Mechan.Mathem.Sed.VI. Muf. Organ. 689 



Enarmon. Cromnt. Piaton. Staliilis — 

 Tonus. Tonus. 1 onus. St.lbilis — 

 Diciis. Hcmir. Hcaiic. Mobilis — 

 Dicfis. H>.-niit. Tonus Mobilis — 

 Diconus. Trislicmit. Tonus Stabilis -— 

 piefis. Hcniit. Hcmii. Mobilis — 

 Diclis. Hcniit. Tonus. Mobjlis — 

 Ditonus. 1 rishemit. Tonus. Stabilis — 

 Dicfis, Hcmic. Hemic. Mobilis — 

 Diefis. Hcmic. Tonus. Mobilis — 

 Ditonus. Tvishemic. Tonus. Stabilis 

 Tonus. Tonus. Tonus. Svabilis ■- — 



Dicfis. Hemit. Hcmic. Mobilis . 



Diefis. Hemit. Tonus. Mobilit 

 DitoDus Trishemit. Tonus. Stabilis— — — — 

 Dicfis. Hemit. Hemic. Mobilis —^, — 



Diefis. Hcmit. Tonus. Mobilis 



piconus. Trishcmit. Tonus. Scabilis ~- 

 DuicilTimus vidcturhic modus diatonici gcneris compara- 

 tionc, ob fitq.ieDcia hcmiconia: patuacnim incerual|a& no- 

 tae jnxipottioncs , vocum tuauitatcm affctunt. Innititur au- 

 tcni Chromaticum gtnus hcrmiton:o,tono & trishcmitonio, 

 ditonum fugics. At hzc parua lunt intcrualla , lcdminota 

 func EQarmonici diefibus dilHnfta , & ob id dulcior Chro- 

 niatico haimonia. Vt vero cxcmplumeius h.ibeasin clymiS) 

 vtin quinto mufica: docuiraus.tremola vox parum apeitofo- 

 lamine , hcmttoniorum , minime autcm tonorum dicfim effi- 

 tit:qua:perpctu<ifugicjis in fingulis vocibus incredibilcm af- 

 fert luauitatem. Aliud in ch»li (poflquam Organa huius non 

 func capacia ) fumamus exemplum. Scis inteiualla in che- 

 li hemitonio fingula diiiingU' : frntis tremulas voces.qux 

 dimiiiium tantum vocis inccruallifupciant ,atque idcodie- 

 lira quantamdulcedmcmretincant : finge modo finguiiscur- 

 rencis manus idibus tremulas voces iDtcrfen , & cogita 

 quam incredibilem harmoniain fis auditurus. Sedincheli 

 vnus non potcrit fc txplicare. Comniodior ly ra eft,quia ctiam 

 nagis retiQet vocej. Sed anciqui inlttumcnta ad hoc apta 

 conficiebant , intct quotura chotdas interualla dicfum crjnt 

 conftituta. Exrremx veto eifdem locis qux confonantiam 

 cfSciunt , ncceffano in omni diatcfraio jeponuntur. Vctum 

 in diatono duos addidimus neruos , altcrum lub imo , teli- 

 quura fupra fuprcmum,vthemitoniorum tatio conftarct. Nu- 

 per Nicolaus Viccntius Monochordium conftruxic per dieics 

 diuifum , vc conos fingulos in quinque , {cmiconiaminora in 

 duodiuideret. Sunt autem in communi inrtrumento claui tri- 

 gintacandidijtoni ergo viginti & vnus : lemitonia 8.minoia 

 in infcriore ordinc. Infuperiorcnigri claui Tiginti^fetnico- 

 nia autem ^o.Ergo Chromacicum hoc habet clauos quinqua- 

 ginta, intcrualla quadraginta ncuem., Semitonia maiora vi- 

 ginti , minoia viginti oifto , tonos viginti vnum. Eiiftimac 

 etgo in quatuor illis ordinibus , quorum duo funt fuperiores, 

 duo inferiores , duo candidorum ciauorum , totidem nigto- 

 rumdiuifis minoribus tonis in duasdiefes, vc fiant quinqua- 

 gintafcx: maiotibus in tres.vt fiant fexaginta ; vt fintomnes 

 eentum ac lexdecim ,claui vcro centumac decem & feptem, 

 indepro indiuifo (de quodixi) tonodiefcsquinquc,totidem- 

 ^uc claui conftare. Enarmonicum monochordmm vocibus 

 ccBtum ac viginti vna, clauis autcm vno plus. Ccttead com- 

 modum tton inutilis tatio,fed non omnino eiquifita. Lucretia 

 quoque Todefcha Bononienfis puella , in cheli addidit fex 

 chotdas , vt cffentdccem ac fcptem tctna: in fupeiiotibus 



• Pronambanomenoj. 

 -Hypace Hypaton. 

 ■Parhypace Hypaton. 

 T.ychanos Hypaton. 



■ Hypatc Mcfon. 

 -Parhypatc Mefon.' 



• Lychanos Mcfou. 

 -Mcfe. 



■ Trite Syncmmemcnoi). 

 -Paranctc Syncnuncnon. 

 . Ncte Syneniiutnon. 



- Para Mcie. 

 > Tritc Diezeugmenon. 

 Parancte Diczcugmcnon. 

 -Netc Diczeugmcnon. 



• Trite Hypetboleon. 

 -Parincte Hyberbolcon 

 .Nete Hypcrbolcoii. 



quinque ordinibus, Ncte sutem qu.r lingularis effct "cniina- 

 ta. Qhx Hypates obtinuit locum,duas lupcriores habuit rni- 

 fonasjterciam diapafoninceriiallo:quatuormedii ordines vni- 

 fonum crium fidium concencum tccinuerunc. Duplex habet 

 incommodu.Ti hxc conftrudio Ipatirirum aneuftiam , vc nili 

 digici fint gracilcsadmodum, longi . choraulclquc pnftans, 

 qualis ilU crat quar cum decimum fcptimum agcret annum, 

 uemini pofthabcri polfet, difficultatcm , & confufionem nou 

 leuem fit paricuia:tatufque numcius fidiuui e nctuis vix ponic 

 in cercacotencione diu manere. Cxtcrumillidifficultasaddi- 

 dit dccorem : & ob atcis ptajftantiam , fuauitatem mirabilcm. 

 Ciim vetodao fint cxtrema& medium , quod vocantTeno- 

 rem , in diuerfis vocibus ( nam qu.r d^' diatcffato difta funt, 

 ad vnam tantum rcteruiuut ) vox quatta Altus adicfta eft, 

 qua: quod vacua rcple»t , cxtcris Uiauitate pisltat ; cum 

 cnim tei iam peifefta: aiiqiiid additur jrtificiose, ad oina- 

 Cumplurimiim conduccre folcr. Ob id omnibus vocibus hic 

 mira arte conuenir. Obleruat harc vnice grauitonam, contra 

 quamfaepc in fupremumfc attollit : modo quafi in crauico- 

 nam mutata,in profundum fc r«ergit,fublimiorcm harmoniz 

 totius vocL-m conttario motuobferuans.Plerumquecirca me- 

 diam fpacia complendo ludit. Quo fit vt ciim nobiliffima fit, 

 pratclara etiam exigac cantatoris nacuram & ingenium:quibu$ 

 fi deftituatur; nulla prorfus euadit. Haftenus Cardanus. Au- 

 diamus etiam Vitruuium Itb.^.c.ti. Concentus , inquh , quos 

 naturamodulari potefl,Gtsccque avfi^payiei d'\cuDt\ii,(ant fcx: 

 diatcffaron , diapente , diapafon , diapafon cum diatcffaron, 

 diapafon cuni diapencc, difdiapafon. Sic ille. Sed ars poftea 

 longius piogteffaeft in fidibu8,ad tres diapafon,id cH,zd tres 

 oiftauas , qua de re Turnebm Itb. 1 9. c. lo. fic ait : Aw Tna-a- 

 ?a;y eft per quatuorchordas ,quarum tria interualla continenr 

 proportionem fcsquitertiam : diapentc, per quinque chordat, 

 qux quatuor habent interualla,ptoportionemque efficiunt fes- 

 quialteram : "i^' mn>y,^tt omnes,i. e. pcr ofto chordas: nam 

 oiVo chotdarura erat olim mufica ; qux 0Q.0 difcrimina vo- 

 cum cfficiebant,& feptem interualla. At Jjy 2i^' -TnnritMsfer 

 omnes,!. e. bis per o£to,hoc cft,per tcdecimchordas:quas pcr- 

 fcfta complexio eft omnium concentuum;ciufque funt quin- 

 decim inteiualla. Ibidem : In lyra,«»j««<,feptcm ihtenfas fuiffe 

 chotdasjde numeto ftcllarum errantium , multi cenfent :fed 

 tamca in ea heptachordum duo cetrachorda cfficit : ciim roc- 

 dia pro indiuifofit vtriufque.SicTurncbus. Scdconcludamus 

 hanc differtationem totam iflo diagrammatc. 



1 



I 



Chroma eft fym-^ 



phonis I 



I 



facutx , feu vir-'^ 

 I ginex:vbi cfl 

 ] 



\n\ 



fTetrachor- | ee | ^ 



dum V. ■^ dd ^Hyperbo- > Excellcntes. '^ 

 Difcantus. | cc | Ixx J 

 |bb| 

 LaaJ 



r-Jfj.D 

 . Ce ,' 



Tetrachor- "^ f" j Difdiapafon. "^ 

 dum IV. C e ,J | j 



Mtus. fd 'v.Diezcugme- )>Medix. yclaues. 



I Tetrachor-v c | nx. | 



V. dum III. i b I Syncmmena:. J 

 laj 



I \ 



I grauis : v- 1 



rTeMr. rC^ Mefe. ^ •' 



Tetrachor-y F I 1 



. dumll. « E I j 



. grauis:v- 1 LD | j 



^bicfl -^ VDiapafon. v.Iiifima;. 



/ rc| 



I Tctrachor- ; A | 

 I <^um I. \ G I 



l BaJJius. LFJ Hypate. j 



V. Pricipua 



