Mechan. Mathem. Seft.VIINautica. 693 



fu^t i» m^terU ipforum , id eft,infumo. Hi cnim fpiritus elfi- 

 cmnf, vt .vcnti non foliim naucs irapellant,fi.-d ctiam euertant. 

 Sunt autem tics potifTirauni fpccics veliemcntium& impc- 

 tuoforum,ventoium nautisformidabiliumividelicctccnephias, 

 tvpbon,^;; prcftcr. it. S&ui ventorum impctiM invnomartpliu, 

 in altero miriiis ciminaxtnr. Hinc minus cfl periculi nauigan- 

 tihus in vno nuri quam in altcro. 14. In vniuerfumfnnt ven- 

 ti duo zy trigmtii. Ex iis quatuor funt cardinales ; rcliv]ui,coI- 

 lateralcs. Piduram vidc in Quadrato nautico Gemmx- Irilij 

 vel Petri Gregori j Tholofani. i j . rcnri in quil>ufdam regioni- 

 bm (^ maribuf fu?>t v»He mutabtles ^ injiabilei : contra viro 

 alibi funt magu durabiles atqueflati. Sic in mari Indico , qua 

 Calccutum verfus nauigatur , & infulas Moluccas , a lunio 

 mcnfc vfque ad Octobrem fpirat ventus oricntalis ; fcx autem 

 lequentibus mcniibus continue flat vcntus occidcntalis. Ta- 

 les llati vcnti fucrunt , quorum indicio Cliriftopodrus Co- 

 lumbus nouum orbcmdctcxit. Etenim cum homo fagaciflimus 

 obtl-ruarct , in littore Lulitania; ftatos vcntos marc perflantcs 

 ccrtis anni tcmporibus , coniefturam ingcniofam tecit , ecs 

 vciitos non cx mari , fed cx humefta tcrra orirl. iJ^.Contra 

 Vtiitcrnm impttum vcla funt cieprimenda. Id enim nifi iiat, 

 peiiculum cft nc nauiscuertatur. i^.Vela,eorumq!te antenns, 

 quo iiUiits malo afjiguntur , <o velociin natiim impellunt. Rario 

 huius rci adferturab Anftotele 6.qus.ft.mechan. cii. vbi.docet, 

 nauim conlhui ex circuli hypothcfibus , ita nimirum vt malus 

 fi: fcmidiamctcr , quq: exurgat dircftt cx ipfo nauis centro. 

 Qjjo crgo aliquid cit ahius in malo pofitum, eo elT: .1 centro 

 nauis remotius. lam autcm ccrtifTimum eft axioma mathcma- 

 ncum: lirtm rr;oHcns,quo eft rcmolior a Centro,eo eft velocior ^ 

 valiiiior. Ell autcm rcmotior antenna a centro nauis, quando 

 ad mali falHgium alligatut:vndc neceflc cft,vela a nautis non 

 humili, fed akiori loco extendi, vt impctu ventorumcxccpta 

 velocioti & validiori naucm propellcrc poffmt. Et fanc fi in 

 ima mali partc vcla cxtcndcrcntui.aut plane nonpropcllcrcnt 

 nauem, aut debiliter admodum, quia eilent nimisvicina ccn- 

 tro nauis. Iiluftrat hoc Ariffotclcs duobusiucundis exemplis ; 

 dum primo qu.crit , Curlapif e fiinJd eiici.itur vtlociks ZT t"*- 

 li(tiiii,qu,im e nhMu: Caufam efle alt, quod in corpore huma- 

 JIO ccntrum cpnl^ituendum lit , manus antcm teubrachi.-tfint 

 linex ex centto ad circumferentiam duilx. Quo autem linca 

 a centto ad circumferentiam duftaeft longior, eo velociorem 

 validiorcmquc habet in exttemitate motum. Quarc ciim funda 

 (Itlinea longior a centro corporis humani,quammanus,idc6 

 velocior & vahdior crit c funda iaclus lapidis, quam ex manu. 

 Alterura excmplum petit a lignogenibusadmoto&frangen- 

 do.Si velisjin.jw^ pedibus admodum lignum frangere, vtique 

 apprehendis vtraque manu lignum, non ad ipfum genu,fcd in 

 extremitate !igni,remotiiisagenu.Ratio cxeodemfundamen- 

 ro circuli petita eft:quia nempe genu cft centrum , lignum ad- 

 motum cf^ linca vtrinque a centro promanans ad circumft- 

 ..rentiam.Ergo in extreroit.rte huius ligni,tanquam linc^ acen- 

 tro remotioris , longe validior eft manuum motus , quam efle 

 .pofTit ad iplum gcnu tanquam ad centtum. i(>. Si aduerCo flu- 

 mine nauiiia protrahcndn fint,vtl equtt vel hominibtt^,f.inii,qt{o 

 nttui* trahttur , non medio mali ,fedfummirati eft alligandtu. 

 Ratio huius aphotifmi petitur ex pra;cedenti fundaroentt> : 

 quia nempe malus efl linea acentro nauis dufta. Expeditior 

 itaque eftmotus in ifta lincaextremaquamin media. ly.Exi- 

 guum gubernxculi lignum tantam nauis molem facile fleciit,dua- 

 bm ds caufii. Prima pctitur a natura vcftis ; quia gubernacu- 

 lum fcu temo eft veluti vedlis: vrgens onus nauis pondcrc fiu- 

 ftuum, quibus gubernacialum annititur, & ifto annifu naui re- 

 nititur. Accedit deinde, quodgubernaculum a ccntro nauiseft 

 remotiirimum. Quo quidautemacentro eftremotius.eo vali- 

 diovem habct motum- il,Kauta vfum glohiterreflriiadvn- 

 guem fcire dehet : vbi nempe fit linea xquinoftialis , quomodo 

 fc habcat folis altitudo &: declinatio , quid fit longitudo & la- 

 titudo loci &c- qu.-E .accurate perfequitur Robertut Hues tra- 

 ciatu de globtf , ea^l-fti fy terreftri,ae eortim vfu, 19. Nauta e)e 

 ftellif ecA polijfmstm cognofcet , quApoli (^ horizentis altitudi- 

 nem , (j- horam nociis indicant , qus.que tempeflates ^ tempora 

 fuoortu(y Dccxfu figniftcarit. Ibi funt ftella; circa polmn ar- 

 cticum:hic funt hy4des,ArAurus,Orion Scc. zo.Nautanon erit 

 fgnartu Theirii planetarum {y Comput* afironomici. Oportct 

 cnim vt fciat Lunr & Solisconiunftionem &oppofitionem, 

 aureum numcrum , & rationcm Kalcndavij. 10. fariationepi 

 compafft , f ti deflexionetn atUit magnetirs., k veti Meridiani fitu 

 ttccurxte epn'tet ohferuare. Hac de re fic pronuntiat Koh. Hues 

 i^. /.IFcrrum tadtum magnete ab intevfeftionc veri Meridiani 

 &: Horizontis variis locis deuiare tam eft tetlatum & compro- 

 batum,quam quod maximc. Neque eft hsc affertio foium nau- 

 taruro commcntum adfuos ertorcs tegendos, vt voluit P.de 

 Medlna nauclerus regis Hifpaniarum.Neque accidit hocquod 

 magnetis vis longo vtu & cxevcitationcdebilitatadefecerit, 

 vt petfuatum habuit P. Nonius : aut quod ab origine non fit 

 redicindita, vt alij frigide conieftant. Suaipsa natura itafer- 

 rur. Huius deflcxionis caufam, hac\enus fruftta qua:fitam, nc- 

 :no aficcutus cfl. In hoc.vt & in aliis abditis & abitrufisna- 

 Tom. III. 



tutx miracuiis ctcutimus protfus. Normam aliquam flue ca-. 

 nonem huius deflcxioniSi, quafl reguiatis efret & ordinata,tra" 

 dere conati funt.il: hocfruftra. Inordinatam cnim teftatur ex- 

 pericntia, non ca folura.qur cx crafliorc nautarum conicdlur^ 

 dcfumpta eft,Iongiufculc fipc 3 vcro aberrante. Accuratiori» 

 bus multo obferuatis compertum eft. Apud infulas.quas vocant 

 Acorcs.a Mcridiani lituomnino non defleiSere tradunt. Apud 

 eas , qux funt occidcntaliorcs , vix aut non multum dcfleftcrc 

 aufim afiivmare. Si ad orientem ab iis infulis nauigeris , cufpis 

 ca.qu.r Boream refpicit,paululum ad ortumvcrgit. AntuerpiK 

 in Brabantia 9 circitcr grad. propc Londimim in Anglia 11 

 amplius grad. abcrrat S vcro Mcridiano. Si adoccidcntcmab 

 iis inflilis proccflctis , dcflcdct eadera cufpis ad occidentcm. 

 In ora Anicricx- maritima lat. 3 5 circiteraut ?6 grad. amplius 

 iigrad.avcroMcridianodcui.it. Vltra >Equatorcm diuerfa 

 longc efl vatio. Prope cxtimum Brafilix promontorium,in or- 

 tHmexcuvvcns (C.Fvio vocantvulgo) 11 amplius grad. a Mc- 

 ridiano deflcdit. Intra fauccs orientaliorcs freti Magcllanici 

 5 yel a gvad. Si ab eo, quod diximus promontorio , ad ortum 

 Atricam verfus nauigaris, augetuveadcflcxioad lyaui 18 vf- 

 quegradus. quod ( vt conieauraatlequi potuimus ) contingit 

 in Meridiano non multiim diftantc ab eo , qui tranfit per A- 

 covcs. Indc minuitur dcflexio ad 9ad 10 gradus. quodaccidit 

 propc infiilam S.Hclcn.T, paulum adoccidentem. Inde ferunt 

 minui, vlque dum Caput bona- fpciprxnevucitus fis , vbi vo- 

 luht in iplri Mcridiani fituiaeere, prope flumen illud , quod 

 ab ca causa vocarunt Lufitani R. de las Agulias. Atque harc 

 tota dcuiatio eft ad ovtum. Hxc ex obfcvuatis (quantum pati- 

 tur inffrumcntorum pcrfcdio , quorum vfus in nauigando 

 conceditur ) fatis accuvatis, pcr fpha;ricovum triangulorum 

 doftrinam calculatis , comperta habcmus & explorata. Vnde 

 multa, qua; de hacdcflcxionc vulgo fcruntur, partimfalfa, 

 partlm fuf pefla habcmus. Quod in eo Metidiano , qui in A- 

 covcs infulab pcrtrantit , fcrrum hoc vcrum Meridianum vbi- 

 iiis rcfpicit cxiflc: quod in ora Brafilix maritima cufpisBo- 

 rcalis in occafum dccluiat ( vt quidam- fcrunt ) falfum dcpre- 

 hcndimus. Quod ad tevram Bacalaos ('vocant noftratcs Nem- 

 foitndland ] imegns gradibus ii amplius ad occatumfleifliere 

 prodidcrunt,ful'pcclum habcmus : quodcumeaobferuatione, 

 quam in ota Amcrici taftam diximus, dcflexionis grad. circi- 

 ter 1 1 parum videturcongruere , cui tantum fidimus , vtpra:- 

 tcrea nulli. FaccfTant igitur , qui vnicum huius atpcclus pun- 

 ftum quxrunt vcl in terra ( vt magneticos montes non muU 

 tum rcmotos ab Ariftico polo ) vel in coclo (' vtpote caudam 

 niinoris vrtx , vt Csvdano videtuv) vel quod in Mclidiano A- 

 corcnfium iacet 1 6 cum dimidio gradibus vltra polum Bo- 

 rcum , vt Mercator voluit. FacelTant etiam , qui cx hac dcfle- 

 xionc calculum inucffigandi locorum longitudincs inftitui 

 poiTc atbitvantur : quod vtinam prxftare poflenti& rcuera fie- 

 ret , fi vnicum punclum fcmper rctpicerct Hadlenus Rob. 

 Hucs. At lofephu^ Scaitger epiji.ad Dauidem Ri ualJttm exi{hi- 

 roat , pfi.Xv^ar.\ii7iatiycwnljJv , id eft, variantiam acus magncti- 

 cx, poflc illuftrari & indagari cx hoc fuo epicheiremate & hy- 

 pothefi,qu6d Meridiani fuit mobiles. qu.x res paucis ita ha- 

 bet. Hipparchus cx obfeiuationibus r iiiXxiiiv Ariftarchi 

 Samij , Comonis, & Timocharidis animaduertit, xquinoiftia 

 fuo xuo «V TO itstsriyii^a piomota cfTe , quod quatuorxe»rgj5 

 remotiora cflent ab cpocha ftellx' dclignata; , quam fuerunt 

 temporibus eorum aftronomorum. Quod ciim vidiffct , tjon 

 dubirauit ptonuntiare xquinoftia immobilia effe, fph.rram 

 autem t a.ii>.xiZi:i «V rk 'fn/S/i» moueri. Noii foliim hoc fibi 

 pcrtuafit , fed & Ptolomxo , Ptolomius poftcritati. Sed hoc 

 omne fallum eft:quiacauda cynofurx eodem interuallo a po- 

 io abfuit ante annos 19«?. quo nunc abcft. NuUusitaque 

 omnino eft motus IphxTx oftau.i: «Vto 'imiBftg. , fed ■mtiQt- 

 fit^Kcti «'(• TO er^jr.y-ii^*. Prxcedit enim hodie .Tquino£tiuni 

 ftcUam in cornu Arict s plus quam gtad. i8.quod tempore 

 Eudoxi comminebatur feve in ipsa ftcUa.Stclla vtique eft fta- 

 bilis, Itaquc fol & cius punfta xquinoftialia tunt mobilia; & 

 quidcm corumprogieflus eft in anterioramanif-eftus 18 gra- 

 duumdtemporibusEudoxi. Vidit hoc fummus vir , altcr no- 

 ftri xui Ptolom.xus .Copcrnicus ; Vos , inquit, ^utatu fphsram 

 oHauam tn confeqiientiamoueri : videie nttm petius &qumoBia 

 in anteriora procejfum facinnt, Quod fi punfta xquinoftialia 

 funt mobilia, & civculum ipforum, idcft, xquinoftialem^mo- 

 bilem cflc oportct: proinde & polum ilHus circuli. Quare non 

 eft idem polus .rquinoiflialis cum polo mundi. Nam polus 

 mundi eft immobilis,iIle niobilis : &: confequenter omncs cir- 

 culi maximi per illos polos tranfcuntes , i<fcftmcridiani funt 

 mobiles : adeo vt fciatcrica poft aliquot annos decoquant fi 

 dem fuam , quia linca meridiana mota fit apviftijiaepocha: 

 cuius varianti.e egregiaargumentainvetuftatis monunicntis 

 occurrunt. Itaquc videndum eft, an variantia acus magncticx 

 pofllt illul1:rari ex iis , qux modo de Meridianorum mobilitatt 

 diximus. Nam quia illa dcclinatio pcr Meridianos inueftiga- 

 tur , Meridiani autem cx hachypothefimobilesfint, vidcant 

 Aftrologicx & Nauticx rei pctiti,an ex hoc cpichcircmate at- 

 gumenta tam manifcftx difcrepantix indagari poflinr. Hxc 



N n n ' eft 



