Mechan.Mathem.Se6):. VI II. Polemica. 699 



dendum fcu UcciTcndum. Quidam ctiam funt mixta , id c(l, 

 taciuntad defeiiJcMdum & oftcndenduui. rixcipua »encia 

 iii*c funt. :.i>V«.-),;,;. propric iS.: ftiicle diiilum , ( nam latc efl 

 nomeij gcncris)oiiod cli oblonga foinia.cjuadrata , adJanua: 

 limilitudincai.fvndc Gri-cis «'uftojappcllaturlcuruatanienfu- 

 jicrficie. Latirudinem dicit Polybius fidlVc ptdum duoruni Sc 

 fcmisilongitudincm.ouatuor. i. Cly[;tn primo cauus tuit & 

 rotundus.Veruni poftcrioribus tcmporibus adouatamfpccicm 

 icdacH funt c'i\ ^ici.Ell itaque fcutum quadratum , clypcus ro- 

 tuiidus ^.Pama fuit rotunda figura,diamctium habcnstripc- 

 dalem.Equclhis tamtn Parma a velitari diftercbat magnitudi- 

 ne. 4. Pi7/«crat fcuti genus brcuiirunum,in modum luna; mc- 

 di.x,feufcmiplena;.5./foW^f,fcutumfuit, ab omni parte anci- 

 rum,& rotundum , vc fummum infimumque cius latus mcdio 

 paterec.Atquc ha:c func fcutorum gcnera.S. Gatea imponcba- 

 tur capiti,& htbat,vel certe tcgebatur pcUibus fclium, capra- 

 Ium,caaum,luporum,avictum,ciephantorum, &ic. ad tcrrorem 

 hominibus incutie-ndum;& vteflcnt infignia,perqu.Tqu!lque 

 aucrtrenuc, aut ignauiccr fe inpr.-elio gcrcns a pra:tedo fuo 

 agnofcirctur.Alij rcbus aliisin galeavcl ad horroremfacien- 

 dumjvcl ad ornamcntum vfifunc,vc hiancium animaliuni tor- 

 rnis. Ornatus galex hqdie quoquc farailiarum figna diilin- 

 euit.^.tdncaemt ferrea,a;nea,\cl linea, 8. Squama cll lorica 

 fcrrea, cx lamcUis ferreis , aut a:rcis concacenata , in modum 

 fquamarum pifcis, & cx ipfo fplendorc fquamarum ac fimili- 

 tudine nuncupata.q.T«iir;jAr erac tegnmentum fcrreum, trun- 

 c\ acollo ad Itomachum. lo. Ocre«funt ferreacrutum muni- 

 menca. ii. GUdiut eftab vna parteacutus vel anceps,feu bis 

 acutus, Gricc ^$vf/s' & « «pi.Ti.iyj J,np®-. Gencra gladij com- 

 plura funt:vt fpatha,femifpatha,framia,rompha:a,(ica , l..i-pe, 

 2cinaces,pu2;io. 1 2..Hafia crt pr.rpilata, ferream cufpidcm ha- 

 bensiamentaia.qu.ramento cxcufia vibratur;velitaris,quz vi- 

 ce iaculi emittitur;coiuus,haftacufpidc tancumacuta ; trudes, 

 qn.rtrudit & decrudir;vcnabulum , quod venacioniefthabile; 

 verucum,geim'". haftr brcue& anguftum.ferro.inftar veruan- 

 gurto pr.Tpilatam;lancea,hafta amcntata;fpiculum,lancea bre- 

 uis.i i.Telum eftomnc armorum genus,quod in longummit- 

 iii\i.t.Aclide< eft genus teli , quod amenco longe iacitur , pe- 

 raftoque vulncie reuocitur. i a, Arcuf habet cornua , quoruni 

 crenisvcrinque neruus immitcitur. i^.Sagiita pennis fcrtur 

 tanqnam auis. Scorpto cft (agitta venenata, arcu aut tormcjito 

 excufla, qux cum ad hominem venent , virus quod gerit mo- 



re fcorpionis infundit in vulnus.i*. Ph 'etracd thcca tagit 

 tarum.i 7. Cai^f; funt arcuum thccx.feu repofitoria. iS. Funda 

 cft cx qua funduntur lapides.Atque hasc fuuc prxcipua armo- 

 lum gcnera. Sequuntur ma^hir.^ 6efl«V,c,quarum alia: funt op- 

 pugnatorix.quibu; holtcs impetimus:alix rcpugnatorix, qui' 

 ctiam a defcnlione propugnatori.r dici poflunt.Grzcis dicun- 

 nir 7r!>Aioe«;-Ti;(^'.IploiumfyiIabus e(to:Teftudincs,Arietes,Fun- 

 d-.bal3:,Aireres,Aggercs,BalIifta:, Arcubailiftx , Carroballiftx, 

 }iarpagones.Epoftr.-B,Falces,MufcuIi,Trifaces qux exballiftis 

 emittuntur,Fuitibali,Cataphraift.r,Plumbatx feu Marciobarbu- 

 li,Onagri,HelepoIcs,Plutei,Sambuc.i:, Praia , Scorpiones lcu 

 Manuhallifta;,Turres ambulacoria:, Tribuli, Sariflx, roliocres, 

 '/incx.ToIlenones Phalx, ex quibusintorquenturPhalaricx, 

 Bipcnnes,Crates metaIlicx,Malleoli,Currus faicati, Mortaria, 

 Colubrinx.Falcones,Mofcheti,Bombardx, Sciopi noftrorum 

 tcmpoiummachinx tormentaque funt.Ex his prxcipua expli- 

 cemus. ■. Aries Carthaglnenlium inuentum cft. Deeiusin- 

 ucntione & conftiuiilione ita fctibic VUruuius lih. 10. c. 1 9. 

 Carthaginenfcs ad Gadcs oppugnandas caftra pofuerunt.Cum 

 autem cafttlluni ante cepiflent,id demoliri funt conati.Pollea- 

 quam non hahuerunc ad dcmolitionem fcrramenta , fumpfe- 

 runt lignum, idquc manibus fuftinentes , capiteque eius fum- 

 roum murum continenter pulfantes,fummosIapidum ordines 

 dcliciebanc,& ita ffradatim ex oidine tocam communicionem 

 dilfiparunc. Poltea quidam faber Tyrius, nomine Pephafmc- 

 nos,hac tatione & inucntionc indu£lus , malo ftatuto , ex co 

 alterum tranfuevfum, vcl crutinam fu(pendit, & rcducendo & 

 impellcndo veiicmcntiusplagis deiecic Gadicanorum murum. 

 Cetras aucem Chalccdonlus de materiaprimum bafim , fub- 

 ieiftis rocis fecic,fupraquecompe5icarreaariis,& iugis variis, 

 & in his fufpendit ariecem,corii(quebubulis ccxic,vti cuciores 

 clfcnc , qui in ca machinacione ad pulfandum murum eflenc 

 collocaci.Id autcm , quod cardos conacus haheret , teftudinem 

 arietariam appellareccspit. Audiamus etiam lofephum de bello, 

 /«rf./ii.j.c.^.Immenfaelt.^^w^^materia, malonauisadfimilis, 

 c'ii'is fummumgraui ferro folidatum eft, avictis cffigie fabri- 

 cjtum,vnde nomen accepit. Dependet autem funismedius ex 

 alia , vciut ex trutina, palisvndique fulta. Reirorfum aucem 

 magna virorum multicudine rcpulfus , in fronte prominentc 

 ferro,mcEnia percucIc-//;iiorHj ft6.i8.Contra impulfum,inj«;/, 

 arietis rcmedium eft , faccus palcis plenus, & in cum locum 

 demifliis, quo aries percucit. Laxo enim faccorum finu l(ftus 

 adetis iUifusmolIicur.Duriora enim mollioribus facilius ce- 

 dunr.Quoavtificio ludxi adueifus Vcfpafianum fe tutabantur. 

 Veriim Roniani animaduertcntes faccoruni mollitie machinx 

 vinie!udi,per:icisfalcatis loravndcfaccidepcndebanc tandcm 



incidcrunt.DiflxDluebantur autemarietcs,& ita in expcditioni. 



buscircumfcicbantur.i.Hc/^/ifl/Mab vrbibuscuertcndisnomcn 

 acccpit;cuiusopera Dcmctrius Antigoni,Rhodo,& aliis vrbi- 

 bus cxpugnatis, Poliorcts cognomcntuminuenit. Conditacft 

 pro aritte,qui ob crcbvit.atcm vilefctbat.Dcfcriptio ciiis gcmi- 

 na occurrit:vna apud Art»»:Mum lib.t ^ .altcra cx Plutarchi De~ 

 metrio.Vnox ita habet. Ttftudo compaginatur immanis , axi- 

 bustoborata longllTimis ,fcrrcifquc ciauis aptata , &conte- 

 gitur coriis bubulis , virgarumquc recenti tcxtura-,-4tquc li- 

 mo adfperguntur eius iuprema , vt flammcos detraclat , & 

 milliles cxlu.s. Confevuntur autem cius frontalibus trifnl- 

 cxcufpidcs , prxacutx , pondcribus fcrrcis graucs.qualiano- 

 bispicitoicsoftcnduntfulmina.vcl fi,.1ores ,'vc quidquidpe- 

 cicric,.iculcis excrcis abrumpac. Hanc ita validam molcm'pa- 

 lis & tunibus regcns numcvofis intrinfccusmiles , langiiidio- 

 ri murorum parti viribus admouct concitis , & ni/i dcfupcr 

 propugnantium valucrint vires , coUifis parictibus aditus pa- 

 tetacit ingcnrcs.Meminit huiusmachinx Vitruuiusl. lo.c.it. 

 Scdpcrgamus.i. Teftudo a limilitudinc, quam gcrit,vcrx te- 

 ftudinis,voc,ibulum lumpfit ; ijuoniam (icuj illa modo reducit 

 modo protcrt caput ; fie inachinamcnti iftud genus trabem 

 nunc reuocat, nunc cxeric,vt validiusferiat.In ipfis ciiiin tc- 

 ftudinibus quoquc arietcs xdificabantur. Varias reftudincs 

 J'i.'««««rde(i:ribit /. lo.c.ic.?;? 1 i.calquc vfui fuiflc docct.vel 

 ad congeftioncm fofTaium tantum,vel etiam ad muros vt ac- 

 cedercnt, & inh.Trente aricte inipetumfacerent. Fuit prxtcrca 

 teftudo fcutorum conncxio , curuata in morcm tcftudinis , 

 'rswuas-iC,uc^. F.am cxcrcitus facicbat , ("c tegumcntis fcutorum 

 vndique operiens , qutniadraodum teftudo llio putamine ob- 

 ducta eft,caquc fpecies tcclum xdificiovum rcfcrebat. Ita coo- 

 perti,fagittas & miflilia fupcrnc incidcntia, nulla fenticbanc. 

 4.Tullenon Vegcciodicitur,quotics vna trabs in cerram prxaltc 

 defigitur , cui in fummo vcrtice alia tranfuerfa trabes loncior 

 dimenfa mcd',itete conncititur , ac libvamcnto , vt fi vnum 

 capuc depreflcris,aliud crigacur.In vno ergo capice cracibus fi- 

 ue tabulatis , contexitur machina,in qua pauci coUocantur ar- 

 mati. Tunc pcr funcs vno attrafto , dcprcfloque,alio capitc 

 eleuati imponuntur in inurum.5.F;i/.v ciat incurua,eaquc la- 

 pidcsdc muvo cxcrahebant. Hafce falccs murales laqueisin- 

 ie(flis dcflcftebant obfelfi. Falcis naualis meminit !-'iiriiuius 

 l. 1. f. ■vlt. eamque lih.j,.c.^(<. fic explicat:Falx dicitur acutifll- ' 

 mum fervum , curuatum ad finiilitudintm falcis , quod contis' 

 longioribus inditum , col.itoriosfunes, quibusantcnnafuf- 

 penditur,rcpcnte pr.rcidit, collapfifque velisliburnampigrio- 

 rcm & inutilem rcddit. (■■ Affer eodem l'itriiu'0 authore d. l. 

 dicitur.cum trabesfubtilis & longa ad fimilifjdinem antennx 

 pendet in malo, vtroque capite terrato. Hunc fiue a dextra,fi- 

 ue afiniftra partc aduerfariorum fc^iunxcrint naucs, provi- 

 ce aretis vi impellunt , qui bcllatoves hoftium , fiuc nautas, 

 fine dubjo proilcric & perimic, ipfaniquc nauem fxpius per- 

 forar. 7. Bipennis eft lecuvis , habcns ex vtraque parte latifli- 

 mum & a.-utiffimum fcrrum. Pcrhancin mcdio ardore pu- 

 gnandi peritKfiirinautx, velmilitcs, fccreto ancidunt funcs, 

 quibus aduerfariorum lignata func gubernacula : quo iiiXo 

 ftatim cipitur , tanquam inermis ac debilis nauis. 8. Pltttei 

 e vimine conrexebantur ; erantqiie fimiles iis appendicibus, 

 quasxdificiis adiungimus : teftum in vnam partem dcucxum ' 

 habcbant , h,iud fecusqu.im plutci , fupcr quibus fcribimus. 

 9- '^gg°y exterra lignilque excpllicur contra mcenia , vndc 

 telaproiiciuntur. 10. Vtneis ad fubtuendamurorum funda- 

 menta pcnetrabant. Quo poftquam penetvaflcnt , dolabras 

 ad muros fubruendos adhibebant. 11. A?z//?;//Kjfolaparuitate 

 a teftudJnc difFcrt. 11. Turres cx trabibus, & tabulatis compa- 

 iflx extraiftioncs , formain xdificiorumrefcvunr,atqueaduer- 

 fus incendiacrudis coriis centonibufue pertcguntur. Ambu- 

 latorix idco dicuntur , quod rotis fubieiSis promouentur rc- 

 ducunturquc^^Perfxpe adingentemhoftibus terroremac me- 

 tum incuticndum valuerunt. Pvxter armatorum numcrum , 

 quos ex turribus pugnafle conftat,machin,x' itcm bcllicx in iif- 

 dcm pcr tabuhita difponebantur , vt catapult.x , balliftx &c. 

 Frontcs tevracas accipicbant interdum, vt a flanima ne Ixdc- 

 rentur. Habebant in infcriotibus arietcm, cuius impetu mu- 

 tum laccrabant ; circa niedium,pontcm,fa(flum deduabus tra- 

 bibus , feptumqu^de vimincquem fubitc) pvolatum intertur- 

 rim murumqueconltituunt,& pcr cum cgredicntcs demachi- 

 na bellatores in ciuitatcm tranfeunt,& occupant miiros.In fu- 

 periore autcm parte contati & fagittaii;colIocantur,qui defen- 

 fores vrbis contis,milTllibus,faxi('queprofternant.Pons,qui dc 

 turriin murum repenti: proiicitur.e.xoftra vocatur.Quomodo 

 autem per tollcnoncm , &ex oftram, fic pcr fcalas & fambu- 

 cam in muros euadunt obfcflores.i 5. BadyZijfunibusneruinis . 

 tenditur, qu.cquantoprolixiorabrachlola habuerit, hoccft, 

 quantomaior fucri,ttant;5 (picula Iongiusemittit:qux fi iuxta 

 artem mechanicam tempcretur , & ab excrcitatis hominibiis 

 qui menfuram tius ant<; coI!cgerint,dirigatur,penctrat quod-. 

 cunque pcrcuircrit.Fuerunt diucvfx ba!liftx,tametfi ad vnum 

 finem effccflumque compatac.c.Ali.i; cnim vcftibus & fuculis, 

 nonnullx polyfpaftis ; alixergatis, quxdam ctiam tympano- 

 *" N n n 4 rum tatio- 



