Mechan.Mathem.Sed.n.Scenographica.6 8 3 



Dclineatio cft,qiia line.imenta rccfle ducuntur. 



Illumin.i;io cft,quacoloies aptc rociantur,& res 

 adumbratur. 



Symmctria eft apta proportio totius & pattium, 

 & partium inter (ele. 

 PerfpctTriu i ciiftori.i eft Optica, Anoptica,& C.\t- 

 optica. Illa dicitur in redlum proccdcns:irta, rurfiim 

 fpe(Sans:hxcdeorlum adlpicicns. Sub quibusparti- 

 bus contineuir Perfpediua in latus,& atergo. 



Geometria Optica occupatur circa lineas , anga- 

 Ios,& figuras pr.-ecipuas, puta circularc,oualcm &c. 



Scenographica fpccialis explicat picfturs gcnera 

 & cognata. 



Gencra pifturs funt, quod alia eft vulgaris, alia 

 exquifita. 

 Pidur.i vulgaris cft,qua: fit pio nutu,formula irre- 

 gulari, id eft, fine rcgula & circino. 



Pidura exquifita cft, qux regul^ & circini lcgi- 

 bus vtitur. 



Sub vtraque continetur piflura encauftica. Illa 



enim exprimit imaginemminus ve! magisartificio- 



SCjbcneficio ignis:idquc in vitrojferro,».'^: fimilibus. 



Deiiidc pictura eft vel corporis,vcl rei fpiritualis: 



&ibi eft pidura hominis,beliia', planta:,folis &c. 



Cognata pidura^funt Sculptura, Statuaria, Ana- 

 glyptica, & Plaftica. 



Sculpiura in ligno exprimit imaginem promi- 

 Bentem:Staruaria eandemexprimit in lapide vel me- 

 tallo : Anaglypticacauam ficit imaginem in ligno, 

 lapide, mctallo; Tlafticaex terra argillacea, gypfo, 

 cera &c. fingit (imilitudinem. 



R E G V L .«. 



/. PiSlura vtitur ratiocinatione Optica & 

 GeometricA , mann , & colorihm. 



' In Opticaconfu1erat,quomoclo quxlongius diftaiit, mino- 

 ra vidcantiir , 5c qux fupra caput pifti , qux infta , minora: 

 incurua, qu.-ef.ipra di(lantia;eleuat3,qu3eiiifiaoculum : con- 

 fiderat vmhras , lucem, radios , hallucinationcs Opticas. A 

 Geometria liabet regulam,circinum, lincas, & id genus, ircm- 

 que proporcione^ , vt in pingendis quibufque proportionem 

 confctuet. Ad mmum quod attinet , illa pr^fupponit ingc- 

 nium fccnograpliicum. Dcnique colorura gencra , alfinita- 

 tem , & rationem fociandi expcndit. Colotiim genera ficat. 

 tcodit, vt diflingiiat intcr colorcs mincrales& taditios,fim- 

 plices & coiiipoiitos. Affinitatem obfctuat inrercolorem al- 

 bum, niueum, candidum, ladeum , cccruleum &c. intet viri- 

 dem variurp,fmaragdinum,prafinum &c. intet rubeum , fan- 

 guineum,purpurcuiTi Scc. quade re vidc fupra io Opticis. Dc- 

 niquc fociandorum colorum^rs,quxdicirui adumbratio,ba- 

 bet reguUm iftam gencralcm: Splendidos,coloics fplcndidis, 

 obfeuris autem obfcuros cffe fociandos,id eft, adumbrandos. 

 Vide Petrum Gre£orium Thelofanum in Syntaxi artti mirabi- 

 Ips lib. 3 1 , 



1 1. FiSior dehet habere viettitem viri & officy^ 



Virttn virs e(i in co , vt piftor flt vit bonus , ne pingat ea, 

 eusfunt contra pictaiem & bonos morcs. yirtus offictj pofi- 

 ta ell in iis icquilitis, qus diximus in pr^ceptis. Quare quod 

 dc oratorc ait TuIIius, illum effe vitum bonum dicendi pcri- 

 tum : hoc de piftore lifcat nobis vfurpare , ipfum elTe virum 

 bonum pingcndi peritura. 



///. Pi&eris ejl p-imodelineare,titm ornare heneficio 



V7nbr£& coloris,- Vnde Cardanus lib. 17. de 



{■\^i\\.reEie ait: Pidur.-e partcs tres funt, 



delineatio, vmbta , & color. 



Ariftoieles lib.i. de generat animal.cap.^. naturxopificla Si 

 pifturam inter fefe confert. Omnia , inquit, lineamentis pri- 

 mum defcribunrur.deinde colorcs recipiunt, & molliticm , & 

 ■ duritiehi, quafi pidoris ofFlcio natura fungatur,cum condir. 



Fiiflorcnimvbi ptlmum lincasdcfcripfcritanimantium.mox 

 vario illinit colqrc &pcriicit. Pidoris itaquc efb,lcui linea. 

 rum du<5lu (ninnun opusconficctc , ac veluti fundamcntum 

 poncre.Scd &ante,grapludis bencficio,quafdararudiores du- 

 cic notasjquam ad liac.uncma »cniat. A lincamcntis acccdic 

 adoinamcnta. Nimiriim puflor & archiccdus lioc liabent Obieaum 

 ccmniuiic , vt fciagtaphiampr.rmictaiu opcti planeconlum- fifliiric. 

 nundo. 



/ r. Ohiefiu7npiEh(rx efi corporale, vel/piritnale. 



Ert.inquam, priino corpus, idquc (implix velmixtum, na- 



turale vel aitificiale ianimatumvcl inanimatum, coclcdc vcl 



fubc(rlcftc &c. Hoiumiraiiuc corpoium n.ituras , figuram, 



proportioneni, & (iini'i 'jpiclor ad vngucm dtbet cognofccre, 



Qupd .irtintt ad fpitiru ilia , qu.i: piftor coloribus tepta:fen- 



tar, illa funt iliicita, ycl lititj. Ibi efl Dcus Patcr ,I'ilius , & 



Spiricusninftus ; hic funt areeli, vircotes, vitia,aiiima homi- 



nis ,&alia id gcnus , qux mcdiantc aliquo cotporc pulchro 



ante oculos ponuntur. It.ique piiloris clt non folum defigna- 



requantirarcm, qualitarem, motum ,fituni &c. revum vifibi- 



lium:icd etiaraanimi afFedlioncs, vt irani, mocftitiam, amo- 



res , & alia , inllgnircr rcprxfcntare. Dcum vcro exprimcrc 



non dcbctaiiciu.i imagine: quiadifcrte hoc pugnat cum legc 



toties rcpttiia apud Mofen. Interim poteft figna maieft.icis 



Dci , qu.T hinc inde in libroNaturx& Scriptuix occurrunt, 



oculis lubiicete. c. gr. caliginem illaiii,cx qua lociitus eft Mo- 



il, & (imilia. Piduramdcniquc Chrifti fic conficiet , vtnihil 



non ibi litinaicftaticuin. Atque lioc efl duplex piftura: obie- ^ . 

 n , ■< r Lr r ■ i.-t Qiiot ilnt 



ttum:vinun, corpus colotibus rcpr.clcntabile,lcu tingibile.vt cj;7(jdjra„. 



TOcant;al:erum,aftionis fufccptibile. Ilkid plngitur immedia- da in fubic- 



tc , per feipfum : hoc mcdiate , peraiiud, Hopiaurz, 



V. Pi£lor inrepingenda conjiderahitprincipiay 

 partes , crpaJ]tones. 



Vt enimin quolibetcuiuflibctartis fubiefto , itaetiam io 

 artis piin:ori.i.' lubiefto liactria locum habent. Oportetita- 

 quc pidorem lcirc naturara & figurara cuiufquc cotpoiis inii- 

 tabilis, rtrufturam reiftam,fituin, numerum partium, propor- 

 tionera intcr fe, conformationem, & fimilia. His accedic co- 

 gnitio colotum & vmbra;, inueimo & pofitio pingibilium,il- 

 lorumdefignatio. 



f /. Ho?no dehet ejfe menfnra rerumpingihilitim. 



Id eft , Corporis humani proportio & fymmeiriaante oin- 

 nia eft cognofcenda pidtori, & ad cam rcliqus proportioncs 

 exigcnda: funtatquc cxaminanda: ,ade6que illinc dcriuardae 

 & difccnda:. Qux caula eft , quod Germania: noftra: Apcllcs, 

 jilherttu Durerus , intcgrum fcriplit volumendefymmcrria 

 corporis huraani. Soletautcm proportio homin.s confidera- 

 ti hnnc ferc in modum. Prinio corpus humanum diuidirur ia 

 nouem proportiones,itanempe,vc prima fitfaciei,fccundape- 

 (floris , tertia a fummo liomacho ad vmbilicuni , quarta ab 

 vmbilicoad fummum femur, quinta& fcxtaafemore adgc- 

 nu,fcptima & oftaua a genu vfque ad nodum ima' pIanta;,no- 

 ra& vltimaijn.-e plant.c. Rurfus fingulorum mcnibrorum 

 proportiones obfcruanda' funt piftori : vtfaciei humana" trcs 

 funt dimenfiones ;quiruBi primacfta fuiBmo fiontis vfquc 

 ad intcrcilia.fecunda ab interciliis ad imas nares,tertiaab imis Artei affi- 

 naribus ad mentum : e quibusilla fapientix.ifta pulchritudi- nctpiaurat, 

 nis, h:EC bonitatiseft fedes. 



V I L Sculptura, Statuaria, ylnaglypttca , & Plajiica 



tantam cum Scenographica ajfinitatem , velpo-' 



tius cognationem hahent, vt a qHibufd^.ra 



Ji^UiiniMY partes piElurnt. 



Quia neinpe idem fibi habent propofitum , quod piftura. 

 Omncs|cnim iftx artcs conantur reprrfentaie &exprimere 

 imagincm tei. Et primtJ quidcni Sculptura prominentes rcddu 

 imagines in ligno: Statuaria prominentes reddit imagincs ib 

 lapideautmctallo: Anigtyptica , feu Carlatura , cauam facit 

 imaginem in ligno,lapid«,vel mctaIlo,vt infigiilis.-P//»/Jc« dc- 

 niqiie ex tcrra,3rgilla,gypfo,cera,& fimili mjteria finglt fimi- 

 litudines. Plaftica: pars cft Vuoria, qua: format imogines pet 

 fufionera metallotum, & aliarum rerum liquabilium. His ar- 

 tibuscommune eft pra;ccptum:Tt reftc ait Cardama lib. i y.de 

 fubtiliate , formam rei primum vifam.mence concipere , inde 

 typumqucndamdclinoare, poll prifcnteeo.quodfingis, fin- 

 gulaaniniaduettciido,ad amulTira perficcrc. 



Mcnfura 

 pitturve. 



Tom. III. 



Mmm i SECTIO 



