Encyclop^di^ Lib. XXX. 



682 



i 



Ay'us ad peipendlcufum figiturpro quSuis lonsitudioedaw. 

 Ncceffe autcm eft , vt confiant duo huiufmodi folana seoui- 

 poaialu, videi. fup.-rius &':ni-enus, quorum illud arftati, hoc 

 hyemi infeiu;it. Et il:ud quidem fit, quando fuperficies^tua c- 

 re''ta afpicit dirof^e rcptcntrionem , & tantum lechnat a pun- 

 fto veiTica'i vcrfus ii)eridiem,quanta cft eleuatio poli:hoc au- 

 tem,qiiando fuperficies tua crefta dircftcafpxit meridiem, 

 «ant^mque acclinat ad horlzontem , rurfut) verfus meridicm, 

 quanta eft eleuatiopoli loci tui. Vtriufque autem conficicndi 

 ratio cft vna , modo cxplicata. Dein^r fciathcricum polare in 

 fupcrficie direfte meridictn vcl feptentrioncm fpeftantc in- 

 fcribes ita, vt hnex horjrix non concurrant (iue fefe in horo- 

 lo^il ccntro interfeccnt, vt in aliis fuperfickbus fit.fcd lineis 

 reftis parallelis hoc modo. 



I III IIM 



— i€cjuator. 



s, $. 10. JI. I 



3- 4- 



^< «.,_»- l,ong'tu(lo ftyli 



s; S 100 partium. 



Eft autem hic iypus horologii polarls meridionalis : a quo 

 fcptentricnale nonn.fi in hocdiftcrt, quodm .pfo non plu. s 

 hots qu^m arcusfcm.diurnusmaxlmus vhra lcxtatn admit- 

 tit ab al-rificlbus pingantur. Ad ftylumqucd atf.netullum pet- 

 pcndiculariter elige ex commun, xquator.s & vert.cahs fcu 

 Lridiat,* hnc:Einte.fea.onc. Hor.rs dcn-.quehorar.as fic .n- 

 foibe. Lineamoliquam lon-.tud.ni ftyh aqualem defcr.bc in 

 plano , ein.que d.uidc .n 100 parte.^ squales, ex eaque per ex- 

 fcnfionem circin. pto qual.bet hota certas partes defume, 

 hunc in modum:pro hora JT,& t.partes jypro loic i.partes 

 SS.pro 9.& i.parres lor.pro i.Sl 4,partes i75.pro7.& ^.par- 

 tes !7 J.Vidc typuir, paulo ante propof.tum, Dc abr.c. horo- 

 lo-ii hori20.ualis, niuralisfcu verticalis.or.ental.s occidcnta- 

 lis^& fira.l,umviderisM'/'«w//'««»'^"W«.0' «».«'"'''"» F""' 

 ty^ii.^.ta,t.i.lib.z. vbi fempermeminer.s d.ftantiashnearum 

 horariarum in patt.bus, qualium ftylus continet . oo,aut ct.am 

 pIutes,commod.fnme furoi.e,!;t. .n horologio polar. or.enta- 

 li & occdenrali ha^c eft tabella diftant.s m fiijguhs hneis 

 hotariis. 



Orient. 4- 5- ?• ^' '' '°- ' '' 

 6. 



Occid. 8. 7- 5. 4. 5- »•• »• 



rartes ftyli. 5».x7. o. i7. S»- loo- I7?^ 37J. 

 In hac tabula indicatuu d.ftantia horarum a loco ftyli, qui 



hic incidit In horam. t ■ i ■ j- 



6. Scarhericum conficeri , ad dAt»m quttmUbet loct Immdt. 



mm, bcneficioglobi. , , ., ■ « j 1 i 



Praematicam iftam RoJ.^;«. H«« defcnb.t traa^t de glob. 

 tttrt.Acap.i 6. his verbis. Duo horologiorum genera hoc loco 

 monftrabimus , qua; max.mc vulgaria: altera.n vocant hori- 

 zontalcquod dcfcribitur .n plano honzont. paralleIo:alterum 

 vocant murale , quod dcfcribitut in piano ereaoadhor.zon- 

 tem , vt aut Boream aut Auftrum rcf^iciat. Sed vtnamquc tjon 

 incommodi dixeris horironta'e,nonquidem tcfpeaueiufdcm 

 loci, feddiuerforum. Itaque fi planumhonzoiuale fit, h ere- 

 ftum , fi quouis modo inc.natum, vnicum erit horolog.ura in 

 eo dcfcribend: artificium. ,.,.., 



Vidcamus igltur,quomodo in plano honzontah ahcu.us lo- 

 pi horologium delineatur. Prjsparato .gitur plano horizonn 



parallcIo,ducatur in eo lineaMeridiana ScptenttIonem& Au» 

 ftrum qua.n ficri potcft accurate rcfpiciens.Hiinc tranfuerfum 1 

 fccct ad angulos redos alia hnea Ortom & Occafum indi- 

 cans, illa hoix ii,erit indcx; \\xc 6. ante.neridiana; & pome- 

 ridian^c. Centro fafto in haiun. linearuin concurfu defctibatut 

 pciipheria in codcm plano ad quamlihet diftantiam , quara fc- 

 cabimus in j 60 partcs; quoe vulgataeft diuifioomnium circu- 

 \' rum, Has etiam , fi fieri poflit , in minutiorcs acqualcs pattes 

 diftribucrcjuon eft inconcinnum. Rcftat vt in hac periphetia 

 cxquiramus diftantias mcarum horarum ad d.uam loci h. 

 titLkii.-.crn, iloc vt pra-ftc.aius vfu globi , conilituatur globus 

 ad loci latitudinern,Maiotem dcindealiquemcirculum inglo- 

 bodelincarum,eorum(inquam'qui pcrpolos mundi ttanfeunt, 

 (vtpote CoKirum,fi placeat,axiuino£liorum_) Mcridiano appli. 

 ca,in quo fitu horam indicat 1 1. fiuc medium diem. Volutato 

 dcindc globo verfus Occatum fi libet,vfque dum 1 5. Aequato- 

 lis gradus pertranfeant ineridianum.figncturgradus horizon« 

 tis qucm idem Colurus in horizonte intcrfecat.Is enim inho- 

 rizonte indicabit diftantiam hora: primx & 11 a Meridianoi 

 quarum vtraque vna hora diftat a Mcridie. Volutato rurfus 

 globo,dun-. aiij 1 5 grad.percurrant Meridianumiidem ColuruS 

 indicabitdiftantiam hoia; io.qua;duabus hotis Meridieman- 

 teucrtit , & fccunda- , qu.x diiabus itcm horis Meridiem fubfe- 

 quitur, Eodcin modo rchquarum horarum diftantise in hori- 

 zontc fignabuncur, 15 Aequatoris gr.adibus in fingulis horis 

 Mcridianuni pcrcurrentibus. Sed cauendum hoc eft,vt nume- 

 rentur hx d.llantis: ab ea horizontis parte , qua polus attolli- 

 tur: vtpotc a Bore^ horizontis parte: fipolusBoreuseleuetur, 

 ab Auftr-n.i, fi Auftrinus emineat. Has deinde horarias diftan- 

 tlas in horizonte globi notatas transferas in planum fabri- 

 cando horologio dcftinatum , numeratis in eius circumfcren- 

 ti.i gradibus numcro aequalibus iis, quos Colurus in hotizonte 

 globi fi^nauit. Erigendus poftremo eft in plano ftylus fiue 

 gnomon. Vb- hoc obferuandumfquod cft prajcipuumac pro- 

 ptia viiicum in hac arte pnceptum j vt ca gnomonis aciesaut 

 hnea,qu3e horas fuavmbra indicat,in omnihorologiorumge- 

 nere fit parailela axi mundi,ita vt cum fuo plano a;qualf faciat" 

 fu.u incl.nationis angulum atqi axismundi cti horizote.Opor- 

 tcte gnomone,Auftrum & Boream refpicere fiue in Mcridiani 

 fitu iacerc,adeo notum eft,v^fruftramonuerini. Hasc eft ratio 

 conftruendi hotologium in plano aiiquo horizonti patallelo. 



Si erigatur planum hor.zonti perpendiculum Borcam aut ^\ 

 Auftrum refpiciens (vocantvuIgoMutalc) hoc vnii confidere- ' 

 turfcuius ignoratio eos,qui vulgo tradunr artificium defcribcn- 

 di horologia, in multos labores & d.fficultates coniecit) vnum 

 inquam hoc aduertatur, planum illud,quod vno loco erigitur, 

 in alio loco clTe horizontale , in eo inqiiam loco cuius vertex 

 90 gtad bus ab eo loco diftat ad Auftium aut Boream. Exempli 

 causT. Conftruendum fit horologium in plano aliquo ereifto 

 ad iatltudinem ^igrad. Hoc nihi! eft aliud quam defcri- 

 bere horologium in horizontc latiiudinis 1 8. Si planum fit e- 

 ie£tum ad latitudinem 17. erit horizontale ad latitud. 6 } . Ea." 

 dem de cartctis omnibus ratio. Hinc manifeftumeft, horolo- 

 giu.n horizontalc & verticale idcmeflc ad latitud45.gr. 



Hoc artificio licebit defcribere horologium Inplanoquo- 

 uismodo adhorizontem inclinato,modo indinationis quanti- 

 tas cognita fic.Vtpote,in plano inclinato ad horizontem in la- 

 titud.5i. Bor. cuius inclinatio eft graduum lo.ab horizontead 

 Auftrum.fi infcribendum eft in eo plano horologium horizon- 

 tale ad latit.Si.giad.Bor, Si planum in eadem latitudine attol- 

 latur i6.giad.ab horizonte adBoream.eritilludhorizontalead 

 Iatitudinemgrad,37. Bor. Ha;c de fabricandis horologiis mo- 

 nuifle fat cfto. 



SECTIOTERTIA, 



In qua delineatur 

 SCENCGRAPHICA. 



Pr^ecepta. 



; Cenngraphica efl; ars Optico-mechanica 

 • hene pingendi. Dicitnr etidnt MitiiKi >$ •"*•«- 



Eftqiie gencralis vel rpecialisiU:a,coro'!- 

 :nai<ii vel propna- 



Sccnographica generalis explicat pidous r^^l^i- 



fita, & pi(5Vur£E fiindimenra. 



Pi(Storis requifita funt, vc fit lauclis cupidifllmus, 

 ab aunritia alieniflimus , bonus hiftoricus, in inuc-^ 

 niendo & imitando ingeniofusjdenique Geometri* 

 & pcrfpefiiuac peririflimns. 



Fundamentum pidurae fijntdelineatio , & illu- 

 minarro i & vtraque rcquiiic Symmetriam , Pcr- 

 fpeftiuam picjkoriam , & Gcometriam pido- 

 ti^m. 



Ddi- 



