Mechan.Mathem.SecSlJV. Automat. 6 8 y 



Jam , amandurti , colendum , quani vcra illa rctum fcicntia ? 

 jnquibus (]ua/i digito fuampiudeiitiain , boniiatera & po- 

 tentiam demonftrat ? Gcatiam dcVmus pro facris litcris quam 

 itaaximam , ejcquc fummo in lionorc Icnipcr habcndi-. Scd 

 vii: minorem pro co , quod diuina illa natura tanquam ipfc 

 Deus , fme fide oftendit. Difcit.iUS enim cx multiplici &: di- 

 ueifa terura natura , firaplicitatem Dci , canicjue vaiiis modis 

 laudatc. Quare nifi intelligamuj quod vidcmus, audimus, 

 fcntimus ,qu(.),nodo Deumcognofccmus , ainabimus aut co- 

 lemus , quem ncque vidcmus„nequc audimus,nifi vera rcrum 

 cognitione. Vnde concludimus, Optimi Maximi voluntatem 

 eflc atquc e re noftta , quid Ct natura rerurn percipcte, vt tam 

 Deum noftrura.quam aofmetipfos difcamus noirc. 



Quocitca , 6 Rcx , cura ante aliquot annos propofuiffcm 

 caufa: terum diligentct perfctutati , vt dona in nos diuinitus 

 collata redecognofcetemus.dcfccndi in humanam naturani, 

 vbiinmeidipfuminueni, quodoiim in aliis vitupcraucram 

 aut ptobauetam. Infpedis autcm & cognitis ftulta & inexer- 

 citata noftia voluntate.cccco &: fpontaneo crrore, Ia:ta & mo: - 

 fta vitaatque trifti morte, animaduetti diffidcntis voluntatis, 

 iudicij , coramctcij hominum , caufara efTe folam animi rudi- 

 tatem fiue infcitiam. Sed perfpiciens virtut,em diuinorum do- 

 aoiura , qur nobis crcatot noilcr largitus cft ; & qui Dcqs vt 

 pater natura:, in omnibus fuis aftis naturaii fapicntia vtitur, 

 ingenti gaudio mihi animus afFcdus cft. Quapropter inftitui 

 ptimimobilis iudagarc naturan) : illud cflc exiftimans princi- 

 pium opcrum Dco.eoque inttoitum ad veram natuia: cognitio- 

 nerapatete.At quamuis diu hic maxima diligentia vfus fum, 

 'nihil tamen oranino huic fcientia: idoncum tcperi.Itaque dul- 

 cem hums inuentionis fpem araifi.Nempe omnium rerum na- 

 tura impoflibilitatem ptopofiti mei clamabat.Dcinde vero cofi- 

 derans quomodo omnia ex eleraentis fiant , nutriantut &; fu- 

 ftententur, quomodoque ex iis nobls ollendatut xtcrnitas & 

 immortalitas Dei, infinitaaltitudo & profunditas, Iitalux & 

 triftes tenebra; , cltctaque huius terrarum orbis rairacula , 

 opera: prctium me fafturum putaui, fieorura naturaminucfti- 

 gatera,in quo negotio tempus haud inutiliter triui.Breui cnim 

 animaduerti hanc efle ianuam ad veram tecum intclligentiam. 

 Idcirco fingulari diligcotia aquam primo aggreflus fum,eo ani- 

 mo , vt pet varia vafcula & hftulas, miris modis inflcxas,illam 

 docerem fua fpontc furfum tendcrc.Sed fruftra hicquoquefui. 

 Nam ne vngucm quidem latum afaadebat ; verum vt natura 

 eius eft femper dcorfum ferefeatur.Nihilominus tamen diucr- 

 fos &: egregios fonticulos fcci,qui aliis atque aliis modis,ratio- 

 ne defceilfus fux aqux, quam continebant,radiolos aqueos ad 

 tcmpuseiaculabantur in altitudincm viginti , aut ctiam plu- 

 riura pedum. At hicmotus fubito, nifirurfuscadentibus vndis 

 viuificaretur, euanefcebat. Quaraobrem mellca , quam conce- 

 peram.itcrummc fpes reliquit:eoquc indudus fum.vt pleniflli- 

 rae credcremcaufam primi mobilis horaini omnlno inperfcru- 

 tabilem. Poftea vero folerti indagine quarrens abditam illain 

 caufam, qua: aquam fcmpcr deorfum vrgeret,tandcm cam de- 

 prehendi in obferuationeadmiranda; ignis naturr. Quarc, fc- 

 reniflime Rex,non paium la-tabar, quippe ttrni dcmum afleque- 

 bar quid me eoufque in etrorem impuliflet.quz caufaeflet pri- 

 ini mobilis , quomodo ca:lum,ftclla: , planeta:,aqua, terra,rao- 

 uercntur : S: qua ratione rerra in medio aeris portarctur,aqua 

 inftar circuli terram ambiret,atqueomnia centrum peterent.cx- 

 ccpto igne. Ex contra quoraodo fol,Iuna,cunftaquefyderain 

 coelis penderent, ficutetiam originem pluuiarum , ventorum , 

 tonittuura , fulrainis , fluxus,iefluxus, denique quo pafto fin- 

 gula alantur & altcrentur. 



Nifi hjEC , O Rex, tam viuis inftruraentis, quam argumentis 

 demonftrare poflem.nuaquara tantum de iis fcripfifl]:m.Ncque 

 enim ignoroomnibus ingcniis , etiam acutiflimis, inctcdibile 

 videri hic rayfteriainduftria noftra, comprehendi poflc. Ergo 

 Tt cettum faciam mecognitam habere primi mobilis caufam , 

 poflum conftruere globumperpctuo fccunduracurfumxtheris 

 finguhs vigintiquatuor horis (emel circum rotatilem , aut to- 

 ties araplius, quotics mihi vifum fuerit. Ita vt vel mille annis 

 ne femel fallat,oftcndentem nobis annos,menfes, dies,horas, 

 curfum folis,luns omnium planetarum & ftellarum , quarum 

 lAotus horainibus notus.ficut etiam varij genetis inftruraenta, 

 qus certo tempore , aut etiam continuum concentum hat- 

 monicumedant, infummaquicquidfieri poteft pondeic , cit- 

 cumuoluto chalybe,aqua fluente & igne,pfzftat hic cognitio 

 in petpetuum , fed foii furaptus ledduntminus ftuAuofam,fi 

 magna vis requiratur. Cxterum vt magis confiimcm me in- 

 telligere caufam motus rcrura furfum & dcorfum , & quid ter- 

 ram & aquam in medio aeris portet, ita in vitro claufo tetram 

 • in nnedio aqux , aquam in mcdio aetis , atque actem in medio 

 ignis fufpendo , vt vnum eleraentum aliud ambiat velut cir- 

 culosaIius,alium:aut cdiuerfo ftatuo aetera in medio aqu^ 

 inftai globi , & aquam in medio terra; , ita inuicera fe ample- 

 ftentes , vt aer hunc terrarum orbem. Atquehocmodo al- 

 tum humile , humile altum, leue gtaue , graue lcue facio.Prx- 

 tetea aquam ftantcm furfum irapello in altitudincm decem, 

 viginti, aut plurium pedum. Et quoniara caufam venti com- 

 Tom. III. 



pcttara habeo , conftruo machinas vehemcntct flantes. At- 

 quc cognitionc fluxus & tcfluxus cfficio infttumcntum fem- 

 pcr flucns iSc reflucns fingulit 14. horis bis:oftcndcns menfes 

 corumquc dits , curiura lunx & horas , fluxus Sc rcfiuxus irj 

 perpctuum. Qncmadmodum Maicftas tua ex prajfcnti hoc 

 inllrumcnto viderc , &: quando lubct viritatem mei fcripti 

 examinarc potcft. Illud eft propago & furculus arboris pcr- 

 pctui mobilis , infitus vera: cocnitioni clcmcntpvura , fcopus 

 rerum indagatoribus (cruiturus ad fcmpitcrnarn mcraoriam, 

 vt intclligant naturi mirabilitatcni , &: quid cius dono poifi- 

 mus. Paratus fum ctiam reliquas dcmonlhationcs oftcndcrc , 

 fpcrans me eo fado gratam dulccdinera , qua; ex abditis te- 

 lumcaufis percipitur , multis prxbiturum. Expericotia cnim 

 mc docct , nullam voluntatcm vcra- natura-cognitioni a-qui- 

 parandam , quoniam monftrat nobis pcrfcftam Dci bonita- 

 tcm , fapicntiam , potcntiam. Multi antc nic admirnnda iadi- 

 r.irunt :prob.itionem proponentcs iiiaiiditis vocabulis, &: ab- 

 furdis procciHbus. Non nifcii crcdo , fi nudaratione rem "e- 

 tctcnt , omncs notam habituros eorum dcmentiam , &: fic 

 ainiflum iri magni nominis famani. Quamobrcm cgo nou 

 niodo rationibus & cxcmplis vtar , vcrijm etiam cxcmpla ad 

 veiitatem examinabo. Et primo nairabo caufam ignis , dcifl- 

 de naturara eius &: operationcm : poftcaproprictatcm cxtc- 

 torum elcmcntorum : 8c porro quid fit frigus , qua; fit caufa 

 primi mobilis , _qua: fit caufafolis , quomodo moucantur ca;s 

 lum,ftcll2;, luna , mare&: tcrra, dcniquc qux- lit caulafluxus 

 &: rcfluxus, tonitruum, fulguris puluiarum, vcnti,&: quopa- 

 &o cunda crcfcant &: mi^iplicentur , aliis hoc modo viam 

 commonftraturus , quam cgo poft diucrfos crrorcs inucni, 

 vt paruo ncgotiomirabiliora in luccmproferant.Njm (Dcum 

 tcftor ) neque veterura fcriptis , ncquc cuiufi]uam auxilio hic 

 vfuslum,U;d folummodo hsc rcpcri affidua oblcruatione &: 

 perlciutationc cknicntorum. Neque etiam tellimonia ha- 

 bcmus prilcos homincs haiic fcicntiam confcquutos fuifle , 

 licet multi eam quxfiuerint. Sciibunt Archimcdcrn globum 

 conftruxifle , qui perpctuo fccundum curfum arthcris fcfe 

 moucrct , fcd cundcm , vna cum auftorc , vno dic dcteftabih 

 bello aiTumptum ; vnde &: vcritatis indicium pcrditum. Ex- 

 ftantnonnuiliproccflus dcperpctuo mobili, fcd mxrjc nug^, 

 qua: multos feducunt , nullos in optatum portuni dirigunt. 

 Si proccffus veri cflcnt , vetcrcs illud compofuiircnt , &: nobis 

 niemoriam eius quantulamcunque rcliquifTent. Quaproptcr 

 omncs huiusartis amatores adnionebo , &: melioicm viara 

 monfttabo : obfecrans Deum vt cun(flos regcs ,principes&: 

 Magiikatus clementi fapicntil illumlnct , quo omnes homi- 

 ncs,fcicnifllme Rex,vt nos tui fubditi.aurea diuina- pacis dul- 

 cedine fruantur ; cuius beneficium .;' maximum a fapientiffi- 

 mo Rege optandum ) m.aicftatate tua poifidens, ncfcio quam 

 gratitudinem rependam,pra'fertim cum rcputo plciofque re- 

 ges cxca cupidinc fcduci, quxrcntes fanguinolcnto Marte re- 

 gni incrcmenta , neque cogitantcs quam vnpofllbilc hrc fit 

 adipifci fine maiore detrimento, &: dcftruflione ndclium lub- 

 iedtorum , qui ob id dc bonis , vita, languine , periclitantur. 

 Quis aliquo ingenio prxditus vitam fuam pcrituris bonis 

 comparet ? Vndc fatis intclligimus fru(f^us abiJiiiinandi belli, 

 & fapientiam paci addi(ftorum regum ; qui bonis legibus ma- 

 lefi(:ia aucrtere , malum iulie puniie fiudcnt^animo volucntes 

 iuftitix non effe pcenam crimine giauiorcm iniungere , fcd 

 potius leni mifcricordia Icuiorem reddcrc, vt omncs regen- 

 tium pergratos fruiflus dcguftent , &: loco furiofi Mauortis 

 fefe tecreent amoena artium voluptate, in qucm fincm hunc 

 meum laborem ad introdu^fiioncm incepi. Sed quia nequc 

 Latinc , ncque Anglicc mcntem mcam fatis exprimere pof- 

 fum , hxc Belgice fcripfi &: in Romanam liguam vcrbotcnus 

 transfcrri curaui , vt & integet fenfus Maicftati tux icruetur, 

 & naturx rairabilitas interdum dclc(ftet. Spcro illam hanc 

 meam affeifVioncm clcmentifllrao animo reccpturain , diu- 

 que incolumem & pacifice , fub protC(5ionc omnipotentis 

 dexttx vi(3:uiam. HjBenus Drebbelius ; qui idem conficit or- 

 ganura rauficuin, quod raobilis vcl potlus motiui pcrpctui vir- 

 tute,foIi lihero cxpolitumcgrcgia edit harmoniamilola radio- 

 riun folis ftri(fluri excitante fpiritum inclufum. 



V. Globi, qtu motufno reprs.fentant motum ccefi, Caidanu» 

 variis modu fimt. ''^ 8'°'''' 



J motuni cr. 



Hac de tc audiamus Cardamim lib. \6. de fultilit. Nupet tantibut. 

 ctiam , inquit , quidam machinam illam mundi vniuerfalcm 

 olim a Gulielmo Zelandino fabricatam atquc diflolutam, 

 iii tcncbrifque per incutiani maicefcentcm , cum ego quo- 

 dam bono fato ad inftauiandum bonas artes ctiam obiter 

 non minus quam cx indufhia natus , in luccm rcuocaf- 

 fcm , in integrura reftituit. Cuius cxcmplo aliam Caiol» 

 quinto Cxfari ita conftruxit , vt in ea &: teroporum mo- 

 mcnta , & partes ilgnorum fingulas vidcas , &: ortaui or- 

 bis taidiffimum motuiu intucaris. Diuifioucs quoque or- 

 bis fignorum varias , quas domos vocant , horafque .Yqua- 

 les , Si. inxquaies , &: quod maius eft vniucrfi oibs parti 



ilmra 5^ busin- 



