nuicria. 



Kairum 

 geueia. 



694 Encyclopajdi^ Lib. 



XXX. 



?olisqui.l; 



LasDcas obfcruacur benchcio Compairi nauiicx . cums rei 

 P.agmatiam vide in Magnetographia. 



V I. BoUde exploratur profmditM maris, 



Bo'is eft inftumentum' nautlcum , pyramiaaiem truncum 

 for.ni /teans, &:acuta parte perforatuni.qua nm.bus attexi- 

 tu ■ a vacbum cx a' tcra parte applicantcs naut* m fundum 

 dem " ant , quotics locum ftat>om aptum nados (e cile cxr- 

 It mnr Q^od (! ei arena adUxfcrit , commodam eflc ftatto- 

 "emcollieuTit: lin minis , limum aut rupcm lubelfc agnof- 

 cunt, cui anchpra detigi xion poifit , atquc adco propcrandum 

 tlTe alio. 



VII. Ea materla natilbm frbrlcandii eligatur , ^UA 

 necftjfdts , necfragilts , nccjue putredini ejifub- 

 feda , tjHtcijue rninasfidit, 



Aflytij e cupreffo naues fabricarunt : qux arbor bcne fert 

 aetatem. Phcenices & Syri e cedro;, eandem ob caulam. Ahj 

 •pinu, abiecc , pice: 



E" robore lacuihes & fluuiatilcs me- 



lius ficti amnt. Viuuerfeea materia laudatur , quamin rc- 



gula diximus. 



VIII Oiv.inque fumrna genera nautum confiitui 



pcjfunt : vidiiicet longa , oncrari£ ypifcatorix, 

 aBuarid , o" fnuiatiles. 



tantiim inter fe connexis,& (inc fabrica coagmentatis. j f. Ta- 

 htll.ir u nauiscft, quascia^Tis aduentum prsnuntiat. 38. Thn- 

 lamezi cftnauis fumptuofa, proram & puppim auro exorna- 

 tani habens , qu.i rcgcs & principes vchuntur. 1 9. l'iti is eft 

 nauis corio circumfuta. Atque hxc funt notiora nauium ge- 

 nera : qux nommantur vel ab officus , fcu minifterio quod 

 prsllanc,vt fpeculatorije,pra;fidiaruT:v(> a locisvbi faf-a;, in- 

 uenti , aut frequentiu.ivfurpatz , vt Liburnica: , jtiryptia?, 

 Adaticx, Syriaca:, Rhodis, Smyrn^a;, Ronunaf &c. -velah ar- 

 tificibus , vt Phcreclea , Argo : ve/ a magilhatibus , & iis quf 

 prxfunt, vt pra:tori£e : vel a rernorum ordinibus , vt biremes, 

 triremcs^x^W a curfu & vclocitatc,vt ce^es dromas : vel a rebus 

 quas fubuehunc, vt annotins fcu frumcntar;^, olearia;, vina- 

 ria:: vel aval's,vt corbitasvf/ a formi & fpecic, vt thalamega, 

 cimctx.ve: a piclura aut m(igni,vt Centaurus : vel ab adiun- 

 6I0, vt rortraca, turrita. Adcxtrcmumobferua , nauemlon- 

 gam.ib*vno remorum ordine crefccre vlque ad quinquagin- 

 taordincs, hoc modo. Eft vniremis,n9 «'?'"' m.'""'?»'"»*' : bire- 

 nils, (^ii^ii^ cSix^oTc» : triremis , reA^^ys quadrircmis, T?rf ifjijj: 

 quinqucrcmis , Tnvm.^z; : fcxircmis , f^ii'g>if : feptcm ordinum, 

 £5F'ni?i»: oilo ordinum, «v.T-itjJif: nouem ordinum, dn/ti^rs ; ds- 

 cem ordinum,Axi)^;)j : vndcc.m ordinuni, 'uhx.i^i!'; : tredecim 

 ordinum , ri/HJiccfAxi)'?;)» : viginti ordinum , feu ttanftrorum, 

 finatni^ii HKi:trc^oi: trigmta ordinumirg/Ofif^^Tw^JtJiquadraginta 

 prdinura , TiTjajtjvV^^f : quinquaginta ordinum,mi'77!«o'*OTgjf. 



/ X- Partfs & armamenta nauium prxcipna 



/unt iiai 



Pa 



^Lmogeneri fiibliciuntur bitcmcs, triremcs , quadrirerac.?, 

 & quotquot abordinibus remoiumcognom.nancur : item li- 

 burnics, conll:rat.T; feu te(fl:a:,turrit.T, pr2;ior;a:,pra;datorix leu 

 piratica;, phafclus, hippagines feu hippagog.r, piftrcs,ponto. 

 r.es &ic. J/rert,fruraenLarii, corbitrK, cYbar,i-,vinari2,aquari.i;, 

 liKnarijE, arenari.f, lutarix, fatinaria; , carbonaria: , & gaulus 

 Hc r.rrto,cymba,lcnunculus, fcapha &c. ■^u^irco, lembus, ex- 

 ploraioria fcu fpcculatoria , cercurus,celcs &c. ^'nto, lintrcs, 

 vitiles, monoxyla, fchedia: &c. Sed prcfllus hxc genera cxpIU 

 ccmus , ordine alphabetico. i. Ai/iiiM , feu jci*tium,eA nauis 

 adamnes cra;iciendos idonea : qux & epadis , & carabum 

 dicitur. :. yi3« ri.i feu nduanum^cll celere genus nauis.quod 

 cito , remis vidclicet,agitur. 5. fUueu,!ci\ rude & monxylum 

 nauiciolum 4. BArea. eft nauicula , qua mcrccs e magna naui 

 ad litus portantur, quxonerarix fubfeiuit. Grxcis ejoXsioi, 

 quod nauis maior eam poft fe tanquam miniftram nahat. 

 ^.Ca:a.phrjciii,Lit\nh ceniirats. (y teci& funt naues,qu.Tin na- 

 ualibus pugnis obteguntur & obarmantur, ne tacileab hofti- 

 bus la:di qucanc. 6. Illisopponuntur.J/'e«*,aipeSi''--Tfi. j.C»- 

 tallni eft fpecics nauigij mercacoril. 8. Celo.>:,c les, ceUcium, 

 e(i bieuc paruumque nauigium , a ccleritate , Rhodiorum in- 

 ueni:um. 9. Cvrcn tn, feu dr yra, eft nauis Afiana prxgiandis. 

 10. Cer Meft nauis caudata: vnde ipfi nomen. 11. Carafii.- 

 pium eft nauis cxploratoria feu fpccula'oria. 11. CitutHcaed 

 nauisexcabulis cralTioribus. 15. CVi/fa eft genus nauigij tar- 

 4um & ingens, a corbe, quod in fummo cius malo veluti cor- 

 bis pro ligno ponitur. 4. Cymha eft nauigiolum,in medio la- 

 tius. 15. Cyhs.atii nauls maxima:pulcherrima, & ornatilfima. 

 1 6. Dicroti%S<i\x dtcrotum,t(i bircmis , a duplici remorumordi- 

 ne fic appellata. ly.GfnjKaeft nauis oncrariavelmcrcatoria. 

 Dicitur & geftoria,& vcftoria. 18. Gau tts eft gcnus nauis pe- 

 ne rotuufium. 1 9. Hippago , feu hiopag ji , eft nauis ad equos 

 tranfuehendos comparata. lo. HcWa eft nau cula pifcatoria. 

 XI. L mhtu eft nauiculabrcuis,veIox,& pilcationiapta. n Li- 

 burni a cftcita veioxque nauis,aLiburnis Illyricipopulis,qui- 

 bus illi piradcam faciebant. 1 ;. Lintres funt naues duuiatiles, 

 cauatisVantum integns avboribus 14. Luforia tiattii elf, (\\ix 

 huc &illuc difcurfare folec. 15. tlynfaro , Ccnparo, cft naui- 

 gium piratarum, aMyunte & Paro iocis appellatum. t6.0ne- 

 raria, jofi»-/»; i>.j«(V, eft nauis ad portandum onus idonea. 

 H.t:c denominatur arcbus, quasfert : vt frumcntaria, milita- 

 ris &c. 17. Orwi eft nauis afluaria & parua , qua fccundiim 

 oram nauigatur. r^. PhzfeLtts ,zmfafilu a Icgaminis fpccle 

 ad cuius imitationem fit hoc nauigij genus : etlifunt , qui a 

 Phafehde loco nomen accepifle coniiciant. i 9. Pirafica , feu 

 ftAtlMeni , dicicuc etiam Libucnica, celox, paro,& myoparo. 

 'f ", .^'''''','v ','"'"'" '^''^' '^ genere pifcis, aut a fcc.indis fluctibus, 

 i^Y ■^'ai'" TO ■'^"'TO;lon,gioris& angufti corpotis.quo fa- 

 cilius vndas fccet ; quod & piftis ille facit ob eandem caufam 

 vt vtrumqiR- etymon vevum efle videatur. 5 1. Ponto eft genus 

 nauigi|,in amnibus tiaiiciendis vfumpontis prxftans. 31. Pro- 

 fumi 1 cft gcnus naiiigi) leuis, fpcculatorij. 5 3. Ratis conftat 

 cx trabibus conexis & teae inuicem compaftis^qua: pcr aquam 

 trahuntur. 34- ""■'''»■'' nauiseft, qur fetreo roftro armatur. 

 Virgilio diciturxrata, quod toftra cx xre fiercnt. 3 5. '^capha. 

 eft maioruin nauigiorum velut ancilla, eas fcquens. 3 6.Srhe- 

 ftix eft nauis genus temerc faaum , & incondicum, trabibijs 



Tnrtei lunt i. Pror.t, antenor pars nauis. 1. PuppK,poitc- 

 rior pars. 3. Ro(lrum,cmiei in modum acuta,& cxtrema prora: 

 pars,ab auiumroftns, per (imilitudincm. 4. Carina, p3K in- 

 fima nauigii, totiufque ftru£lur.-c fund.amentum. 5. Stamim, 

 ftati,mina, coftn, ("unt ligna illa arrefta inceriiis , qux nauis la- 

 tcra fuppingunt. 6- Sauurra eft craffior & vilior arena , qua 

 adcertam mcnfuram implentur naucs , quo ftabiliore curfu 

 proctdant. 7. Peri funt exteriora fpatia fcu tabulata nauium, 

 perqu.-B nautxferuntur& incedunr. 8. Anus eft fpatium in- 

 termcdiura. 9. rr,.»/2 <» lunt fcdilia remigum 10. Motiicus ed 

 locus in quem malus immittitur. 11. Oculused locus,cui no- 

 men nauisinfcribicur. ■n.Coltimhiirii, funt foramina,per qux 

 rcmi promicant. 1 5. Stntina eft pars nauis inferior,qu6 fordes 

 defluunt. 14. SVd/ww, cftlabnimnauis, vbi rcmi adnexi funt. 

 15. intcri almium eft interuallum fcalmorum , fparia inter re- 

 miges. i (S. C.f/ r'.' locus vbi remi adferuantur. Plures par- 

 tcs nauium vide apud alios. Ii.ftr^nienta pixcifuz. i.Cla- 

 ui*i,Ceu guhcrnucuhiKr, cnius fumma pars dicitur an a. i . Ma~ 

 /«.•,liuearbor nauis, fuftinet vcla cum antennis. 3. Antenna, 

 pertica tranluerfa , cui vela alligantur. Parces eius cxtremx 

 dicuntur coraua. 4. Acchora eft dens fcu vncus feri;eus , ad 

 fuftinendas naues per funem in altum dcmiflTus. ^ Tonjitla eft 

 palus dolatus,pra:acut.i cufpide , nauis alligandae caufa in li- 

 tore defixus. 6.Puln ni funtmachinx, quibus in portumde- 

 ducuntur , vel fubducuntur naues. 7- Phalange,phalangA,pii' 

 langi , fuutvecles , per quos nauibus fubdiios illa; in aquam 

 vel impelluntur vel fubtrahuntur. 8. Hermatafum Iigna,feu 

 trabes.qux fubfternuntur nauibus, ne fubduflx humi putref- 

 cant. 9. Pons nauis f int fcals nauales , quibus in nauim af- 

 cenditur& defcenditur. 10. AntUa , inftrumcntum feu hau- 

 ftrum ad fcntinam cxhauriendum. 11. Folit , Ceu c^tapr rates 

 (quoniam a prora demiftitur)eft plumbum ad explorandam 

 aquarum altiiudincm atque (undum. it. Apluftre,Ceu a^lu- 

 ftrum , cft oriiamentum nauis,qu6d in fummo malo ponitur. 

 i^.Pyxiiicuia nauti.a cft, qua poli fituscognofcitur. 14. Har- 

 pagones funt falces , quas in prxliis naualibus adhibere mos. 

 1 5. Kemi alias dicuntur tonfx. i^. Vel.j, feu Untea,Cum, qui- 

 bus tanquam alisvolat nauis. Eius fpccies funt acatium,ve\um 

 maximum : i/o/o«,minlmum, ad proram : epidromus, velum ad 

 puppim : «r (»jo»,veIum minus, quodmaioris ccleritatis caufa 

 ?.ppcndiCo\et:fitpparum.Ceufpaium, genus veli ,quo nauigia 

 adiuuantur in curfu,ventolanguefcente. 17. Ruilente s ,(unes 

 nautici. 18. Pes, funis naualis,quo velum transfertur. 1 9 Pro- 

 pe , funis , quo pes veli alligatur. 10. Ca»>p/«j,fuiiis craflfuS, 

 quo naut.x'alligant anchoras: ti.Pro?oM',funes,qui ex vtraque 

 parte mali, aprora& puppi cxtenduntur. ii. Rc»j«/r«;,funis, 

 quomaior nauis minori alligata in litusrrahitur. ij. Prlmne- 

 _/?«/», funis.quo in litore nauigium paloalligatur. t4..Chamitl- 

 <^«j,machina tradoria , quain terram nauis attra-hitur. 



.Y. Afagifieria & miniFteria nauticafere funt iJltt. 



I. P?a«^«, qui funftionibus naualibus occupantur. i.R^- 

 miges , iocij nauales. j. G«ifrw.3for , pr.'ccipuus inter nau- 

 clcros. 4.N;»/«rr/;«j, prxfeftus nauis , qui nautis imperat. 

 5. Trerarchu , quiprxeft tmemv, ptnteconraichus ,c\a\ pentc- 

 contero. 6. Thoechtrchus , qui prxeft lateribus nauis , datque 

 operam, vt remigcs parircc rcmis aquam pellant. 7. Legatus 

 cl»£ts , prxfctti vicaiius. i. NauJiologi,nauJlodics. ■, quiratio- 



nibas 



jinil 

 n:ici 



