6 yo Encyclop^cli^ Lib. XXIX 



n,ergantur ■gipofieallquer ab illis abrtnhatur. Hic adhibc 

 tur fp;ricus aluminis , oleum acxJuni fu phur.s , acetum ae- 

 ftillatum,fuccus)imonum, oleum raellis , Ipiritus tattari, 

 aquarc^^is&c. 5. Sfr^.w/c^woB^ilqua: fit pet puluercs corro- 

 i;uos,itf vc incatino vel crucibulo alternatim ponanturlami- 

 vx Sc. pulutres, Dicitur etiam c£mentat!o;cui affinis eHcom- 

 jnixtio , qua coipus erodenduni cum pulueribus cortofiuis 

 commifcetur. 4. Fumigationeiqux eft corrofio metaili pci fu- 

 inum Tejvaporcmacrem. Hic iamella; fufpcnduntur fupcr 

 aquas forics.acetum, vaporem plumbi, Mercuri j , & fimiliutn 

 letum i vt vulgo paratut ceruffa. ZxtraBio eft folucio , qua 

 CGtpoiis mixti partes fubtiliores a ctafTiotibus fcgrcgantur. 

 Eftquegeneratim , vel fpeciatim fic A\&.i. Zxtradio genem- 

 iir» diBa fit vel fine medio, vei cura medio. llla fit afcenfione 

 & defcenfione : eftque ficca , vel humida , calida vel fngida; 

 hicfit digeftione, putrtfadione , & circulatione. Extraftio 

 ficcacft/«W'>»«<'« j qua; eft extraftio partiura fubciliorum 

 ficcatum , per ignem in fubiime eleuatatum, & vafi adhrren- 

 tium. Maccria fublimanda vcl foia fubiimatur.vel adhibitit 

 aliisj & rurfus , vel finc vei ptxu a prxparatione ,puta lotio- 

 re , calcinatione, & fimiiibus. Eitradtio humida ctkdejiil- 

 Ja>io;<]axeCi partium humidarum in halitus a calore eittenua- 

 tarum atque eleuatarum extraiftio. H.rc male 3 quibufdam 

 appellatur fubiimatio. 'Cstetuindeftillationis exempla in na- 

 lura funt obuia : vtcum ex vapotibus in altum vi folis euc- 

 i^is, & frigiditate actis condcnfacis,gignitui plnuia ;& cum 

 jl) hominc vaporcs in cetcbrum , tanquam acream micro- 

 cofmiplagam fublaci , frigore illiusin excrementum pitui- 

 toi^m condenfantur. Sic inciborum eiixatione ollas oper- 

 culo claudimu? , vt quidquid vaporum afcendit , in luam 

 origirem poftliniinio reuercatur. Porro deftillatio eft re- 

 /la , vcl obliqua. Ula fit per alembicura , auc veficam : ha:c 

 per retortam, in tebus praefertim contumaciores fpiritus fo- 

 uentibus. Huc pertinent ledlificatio & cohobatio. B.eciifi. 

 eatioed repetita liquoiura deftillacio , ad eos magis putifi. 

 candos & exalcandos. Perficicur tamen hxc ctiam quando- 

 que digeftione. Cohobatio ell deftillationis rciteratio , qua li- 

 quor deftillatusfj:cibus reafFunditut,& denuodcftillatut Fit 

 autem fxcibus priijs tritis , & humore paulacim , vt mace- 

 rcntur, imbutis. ExlraclioCiilidji appellatur dedillacio pcr 

 defccnfum ; & cft liquoris e cotporibus diffolucis , inuerfo 

 vafe , pcrigncm cxcra(Itio : qualis adhibctur in plcis con- 

 fcdlione. ixtra^io frigida c{lfeparatio partiura fubriliorum 

 a crafTis , fjfta per defcenfum , abfque i"ne. Ertque fil- 

 tratio , vel deliquium. Filtralio eft , qua humorcs aquo fi 

 pcr rritorium, chartamemporeuticam, manicam Hippocra- 

 tis,laciniam,pileum,autfimilequiddain percolantur, reli(3is 

 in filtropattibuscra/fioribus. Hic fit fcmcl,vel fxpius. Deli- 

 quium ell pcculiate genus Iif)uacionis , quo corpoija Iiquabi- 

 lia,vcfales,calces&c. cellx, aeri ,putco,auc alio locohumido 

 & frigido,fuper marmorc, vel tabula marmoreS aut vitrca.vel 

 in manica Hippocratis aut faccuio inclufa , expcnuntur aut 

 fufpcnduntut , vt in liquorem refoluantur. Colliqueicunc 

 autemaliatotaliter, vtfalcsraliaex patte.vtcalccs.Potioom- 

 nia , qua: in frigido refoluuntur, in calido rurfus coagulan- 

 tur. Huiuslocieft /'«»'^4fjo/a/j«»> : quia frcquentia dcliquia 

 faciunt , vt fales,abicaa omni tertcftreitace , fiant cryftallini. 

 Optime inftituituc deliquium lunio , lulio , & Augullo : quo 

 temporc cella: func frigidiores. Digeflio eft , qua res calore 

 digeftiuo , ad modum naturilis digeftionis ciborum inven- 

 triculocoquuntur , feumaturantur. Huic affiniseft ««cfr^- 

 tio FutrefaHiO ( quod nomen vulgo eft abominabile , philo- 

 fophoamabile^ eft corporisconcreti diffolucio perputredi- 

 3iem nacuralera , in calore humido fubftanciam corrumpente, 

 &eiuspeiietralia referante. Dicitut pucredonaturalis ;quia 

 calor internus, feu naturalis , prarcipue operatur , cxcicatus 

 acaloreextcrno. Putrefaftio itaque eftmerenacuralis,& fit 

 in huraorc.materi^incrinfccusadiunfto. Cirftt/a/ifl cftliquo- 

 ris puri exalcatio in gcadum prajftantiorem , fada pcr varias 

 rocaciones in pelicano ; vnde Scpelicinatio dicitur. Huc refer- 

 tntfermentatio, qua: eft exaltatio rci in fubftantia , pcr qu.im 

 tcatot agcns cxupcrat , & in njturam fuam vertic paticns. Fer- 

 mentainur auccm rcs partim liquidx, vc aqua, vinum , mcl: 

 partim foHai , vt triticum , aromata , mctalla ; e quibus illa 

 « ilta ccmminui dcbent, iifque aqua afFundi , hxc calcinari 

 oportet. £xtraaiofpeeiatimficdtaae/l, qua partes fubtilio- 

 Ks, amenfttuoapprehenfx, excrahuntur , hocm^-do. Men- 

 itruumtoticsper inclinacioncm feparatur ire , cuiustinftu- 

 rara cxtrahimus , donec non ampliustlngatur. Tuncdeple- 

 t-oncs colliguntur , & menftruum in balneo Mari^ abftiahi- 

 tur . relifto cxtraap in fundo vafis, in formafirupi.O«x«- 

 to« eftaltcraoperatioprinceps , quaresmolles & liquida: e 

 fiftentutenm & flu.dain folidam coguntur, per hmnidi- 

 s ptioationem. Ea fit . . i^chalatio», , ^aS humor a re coa- 



«lam confiftcntram co^uuntur , vt in culinis. ,. Con^elatio- 

 «^ vtcumcryftarh ,n ccllisa frigore producuncor. l^l 

 *<w. ,qua res igncm fugientes & volatiles ita pra:patantur, yt 



con 

 racis 



ib igne perfcuerent. Iriftrument» prt,parittlonts ehymics font 

 ignis. fornaces , vafa , lutiun , & fimilia, dc quibus vijcin- 

 tti alios lohannem Vihemnum in traciatnfotis eputeo emcritn. 

 /M - cuius duiflum inftaui Alchymiafccuri fumus. Dcniquc 

 efjeiia prdiparMioMis chimic^Carit fpecies chymica: , vt appd. 

 lautur. E.r vcio func liqaida: , mollcs , vcl dur.T, I/jtt;^/;^ ; 

 vt aqux cx floribus , hcrbis , radicibus, corticibus, fcminibus, 

 lignis : irein aqux-fortes,fpiricus, acctum , olea, cindura:Ii- 

 quid.v. AloUet: vcbalfanii , cxtraiftavaria , cinftun molles, 

 Duri.: vtfales , flores , magiftcria, calces, croci , & tindiirae 

 ficca: Hic non ab rc fucrit, tr.idcre nonnuUoruni iftorum 

 vocabulotum cxplicationcm. Spiritus func mcnftraa igoci 

 halicusnaturam habencia. Participant enim deignc&aqua. 

 Et prout funt aquofiorcs , vel oleaginofiores > dicuntur aquae 

 velolea. Mcnfttua vocantur ; quiaplerumque hotura loco 

 vfutpantur. 0/f« inter aeris &ignts naturam arobigunt ; & 

 quo acriora (unt , co magis ignea ; quo minils acria , eo ma^. 

 gis a:thci ca & aetea ccnlentur. Quod fi redigantur ad effen- 

 tiam puriffimam , lunt incombu iibilia. S<s/conftac ex parte 

 terrca , aquea, &ignc.i. Confiftentia & loliditas cius eft a 

 terra , liquabilitas ab aqua , mordicatio ab igne. Tinchtr» 

 cft arcanum fpeciiicum , cum cffentia &qualicatibus fotma- 

 Iibus ctiain colorcm rei habcns , vt in fui fimilcm natutam 

 tingerc poffit. DifFcrr itaquc ab arcano , vt fpecies a gene- 

 re. Nam arcani nomen quxlibcc madicina tr.agnccica & vir- 

 tuofa , cuiufque etiam fpccici , merctur. Balfttmi chymici 

 conficiuntur cx tribus , videlicec cx oleo pioprio, tindlura, 

 & fale. Magiflerium eft ens medieum , cx toto corpoie ,'ci- 

 tra yllaro feparationcm , impuncatibus duntaxat fcgregatis, 

 elaboracum & exaltatum : vc eft raagiftcrium tarcari , pcrla- 

 corallorura. P<j»;jr^.sdicuncurmedicina: qiufi vniuerfalcs :& 

 dicuntur pAnacea: particulares , vt panacca vitrioli , panacea 

 auri. §luintit ejfentia late fignificat quamuis fpcciem chymi- 

 cam corpulentis fscibus cxucam : ftriiSe, eft fubftantia:eihc- 

 rea fiue coclcftis , ^ tribus principiis cuiulque coipoiis mifti 

 conflata , &a qualitatibus elcmentatibus corruptilibus libc- 

 rata. Dicituc alio nominc ctrlnm, quod fic caleftis , hoc 

 crt , fimplicis , effentii; & ccclcftis, id 'ft, magnae,Tircutis: 

 item Elixir, ob viies in medicina. SeJ ha:c pluribus expli- 

 cata videin Tyrocinio chymico lohannis Begttini, illufiratoa 

 C/;ry^fl^/;ero Q5ffiffrab; i^Iudquc mcmento : pra-parationcs 

 chymicas, anobiscommemornas , communitcr quidcm jf 

 tinere ad chymiam mcdicam & nictallicam^fedadillam pria- 

 cipaliter,ad hanc minus ptincipalitcr: proinde nosnihilpcc- 

 caffe , quod in Pharcomopoctua illas explicauetirrus. lam 

 coroi^idi"; locoaddamus pulcheirimume/'«/(r«/.'<OTD)fi'f4'</i« 

 qttintd efjentii. 



CornelI DrebbelI 



CHEMICI ET MECHANI- 



CI PERITlSSIMIj 

 Brcuis Tiadatus. 



DE 



Quinta EfTeiitia. 



C A P V T I, 



^^) Vinta efTentia eftres iterna. immucabilis, incombufti- 

 ^^5 bilis,vt coeIuminuincibilc,perfc(fta in omnibus clcmen- 

 tis: exubcranfque ( fcrc (upr.i fidcm) calore, ficciratc.frigore, 

 humidicace Quando eniin calore opus cft , eum cribuit , iiec 

 (quod maximc miiumjjfrigid'cacem ipfius animaducrtimus; 

 ficucinec calorcm , firLfiigerinm dcfidcrincibus adhibcatur. 

 Caccerum vbi humtditas deficit , camad fatictatem largitur, 

 ficcitas tamen eius nulla apparct. Acqueita porro feres ha- 

 bct in reliquis clementorum qualitatibus. Propcerca quoque 

 quarumlibct infirmitacum prxfcns rcmcdium eft. 



Omnes vero quinrx cffentii arquiualent , fi bene pnparl- 

 ta: : nec refert ex qua matctia. Forieiamdiccsjfi in omnibus 

 quiniis effentiis ifodynamia cft , ad quid piifci cam , qux ix 

 auro, citcrisprjetulere.'' Refpondeo , nihilquidemcdcin ter- 

 rarum oibe , in quo cam pura , quam in auro , fitquinta 

 effentia. Aurum enim pcrfciflum e(f , carct combuftibilitate, 

 & parum , aut nihil fccum habct : qoamobrcm cum tan- 

 tummodo cius Q^E. a corpore fine permanfione ccrrofiuo- 

 rum feparatur , fpirituque vini rcftificatur, abfiolnti/nraaeft, 

 maiimequc pcnetrabilis. Alia: autem Q.E corporibus libe- 

 rata: , adhuc multa combuftibilitacc & confartis obruta: funt 

 fecibus, internis, cl^tetnis : quae non nifi fuinina difliculiats 

 difHuunt : quandoqiiidem , fi ex imperfciffis & combuftibili 

 bus peifciftiffiro.im Q^Effcntiamextrahere conamur , nccci- 

 fc eft ptimutn defccjw & olcum combuftibilc fubmoiicre 

 ' quantun- 



lui 

 ■nli 

 tc» 



i;/H 



inl\ 

 ■ur\ 



Ifik 



rtfl 



