Mechan. PhyfSedt. VII I. Chirurgica. 675 



jninifteno. Nos hoc loco dclineamus Chiruigicam mcchani- 

 cam:ad cuius imitationem Anatomicamfiha»ica fic potcft de- 

 lineari. Anatomica meclianica efl artificiola fedio coiporis 

 atiimalis.Efti^ue gencralis.vel fpecialis. Generalis agit de Ana- 

 tomico, S£ inftriimentis anatomicis. Specialis diuiditur tribus 

 modis. I. Eft feAio corporis hominis , vcl bcftla;.i. Eftfeclio 

 cotporis viuentis , velmoitui. 5. Ell principalis , vel niinus 

 piincipalis. Illaoccupatur in fefkionc corporis : haec in fcelcti 

 Confe£Uonc,diciturque SceUpoetica. 



II. Chirnrgtu debet ejfepntdktu magno anmo,J>eritus rei 



chirHrgic£,inJirnElui apparntu ifi/irumentorum chi- 



rttrgicortim,& manu promptus,id efi,cxerci- 



tatus in operationibus chirurgicis. 



Mxc eft idea chirurgi : ad quam fi vulgarcs chirurgos cxi- 

 gerc vclis , mendicabula potius chirurgorum , quam veros 

 ehirurgos inuenies.Reifle ighur faciunt viri clatiirutii , quod 

 chirurgiamaccuratis libris defcribunt , quos intcr facile pri- 

 mas tcnet celeberrimus ille Hyeronymtts Fabricius ab Aqua- 

 ftndente ; cuius opera chirurgica in duas partes diuiduntur. 

 Pars prior compieditur opcrationes chirurgicas : poftcrior, 

 quinque libros chirurgiar.qui vno nomine dicuntur Pentateu- 

 ems chirurgica. Operationischirurgicxfunt capitis,trunci,ar- 

 tuurn. Libriquinque funt de tumoribus , vulneribus,vlceribus 

 & fiftulis , fraifturis , & luxationibus. Atquc haoc methodum 

 nos paulo an:edeIincauimus.Pfm« Forejins noueralibris tra- 

 dit obfcruationes chirurgicas, hoc oidine. i. dc tumoribus 



prxter naturam fanguineis. i. de tumoribus prxter naturam 

 biliofis. j. de tumotibus prrter naturam pituitofis. 4. dc tu- 

 moribus prajter naturam melancholicis. 5. de tumoribus pr*- 

 ter naturam mixtis.« deplagis, feu vulneribus cruentis,cafu, 

 olfcnfionc , percunionc , contufionc , ac concuflione. y.AevU 

 ccribus.8.de fraduris. g.de luxationibus. 



III. Chirugia curtorum eft ars nuper adeo tnuemA 

 ea^ue planejingularis. 



Gajj)ar Taliacotius , profeffor Bononie»Jls,tiiik chirugia: 

 partem nouam , dc narium, aurium , labarumquc defcdtu, 

 per infitionem cutis ex humero, arte ha>flenus omnibus igno- 

 ta,farciendo. Atquc hxc .ippcllatur Chimrgla curtorum , quod 

 cutanea propago curtis partibus adiungatur , cx huius artis 

 pra;fcripto. 



I V. Chirurgiafuperflitiefa abutitur dotirina de 

 con taSlu magnetico. 



Noiienim hoplochrifma , fcu vnguentum S.Anfelmi.quod 

 vocant, fana^ vulnnsifed cmundatio vulneris, c\\xx omnino eft 

 neceflatia in jfta chirurgia. Vbi non polVum prxtcrire,quod a 

 viro, qui in Lapponia diu commoratus crat, didici.SoIcnt Lap- 

 pones vulnera.ctiam pcriculofiffima, linteo mundo&aqua 

 limpida cluere atque obhgare :qua curatione apud iUosnihil 

 clt ccrtius & felicius. 



Chiriturgui 

 cuttorum. 



Chirurgia 

 fuperfti. 



tior*. 



SECTIO NONA. 



Jn qua delmeatur 

 METALLVRGICA. 



l' R jE C E P T A. 



Etallvrgica cft ars inuefti- 

 gandi & pcrficiendi metalla. 

 EHque vulgaris,vel chymica. 

 Metallurgica vulgaris nititur com- 

 munibus principiis :, & operofiflima 

 progreditur prax • 

 Eius cultor,&illu(lrat«rprincepseft Georgiuij^gricola 

 Eftque generalis.vel fpecialis. 

 Metallurgica generalis prxcipitde petfonis, in- 



(|ftrumentis,rebus,& adtionibus metallicis. 

 Perfonx metallicac funt principes.vel fubdits. 

 r Inftiumentafunt minus.vel magis operofa;& harc 

 dicuntur machinx. 

 Res funt venE,& metalla. 

 Adiones funt prceparatio, & excoftio metallorii. 

 Metallurgica vulgaris fpccialisdilferit de vnde- 

 ' icimfpeciebusmetallicis : vti funt aurum,argentum, 

 argenturo viuura , xs , plumbum candidum, plum- 

 bum cinereum , plumbum nigrum, fetrum,ftibi,fte- 

 Irilenitidum & pyrites, 

 ' Metallurgicachymica nititur principiis fingula- 

 ribus,&progrediturpraxi minusoperofa. Eftque & 

 ipfageneralis,vel fpecialis. 



giqui ? 



men- 

 tamctal- 

 lurf;ico- 

 tuin. 



R 



E G V L i€. 



I. Metallurgica eft eximia Phyjices colona. 



Veteres philofophi hoc imprimis egerunt , vt naturam, 

 omnefque ipfius partes , accurate cognofccrent. Cum enira 

 optima; quxque rcs diligenti contemplationc digns fempcr 

 exiftimatx funt , tum maxime naturales : quod ipfis cognitis 

 horao & maius qutddam , quam videretur mortaliura generi 

 clTc datum , petcepifle putatur , & id perpetuo haberet in 

 iPrompcu, quo animum obleftare,& quafi pafcerepoiret.Qua- 

 ^ecum ats, qua; dicitur Metallurgica, cam natura: partcni,qua; 

 •1 fubterraneorum contemplatione vertitur , eximie illuftret, 

 Tom. III. 



non in poftremis habenda eft, tamctfi a nobis poftrcmo- loco 

 fit explicata. 



I I. Metallurgi occupaniur circa metalla remote , vel 



pro.xime. Ibi Ju,nt perfons,prs,cipient€s; Mctjllcif. 



h\c,famulantes. 



Inprieri ordineCnnz pra:fci.'>us metallicorum, Magifter mc- 

 taIlicorum,fcriba fodinarum, fcriba panium , iudex metallico- 

 rum, iuratus, pra;fe£ltts fodinx feu cuniculi, prxfcs fodins. In 

 pofteriori ordine funt mctallicus, operarius, foflor,menfor fiuc 

 dimcnfor,lotor,ingcftor,veftiarius,vcdor,cxplQrator , difcrc- 

 tor , dccimator feu dccumanus ,'diftributor, excoiter fiue tu- 

 for,argcnti purgator,magifter fumi xrarij. 



III. Inftrumentametallurgicafuntminusvelmagisope. inftru 

 rofa:vtraque tamen valde artificiofa, 



Prioris generis funt virgiila diuina feu virga Mercuri) , fo- 

 larium metallicum , ttiangulum , femicitculus , tripus , orbis, 

 cochlea, libra ftatiua , canon feu gnomon , ligula, funiculus, 

 fignum , rtipes terminalis, fcrramenta,lamina,braftea,cuneus, 

 nialleuSjbacillum , contus , ligo metallicus, verriculum, batil- 

 lum fiue fcapa , ferramcntum filTorium , ferramentum Cxcifo- 

 rium , rutrura. Fofleriorls generis funt machin^ traftatorii, 

 inftrumenta veftoria, machina; aqua^duftoria: feu fpirituales, 

 deniquc inftrumenta excotiioria. 



I V. Fenxmetallica confderamur quantum ad partes veni 

 & Jpecies, 



Partes venarutn metaUiearum funt cunicufus , intetuenium 

 os cuniculi,pars cuniculi , nodus ven:E,fibra tranfuerfa,inc«m- 

 bens, fohda,cauernofa. Speciei funt : vcna profunda,vena di- 

 latata, vena cumulata, vcna profunda lata, vena profundaan- 

 lufta.vena principalis,vena tranfuerfa, vena redta,vena obli- 

 qua,venaa-ris abundans,vena argenti,vena auri &c. 



V. In praparatiofje & e.vcoHione metallorum Jpe^a^i- 

 tur inftrumcnta & modi. 



Injirumentapnparatorla funt fornacula experiendx vens, 

 area,craticula,pyra , oll.x- , capfa , cancclli , cribmm , raftrum 

 quinquedens , alueus ceu capfa cribratoria , fornacula fcrrea, 

 lateritia, aut fidilis;tcgula,catillus , mortariolum , piftillum, 



L 1 1 5 fubff us, 



talhcx. 



Prrparjtio 

 tSc excoctio 

 metallo- 

 ruin. 



