690 Encyclop^dfe Lib. XXX. 





lum.Spadix, Tcftudo, Tibia, Tintinnabulum, Tuba,Tympa. 

 num, Virginile, , tricula.Conferpauloantel-tj.i. Quod atti- 

 nct aJ Oiganun^ iUud pncuraaticum.eius fiftulxdicuntut ci- 

 cucs orgclpfciffe/hocmo,:o. Cicuts principales,6aB priuci!: 

 jjilhCicuti anguftiores, tic oiftaua : Cicuti amplioies. ^cf^ 

 pfciffc; Cicuts teaac, fcu capitat¥.l)as gcbacfte ; Cicuta; iu 

 Aa •TOa-Ji'Con(onantes, oaauaauf »ier fflfj;Cicuta; m Af^a 

 Tms-Zv confonantes , fupenSiaua : Cicuts confonantes iii ^a 

 mfTt, vcldiapafon diapente, 3«?»/» ; Cicutarin diapcnte vni- 

 fonum reddenfes, ^Mntadenti, 



V. Pmlpna infinmema rnujica inxtafiriem 

 alpkibeti , hac/mt. 



Bitbitus.BafTona, Bombyx, Buccina, Campana, Chelys,Ci- 



Dyra,Cra[iculihgneaCrt:nibalum,Ctcpuaculum,Cymbalum, 



Decachoidum.Fifluh.Harp i.Hydtau.a, Laudis,Lituus, Lyta, 

 M.^gadis, Miluira, M^l, (Tus.Monaulus, Nabilum feuNabi- 

 liura, Pandura,P.iriambiis, Pcdis, Phcenix, Pneumaticumor- 

 gaoum, Pfaltcrium, Sabulum, Sambuca, Sifttum fiue Crota- 



SECTIO SEPTIMA, 



In qua delineatur 

 N A V T I C A. 



, nint circuli,r;tmbi,& loca ; bolis ; pyxis nautica^feu 



verforia, & naiies,in^quibus occurrunc inateria,par- 

 tes , & fpecies. ■ 



Pc^fonx nautic^ funrprincipes, & fubdits. Ita- 

 que hk occununt magifteria & miniftena nautica. 



PRiECEPTA. 



is^i^^^ A V T I c A ert ars bene regendi nauem. 

 ^lfev^Pi' ^'"•'"'' f'"'^'"* -^rs nauigatoris:&: ars gubcr- 

 f'J|^v|i' "'T'"^' '• uemque j^iyivivgiriKii, id eH , ars 

 ' fe ^ fe ^M pottuum inucftigandorum. 



Eltqaegeneralis vel fpccialis;yf», coramunis vel 

 ptopria. 



Nautica gencralis explicat caufas efEcientes & fi- 

 nales nauigationis. 



Caufiefficientes funt innentrix, conferuatrix, & 

 Conuptrix;6f hicfunt variapericula nauigationum, 

 qu.T contingunt velextraoidinaric,voluntatenem- 

 pe Dei immcdiate aut mcdiate in;imittente tcmpe- 

 ftatem aut naufiagium : vel otdinarie , ratio- e loci 

 aut fempori?,'mpeii.iansuclcri, pifcis echeneis re- 

 tardatione &c. 



CaufE finales funt varix^ Videmus cnim alios 

 nauibus vti ad necellitatem, vehendorum,inquam, 

 onerum: alios ad voluptatem animi: alios ad pifca- 

 tionem : alios ad diuerfa mundi loca perluff randa .• 

 alios ad lu.|uip, vt in naMuachiis.- alios ad prcclium- 

 Nimirum (oleuia humani ingenij , vt in aliis r^ bus 

 ad vnum aliquid excogitatis, ita quoque in re nau- 

 tica, paul.itim vfum multipliciuit. 



N.iutica f ecialis agic denanigationc ii^nobilio- 

 ri , quf fit in fluminibus & lacubus, & nobiliori, 

 qus fir in mari. 



Nauigatio illa nobilior , feu maritima , fpedatur 

 in rebus & perfonis nauticis. 



Res nauticx iunt naurales vel artificiales. 



Res naturales funt mate, venti, & tlells. 



Inmarioporterartendereiftaquinque. 



I. An maie fit altius terra? 



1 I. Quanta fit ipfius piofundiias? 



1 1 1. An falfedo faciat aliquid ad nauit^atio- 

 ncm.? ^ 



1 V. Quaenam fit caufa ^eftus marini? 



V. Cur naues velocius ab ortu in occafum,qiiam 

 CQiitra ab occafuin ortum fermtur? 



Inventi, opor ec fpedare ifta tiia; 



I- Ex quihu-s mundi partibus fpircnt.*' 



1 1. Quotnam fint numcro venti? 



J^J: Qli3r»'afitvisventQrum.? 



Inftelhsoportetfpeftareiftaduo- 

 ohfcrSr?"' "'"^ '"P"™'^ nauigantibus fint 



eum pcS:is;r^"'"° ^ '■^'^-•° --p^«- 



Res arcficialcs funt tabn^ fe„ mappx oeo.ra- 

 phicar^adepque & globus terrcftris,iu qmburoccur- 



R 



E G V L ^. 



I. ImtentsnaHigationu gloria debetur Hehrais.-aejul' 

 btu rnanauit cid. Phcenices & Tyrios ; a Phoenicibtu ad 

 ty^gyptios,abiy^gyptiis ad Gr£ces, aGracisad ItaloS; 

 ab . talis ad Lufitanos , Anglos & B elgas. 



De inuentione nauis , ad'6quc artis nauticx , apud au- < 

 thoies comroucnitui. ^W cnim a pifcibus petito cxcm- 

 plo prifcos homincs nauem aichitcaatos cflTe contcndunt" 

 A dorfo nernpe pifcis caiinain , a cauda puppitn , a capite 

 proram , a pinnis remos didiciflfe fabiicari aiunt. Hucper- 

 ti.ict , quod oautilus pifcis cum hominibus arte nauiean- 

 di & gubcrnand: quafi ccrtct : qua dc re vide Plinium tib. 

 9.1-.19. ^//;difpu'int , ad auis iimilitudincm , naucmxdi- 

 ficati cocptam • quod temo & puppis cauds , capiti prora 

 ( cuius zH & roiitum , ab auis roflro , quo pifces carent) 

 remi polhcmo alis refpondeant. Miluos artcmgubcrnandi 

 nos docuille , iii coelo monftrance natura , quid opus 

 cflct in profundo , Plinius ait. Huc pertincte aiunt limi- 

 litudinem , qu« eft inrct has duas voccs , mms , auts. id- 

 ipfum probant cx tialationibus mutuis fcu rcciprocis' Vt 

 enim de nau bus foemus ita loqui , vt dicamus vclcruin 

 alas, & volarc, quae volucrum propria funt : iic vici/nra 

 de auibus, temigium alarum , & tranate dicimus : qui- 

 bus vccbis in rc naatli ptoprium eft domicilmm. Vide- 

 ris hac dc re Leonem B»PtiiUm Albertum Hb. yrei &dificii. 

 teri£Cap.iz.^Liliim Gyraldtim cap. ^.de renauticd. Ali • 

 aufpiciis lafonis ptimam & antiquiflimam nauim ^dificatam 

 effc fcribunt. Ea difta fuit Argo : vel ab atchi-cao & fabri- 

 ca'oie Atgo: vcl a Grsco5j>j9f id eft,celcr:ve! ab Argiuis ve- 

 doribus. Nonnutli tcpertorem nauium affiim,int Danaum,. 

 -*gy, tuii fratiem fugicntem , & primam illam Danaim vo- 

 catam tradunt. P//>»2«' quoquc alios lonpa; nauis ( ea cnim 

 cmnium ptima & antiquiflima creditur ) inueotorts ftatuit. 

 .Noj gloriam inucnr.T nauis & nauigationis rribuimus Noa- 

 cho, qui ex iufTu & prsfcripto Dei aicam, id eft,quafi nauim, 

 extruxit, Genef.s.^j.- Confcr Tofefhum i. antiq lud.^ 

 Eufeb.io.prifarat.£uangel. Porto hxc nauis Noachi poft 

 diluuium in montihus Armenia; crnftirit , indeqiie vicinas 

 gentes , inptimis Tyrij & 1'hcrniccs , cxemplum & idcam 

 ftrncndarum nauium inde haufeiunt. Tyrij enim , tefte 

 Strabone hb. 16 . nauigandi aite pix aliis 'exccllucrunt. A 

 Pha:nicibu<;h.rcarspropagata eft .ic^, jEgyptip, , tcttQ Plini» 

 /j*. ?. c.<j (, Ab jEgypriis peruenit ad Grajcos , vt Plinius d. l. 

 docet. Straio lib.io^ trihuir hoc Minoi : Biodorus Siculuslib. 

 6. Neptuno. Potro inter Crscos excellucrunt rauigandj 

 peritia Cictenfes : vnde piouerbium , Cretenjis nefcit^pda. 

 gus} A Giatci'; hxc ars longe lateque propagata eft , & per 

 variss gentcs dilpcrfa , inprimis tamcn ad Iralos, & intct hos 

 ad Ver<ctos&Gcnuenfcs,duoiilafideraItaIis,cft deriuata, 

 Ab Iral-s manauit ad Lufitanos. Pnftrcmo ab Arglis & Bcl^is, 

 nomio.nim vct6 ab HoUandis &2clandis,in patroeinium & 

 tutclam eft rcccpta. 



11. «*• 



