Mechan. Mathem. Sed.VII- Nautica. 6 9 1 



& 



ue. 

 ve. 



aomlnatim ve r6 ab Hollandis & Zclaniis.iti patrocininium&: 



tutclam eft recepta. 



1 1- ^es mHtica apud veteresfuit incommodior, 

 ijHam eft bodie. 



Antequana cfTet inuenta nauis, rates in vfufuiflc verifimilc 

 cft. Ita enim ferc coniparatum cft, vc ruJimenta artium apud 

 alios atque alios prius inualefcant , quam ipfarum pcrfeftio 

 in lucem ptoferatur. Ratis autcm perfcftio eft in naui. Rur- 

 fus niiuis inucntio & vfus certis quibufdam gradibus coepit 

 &: cteuit. Nam vctetcs carucrunt niagnetis &: pyxidis nauticx 

 vfu, cutsunSque direxcrunt ad Vrfam maiorcm velminorcm. 

 qux ftell:^ ciim obduda: nubium caligine non apparcrent, 

 ignorarunt nautr vbi terrarum & gcnrium verfarcntur. Dcin- 

 dc.vetcrcs tantiim vfi fucrunc nauibus aftuariis, id eft, talibus, 

 qua: remis aguncur : /ine rcmis autem non nauigarunc,vt con- 

 ftac interaliacx /«w.i.i;. Tcrtio, marc mediterraneuro penc 

 folum obnauigarunc veccrcs , Occanum autem occidcntalem 

 vix aufi fuerunc .atcingere. Deniquc oras tantum & litora ma- 

 ris plerumquc legerunt vetcres naut^, medio mari non faci- 

 le fefe committcntes, vcexnauigatione Pauli .«icJ.iy. videre 

 eft. Nimirum (ine acus marinx vfu n.iuigatio in alto Oceano 

 inftitui non potcft , vt docet Petrut Citzittflib.i. hifi. IniiicA. 

 Audiamus dc his artis nauticx rudimcntis & perfedionc Ed- 

 Tnardutn Vvritghtum, qui in epift. ad Gulielmnm Gilberttim ita 

 fcribit. Huius ( m.ignctu ) lapidis diuino bcncficio faftum cft, 

 vt qux cot fecuiis , tam vafta: orbis continentes, tam infinitus 

 regionum, iutularam,populorum,gentiumque numerusinco- 

 gnita latuerc ; noilra fere memoria iamdudumdctcfta fint fa- 

 «liiis, & fjcpiiis explorata, totiufq;terteni globi ambitus;a no- 

 ftrisctiam, OraKO & Candifchio non fcmel circumnauigatus. 

 Fcrrinamquemagnetecadi indicio,auftri,fepcentrionis,orien- 

 tis, occidcncitquc pun<Sa, ca?terx'que mundi plagx,caliginofo 

 ccelo, & obfcurifliiraa noiTie nauigantibus innotucrunc : cx quo 

 facillime, fempcr incellcxerunc , in quam mundi partcmnaui- 

 gij fui curfura dirigcre debcrcnt : quod antc inuencamillam 

 tam admitandara magneticx ^i^ioSei^tms virtutem impofTibilc 

 plane fuit. Hinc nautis olim , vt ex hiftoriis conftat, anxietas 

 incredibilis , & ingens pcriculum faspius imminebat , cum in- 

 grucnte tcmpeftatc, fublatoquc folis & fiderum afpeiftu, quo- 

 nam tendercnt prorfus ignorarent, nec vUa ratione aut artifi- 

 cio hoc ipfum inueftigare poffent. Quanto igitur gaudioper- 

 ^fos fuiffe naucleros omnes putemus, cum primum illis ma- 

 ■ gncticus iftc index certiffuiium fe vii duccm,& quafi Mercu- 

 vrium prsbuit ? Sed magneticus hic index non folum indicauit 

 ip(is viam, quam in vafto mari tenctent : fed etiam loci ipfius, 

 in quemtcnditur, diftantiamcoramonftrauit. Nam cum ma- 

 gncticus index non idem femper in orani loco feptcntrionis 

 punftum retpiciat , fed ab eodcm plerumque vel in ortum vel 

 in occafum dcclineticandem tamen in eodcm loco, quicunque 

 tandegj fuerit, declinationera femper habeat,conftanterqi fcr- 

 uet, faiflum eft, vt ex declinationc ifta, quaro variationem vo- 

 cant,in quibutuis locis maritimis diligcntcr animaduerfa & 

 obferuati, iidem loci pofteaetiam a nauigantibus, exeorun- 

 dcm ad eandcm vatiacionem appropinquatione & accefTu (ad- 

 iuncla latitudinis obferuationc ) inucnirentur. Hinc Lufitanis 

 in fuis ad Indiam orientalem nauigationibus cettifTima fuarad 

 promoncoriura bona: fpei acceffionis indicia. Hinc eciam 

 naucleri iioftrates perici non pauci c finu Mexicano ad Azores 

 infulas nauigantes, fefe ad eafdem quara proxirae acceffiffc a- 

 gnouerunti quanquam cx chartis fuis marinis , fcxccntis fere 

 milliariis Bricannicis,ab iifdem abefTe vidcrentut.Atque ita ma- 

 gnetici huius indicij bcneficio,probIcmati illi Geographico de 

 longicudinc inucnicnda, qus tot feculis doftifTimorura raa- 

 themacicorum ingcnia exercult , quodammodo facisfaflum 

 fore videatur i quia cognita cuiufque loci maritirai variatio- 

 nc idcm pollea,ex eadem, quotics opus fucrit, facillirac (non 

 ignota ciul"dcm loci latitudine)inueniri pofTct. Incommodi ta- 

 mcn aliquid & impcdimenti , variationis huius obferuationi 

 coniunftum circ videtur i quod nonnlfi lucente fole aut ftellis 

 obferuari debec. Vlteriiis ergo naucleios omnes bcarc perrexit 

 magncricus ifte Mercurius, Neptuno ipfi,diifqiiedeabufqi ma- 

 tihis oranibus longe prxfcrcndus^neque folumobfcuranoifte 

 & caliginofo coelo diredtioncm oftendit , fcd & latitudinis e- 

 tiam certiifima indicia prx fe fcrre videtur. Index naraque fer- 

 reus fupcr axcm fuum libra: in a:quiIibrio,fubtilifrimo artificio, 

 tanquam librilc , fufpcnfusi dcindc magnetc tadus &excitus, 

 ad ccrtura aliquod & dcfinitura fubhoiizontepuniSurade- 

 fcenditfvt in lacitudinc noftra Londin^fi ad gradumfcrJ 71.) 

 .in quo tandemacquiclcic. At fubrquacorc ipfo , cxadmirabili 

 illo conlenfu &congruencia, qux in omnibus fere &fingulis 

 magncciciscxpccimcntisinccr tellurem ipfam &terrellam ( id 

 eft, raagnetcm globofum) intcrccdit.valde quidem (vtvelrai- 

 nimumdicam) verifimilc, & plusquamprobabile vidctur.eun- 

 demindiccm(ctiam magncte illitum)iin horizontisasquilibrio 

 permanfurum. Vjide illud etiam verifimillimum cfTe conftat,in 



cxiguo admodum ab Auftto in Scptentrioncm,aut contra,pro-' 

 gredu facis vtiquc fcnfibilem forc declinationis illius mutatics. 

 ncnn itavt cxdcclinationc illainquouislocodiligcntcrfimu! 

 cura laticudine ohfcruaca, idem^ftca locus eadcmquc latitu- 

 do, vcl obfcurittima nofte per iaftrumentum declinationis a- 

 gnofci facilliraepoflric. Hxcicaquc f\mtcommoda pyxidisma- 

 gnecicx, prlfcis incognica. Sed contra obiicitur, Salomon re- 

 gcra ludx cognouiUc^' indicaffe vfura pyxidisnauticx fuis 

 nauclcris , qui tancam auri vim ab Indis occidencalibus rcpor- 

 tarunt. Quod interalia manifcftumcflexnomenclaturalocij 

 qui appellatur Peru , procul dubio per metathefin nominis O- 

 phir. Dcindc , Goropius inucntionem iftius pyxidis tribuit 

 Cimbris , fiue Teutonibus : quia ncmpe 51 ventoram no- 

 mina, pyxidi infcripta , ab omnibAs naucleris , GalIis,Hifpa- 

 nis , Britaijnis &c. Tcutonica linguu pronuntiantur : foli^ 

 exceptis Italis, qui fua lingua vcrnaculadefcribunt. Guil. Gil- 

 herttii Lih. i. de magnete cap.i. author cft , fcicntiam pyxidulx 

 rauticx tradudam videri in Italiam pcr Paulum Venetumj 

 qui circa annam Chrilli 1160 apud Chlnas artempyxidis di- 

 dicit.Adiixc, non cft verilimllc, Phccnices, quorumingcnio, 

 laborc,& confilio Salomon in expcditionibusnauticisvfus^ft, 

 ignoraflemagnctica auxilia. Denique Z.pww«« lib.^.de occHltit 

 naturimiraculu c<?/'.4.&alij viri do(fWIirai,cxPlautoprobant, 

 pyxidcm nauticara vcteribus fuifle cognitara.SicenimPlautus 

 in Mcrcatore : Hic ventm nunc fecuHdin eft, eape •verferiam. 

 Et in Triiiummo : Cape •verferlam, recipe te adherum. His ar- 

 gumcncis brcuiter fatisfaciamus. i.Salomon ablegauit fuas 

 naucs in Ophir , id eft, in regioncm oricntalcm, fic diftam ab 

 Ophir, filiolodanis. Confcr GcMf/^ib. verf.19. & l. V.tg.i). 

 verfu I c. Dofti viri exiftimanc effc aurcam Cheifonefum , in 

 India oricntali. Non itaque opus fuit auxilio magnetico. 

 1. Goiopius, vtin aliis, ita quoque in hacrcniraiseftliberalis. 

 Nequc vero ipfius ratiomilicac;quiaIcali,primi inuencores py^ 

 xidis marinx,non vcuntur iftis nominibus Germanicis. ^.Gil- 

 hertut d.ltb. aici Nolim tan:en Mclphitanos canto honore pri- 

 uari , quod ab iis in mari mediterraneo primum vulgaritcr fa- 

 biicata fucrit. ti pauloanri lic fcribic: In regno Neapolicano 

 Melphicani omniruii primi ( vci fcrunc ) pyxidem inftruebant 

 nauticam,vtque Flauius Alondus Melphitanos haudpcrpcram 

 gloriari prodit , cdoftos a ciuc quodam lohanneGoja, anno 

 poftnatum Chriftum millcfimo ttecentciimo. iSi apud PhcE- 

 nices in vfu fuifTct illapyxis, proculduhio & Grxci , &Itali, 

 Barbatique omnes rcm tara neceifariara , & communi vfu nobi- 

 litatam intellexiflcnt ,ncc vnquam obliuione perire fiuifrcnt, 

 fedper manus tradidifTcnt. Sancaliquod faltcm huiusreimo- 

 numentum apud vetcrcs extarct. ^.Turneb.l.t.. Aduerfariorunt 

 fi!/i.4.oftcndit, verforiam apud Plautum nihil eflc aliudquam 

 funcm quo vertitur. 



III. Pericttla nauigantium fnfit vel extro&rdinarie 

 ab occuho Dei iudicio : vel ordinarie a caujis fe- 

 cundii , lifcjue vel naturalihtu , vt k coelo , vento , a- 

 ^ua , helluis marinis &c. vel artificialihtu , iit ab 

 imperitia nauts. , vitio nauis &c. vel a moralibui , vt 

 piratis & aliis hoHihus , a difcordia nauigamium , 

 &c. 



Caufx procreantcs & conferuantes nauigationis fuetunt 

 regula i. (^ 1. iam fcquuntur caufx corrumpentes , & in iis 

 frimo iudiciura Dei occultum , quale dcfcribitur lon. i. & 

 qualia fubinde cxperiuntur nauigantes. Demde repentiria 

 pericula funt ab influxu ftellarum & a ver^tis : quo pertinent 

 prettcr, ccnephias,turbo, venti validi. Ratione aqus. funt cau- 

 tes , fyrtcs , arenx , vcrtigines , aqux non-nauigabiles. Non 

 enim omncs aqux nauigiis idoncx funt : & alix quidem 

 proptcrca quod rapido nimiiim vcnco fcrancur : alix ve- 

 ro vorcicibus func plcnx : alix funt paluftrcs , herbis imple- 

 xis , arenulis , limofis aggeribus , palis , tumulis &c. plenx. 

 Scd nec aqu.r,qux per fc funt nauigabiles, omni tempori: 

 tutam prxbent nauigatiouera. Nam quidam flumina & 

 finus flatis quibufdam tcmpeftatibus infeftantur. Sic P>- 

 getius lih. 4. de re mtlitar. cap. \ 9. ait: Ex die tcrtio iduum 

 Noucmbiis vfquc ad diem fcxtum iduum Martij maria clau- 

 duntur. Nam lux minima , moxque prolixa , nubium den- 

 ficas , aeris obfcuricas , vcntorum, imbrium , vel niuium ge- 

 minata fxuitia,non folilm claffes a pelago, fcdctiamcom- 

 meantes a terrcftri itincic deturbant. Gelantur & flumi- 

 na : irao marc glacialc prohibcc compendiariam nauiga- 

 tionera , quam haftcnns fruftra quxrunc Belg.v. Porrlt 

 fubuercunc intcrdum nauigia balxnx : & echcneis pifcicu- 

 lus naucm rcmoratur, vndc ipli hoc nomcn a Gixcis indi- 

 tura ; cui refpondct latinum remera. Vbi «aj i» vmjiia cau- 

 fam huius lei ex KccKermanno liccat aJfcrrc. - Ea lic habet 

 in problematibui nauticis. Quem.idraodum torpcdo pifcis 

 ftupere facit pifcatorura infidiancium manus , vt capi non 

 qucac, propter cfFutos nimirum c cnrpore luo huraores, fi- 



ucfpi- 



Pericula 

 nauigatio. 



