



teftantut , cas vires non ncgauetim inefle iilotum Zytho : at 



vt noftrz Ccruifix attvibui poflint , nunquam concclfero. 



Non enim cx pucrefccnte frugc , ncquc cx nuda maccratione', 



fed cx frumenio in polentam antc pixparato , & in craffio- ■ 



rcm f^cinam commolito , ac deinccps opitme cxcofto, & lu- 



pulotempctato confcftaelf , vt prolixcfatisa nobisexpofi- 



tum , firmifque ranonibus communitum ell : vt inde om- 



nibus clarum & perfpicuum fiat , noftram ccreuiliam a Zy- 



tho vcceium toto propcniodiim ccncre diuetfam cfli: ; neque 



vilam habcre conucnientiani. Inconfiderate igitur faciunr, 



qui vires & facultates Zythi vetcrum noftrac Cctuifixatcri- 



buunf , ac violcnter attrahunt ; imo ipfi veritati magnopcrc , 



fiunt iniuiij.Siquisaqua: hovdcaccx vires tribucret Cremori 



ptifana: in iurepulli cxco(5lo,illum certetei Medicz igaiarum 



dicercmus. Miniis reifle ctiam iudicate dico , quodnoflrara 



Ceruifiam ,qucmadmodum Zythum, cx putiedincfieti exifti- 



mant:quafipolentx illa ptxpatatio idcm fit , quod putrcfa- 



ftio. Quod haud fcio , anconccdi polTit,fi naturamputrefa- 



ftionis exafte examinarc velimus. Dxcriin ego alcciacio-, 



ncm pociiis,aut fopicarum in gtano virium cxcicacioncm. Ma- 



nctcnim fubicftum; non corrumpitur Scd efto; fuarit lcuis 



quxdam fiumcnti puctefacnio, aut modus, fcu viaad piicrcdi- 



ncm , quomodo medici accipere confucuerunt, cum dicunt 



fcbtes cx hiimojum pusrcdinc accendi,cum nondurn putrc- 



do fit , fcd fiat : non tamcn ncccffario inde fcqui vidctunco- 



(ftam cxeoCeruifi.im praui fucci eflc. Annon ipfumgijnum 



frumenti tcrtx mandatum , & initio puttefaftum coirup- 



tumque , alia xquc laiKlabilia , & prxftantia producit? Si- 



militcr , fi quis polentxveteiis confcdlionem confidcraue- 



tit, an non illius ctiam quxdam puttefadio cfTe videtur: 



nullus tamen vcterum eam ob rcm polentam praui fucci 



clfc dicerc aufus cft. Qiiid , quod neque ptifana tantope- 



re cclehrara ab autoribus , & multa alia vindicare fc potc- 



tunt ab ca afperginc ; vtqjarii antc vfurn primo quodam 



modo ilterari vel computrcfcerc neccfTc eft .' fcd & m con- 



codionc panis fcrtijentatio ipfaquid aliud eft , quam pune- 



fadio 



