Mechan.MatIiem.Se6l.Vr Automatopo 687" 



1 1, FundtWwntHtn iforrhophicorttm efl circfHlus. 



Libtx naturam egicgic explicat ^rlftoteles in qu&ftionibm 

 meehanicis , dum ad primum rcrum incchanico-mathemati- 

 earum fundamcntum ,circuiiim nimirum,cam rcterti Nam 

 libraapplicata ad circulum , trutina , qua:cll mcdia pars, fic 

 centrum ; pattcs autcm libr.u, vtrinquc a trtitina produft.c, 

 fiunt Unex i ccntro circuli quem derctibuut. Reilc CW.i- 

 71M lib.i.de ftbtil, hoc ita eiplicit : Ccntra pondctum in cir- 

 culis & redlanguiis funt incommuni (e^flione dimcticntium 

 duaruffl. In omnibus autem figuris a:cjuilatctis , qus circulo 

 poflunt infcribi , centrum grauitatis idcm cfl: cura centro cit- 

 culi citcumfcribcntis. 



III. Libra,ftatera, & vcEiis itafe habem. 



tlbraed infltumentum, <juoJ pondera leiiat & menfurar, 

 duabuspr.T:ditum lincibus , iuquarum vna collocatur pon- 

 dus menfurabilc.in sltcra vis moaens & ada-qusns, trutina in 

 medio confillente, & ccntrum rcptrfentautc. Statera eft ali- 

 quid iimile Iibt.\- , conflans veftc , fcQ linea virgulaue me- 

 tallica, qua: in minimas partcs fecitut, puta drachmam , fe- 

 muncias , vncias , Iibtam , vt xquctur poudos appendiculo. 

 rci3*f eft inrtrumentura longumcura lingula ; & rribu'; mor 

 dis fabrcfit. i. pondus loeatur in extremitate vcii\is,& fulci- 

 mentum , cui innitur veitis , iBmcdio cft , &Tis mouent in 

 altera extremitatc firmatur , & fic deorfum vis illa moucns 

 impcllit & cleuat pondus. i. ccntrum & firmamentum rc- 

 Gis cft innixum in vna exttemitate vcftis , pondufque loca- 

 tur in medio vcdlis , & moucns io .iltcta citLemitate ; & llc 

 mouens futfum eleuat pondus , & impellic extremitatem, 

 & pondus hoc modo attollit. 3. fulcimcntum cft fupta vc- 

 ^cm , & eleuatur vcdis futfum ; in vnacxtteraitate elt pon- 

 <lus deptimendmn , in altera mourns. 



I V. LibnfHm plerumqne ftaterii exaUiores. 



Hutus rei ttes adfctri foletit canfa:. i. quia in ftateradif- 

 ficilc eft virgulam adeo exadam in magnitudine conftitnc- 

 re : & (i etiam fit in magnitudine , non erit in pondetc: 'vix 

 cnim hoc alTequi poflumus. 1. difficillimumeft per .x'qualia 



internalla, omnino ad amufllm diuidcre lihcam. 3.pondus 

 raroincxtrcmitaceappcndi folct ; quod cum citra appcndi- 

 tur , confufioncm parit. Siiut & additsmcnta multa.qui- vi- 

 tiantftatcram : horum nullum cft in libia. Ob id prctiofa 

 non in ftat-ra , fcd in iibra folcnt cxaminarii Libraitaquc 

 eft gencralis rcgula , ad quam ftatera , itcmquc veftis redu- 

 citur , iuxta illiid axioma mcchamcura : Veiiu ctiminvfum 

 •venit , rcfert libram. 



V. LibriX mniores exaflihs ei-aminant pondera 

 juam minores. 



Ratio huius eft , quia libra reducitur ad circulum , vt di- 

 simus. Qii.irc cum linea: a ccntro ciiculi , (lu a ttuiina, 

 prodiicft.T, liiit pirtcs Hi.irnctri , quo longius rcccduntab im- 

 mobili , id eft , a centro , c(j vclocius moucntur. Quando- 

 quidem crgo cx maioii vchemeutia motus , vis niouentis, 

 qu.Tponduscft , diftinftiiis cognofci potcft , in motu autcm 

 languidiori ob laiditatcm fcnfuum non petfpicitur : neccf- 

 fum eft , vt ponderum examen longc exaftius a inaioti, 

 quam aminorilibra inftiuiatur. "Huc pertinet illud Arifto- 

 tetk inmechanicis : In magno librili idem pondus magnitu- 

 dincro reddit afpcdabilcm. \ idc Alexand. Piccolhomineum 

 ^ Henricnm MonMlkonium fufer Mecha/iictt Arifletelis. 



V I. Eillacia iforrhopica dttohits modis comingit. 



Cum refta eft lingula, & pcrpendicularis ad h.orizon- 

 tem , tunccft xquilibriuiTi. Quarefi lingula incuruetur,con- 

 tingit fallacia :vitioneinpe vcnJcntis. Atque huc pertinenc 

 omiics fallaci.1:, quibus inftrumenta ilorrhopica vitiantur ab 

 illis , qui iis viuntur. Altcta faliacia eft ab iplis artificibus 

 ifotrhopicis. PolTunt enim illi frccre libram , qu.^ vacua pon- 

 dcri'3us , .xqua videbitur , iuftifquc notis pondcrum maius 

 rctum ipfatum pondus rcpr.x-fcnret. Sic cnim , vt Ariftote- 

 Jes teferr, purpuram vcndcntcs imponebantcmptoribus. Scia- 

 graphiam fall.icis huiufmodi librx , qu^ r.gr. pto vndecim 

 rnciis duodccim prajfefcrat, vide ai^ad Carcfanum lib.\ . de 

 yrifcffV. vbi etiam iforrhopices fundamcnta proponuntur , & 

 fchematibus ,brertiteratqie fubtilitci,expoountur. Sed Ifor- 

 rhopica SimomSteuini ptxccllunt. 



Libra qu4 

 longiorc», 

 ebcxjL&iui 

 & vclociCis 

 niouent. 



Falhcia i- 

 fodhopicK, 



SECTIO SEXTA, 



In qua delineatur 

 MVSICA ORGANICA. 



1' R iE C E P T A. 



Vs I c Aorganicaeftarsmechanfca.de 

 ratione conficicndi & tradtandiorga- 

 na mufica. 

 Eftque generalisvel rpeci.ilis. 

 Generalis explicac conuenientiam 5c 

 diffetenriam Mufica; inftrumcntalis & vocalis. 



Cdnueniencia eftinfine &proporcione harmo- 

 nica. 



Differentiaeftin eo,qu6d alcera perficitur voce, 

 altera inftrumentis arre ii&is. 



Specialis explicac oiganorum muficorum fpecies 

 & partes. 



Species ica habent. Organa mufica primo fijnt 

 4«\«?)iT«vel'nrr£y/.trtT/Ka'.Deindcmouecur vel ab or- 

 ganicinibusjvel a ponderibus vel ab aqua, vel a fpi- 

 licu inclufo. Sunr enim quatuor clalfes organorum 

 niuficorum. 



Primae claflis fiint inftiumentajqus traftantur ab 

 srtifice muficas inftrumentalis perito. 



Secundx clallis fimt organa mufica automata, 

 <\\xx cetris pondcribus impulfa edunt concencum 

 narmonicum. 

 Tertia: claffis funt organa mufica hydraulica. 

 Quartx claflisfum organa mufica,qu2 inclufum 



habentfpiritnm mundi ,qui exciratus a radiis fijlis 

 impcUicchordas, vc concencum edanc. Hicc itaque 

 fiunrproculdubio,adfimilicudinem ftacus Memno- 

 nis, qu3E appellacur lapis vocalis , quod orience sole 

 illuftrata magnum ederet fonitum. Denique organa 

 mufica chordis conftantia,funt monochorda,vel po- 

 lychorda. 



Partes organorum muficorura variant pro varie- 

 tate fpecierum. 



R E G V I, .,€. 



I. t^tftca inftrumentalis ttqtte ac 'vocalU 

 mouet aftellum. 



Ratio eft , quia fonus Tim habet manifeftifnmam io mo- 

 ucndisaffcftibus. Hacde rc audiamus CardannTrdib. ij.rti 

 fuhtil. Intet multa,»«5«!/, antiquorum exempla, duo inuenio 

 prsdara , virtutis foni ad commoucndos animi affeftus. Al- 

 terumTimothci,qui modo mntsto Alexandrum coegit ala- 

 critare irapulfum exilire e conuiuio» Reliquum , quod Aga- 

 mcmnon difceflurus e patria,profefturufque Tioiam,de txo- 

 ris pudicitia dubitaos Clytemncftta: ( fic cnim ea vocabatur) 

 citharcedum reliquir , qui fono illain citharx adeo ad pudici- 

 tiain & continentiam iucitabat , vt ^Egifthus Dounifi occifo 

 cithaiocdo.capotiri potucrit.Quilvcromaxirae dclei£>ant fo- 

 ni,& ipfiad incontinentiamtrahunt,ftudiofosdumn"uTiismu- 

 flcxrcddunt: veluchydraulicaorgana,quQrum Netofujuitate 

 miradclinitus,etiam ip.teivita:& iinperijpericula,cxercftuum 

 & ducum deftilioncs , immincnfque exitium m.-inifcftum, 

 cui;am non neglcxit. Aquam hsee coHtinent , pluribulque fi- 



M ni m 4 Itiuis 



Miifics m- 



ilrumenca- 

 lis cfEc^cU 



